10 واقعیت درباره علت سرطان

آیا می‌توان از سرطان پیشگیری کرد؟ احتمالاً از کنجکاوی‌برانگیزترین پرسش‌هاست. داروی معجزه‌آسایی برای سرطان وجود ندارد، اما شاید معجزه اصلی در دست ما باشد. هرچه عوامل خطر قابل‌پیشگیری را بهتر بشناسیم، بیشتر برای پیشگیری تلاش می‌کنیم. مثلاً بیشتر ما می‌دانیم ورزش برای سلامت خوب است، اما تعداد کمی اهمیتش در پیشگیری از سرطان را می‌دانند. امروز از 10 عامل خطر مهم، یعنی 10 علت اثبات‌شده افزایش احتمال سرطان، می‌گوییم و پیشنهادهایمان را به اشتراک می‌گذاریم.

1. چاقی

با سرطان رحم (آندومتر)، پستان پس از یائسگی، کولون و راست‌روده، مری، معده، کلیه، پانکراس، کیسه صفرا، میلوم متعدد و مننژیوم مرتبط است. طبق داده‌های 2014، % 20 جمعیت ترکیه چاق‌اند؛ یعنی از هر 5 نفر، یکی اضافه‌وزن خطرناک دارد (شاخص توده بدنی > 30). افزایش %31,1 از 2008 نشان می‌دهد چاقی در آینده نزدیک مشکل مهم‌تری خواهد شد.

مطالعات ارتباط چاقی با بیماری قلبی، دیابت نوع 2، فشار خون بالا، سرطان‌های فراوان، کلسترول بالا، سکته، آپنه خواب و قاعدگی غیرطبیعی را مطرح کرده‌اند. چاقی در کودکان هم رخ می‌دهد. افزون بر بیماری جسمی، کودکان و نوجوانان چاق ممکن است اعتمادبه‌نفس کم و مشکلاتی مانند دوری از اجتماع داشته باشند. توصیه می‌کنیم شاخص توده بدنی بر اساس نسبت وزن به قد، زیر 25 باشد.

برای فردی با قد 173 cm و وزن 78، نمونه محاسبه شاخص توده بدنی= 78 kg / (مجذور 1.73 mt) = 78 / 2.99 = 26.08 kg/m²

2. الکل

مصرف الکل با سرطان دهان، حنجره، مری، کبد، کولون و راست‌روده و حتی پستان مرتبط است.

• مصرف طولانی، سلول‌های پوشاننده دهان و دستگاه گوارش را تخریب می‌کند. با آسیب DNA، سازوکار ترمیم فعال می‌شود و اگر ترمیم نشود، روند سرطانی شدن آغاز می‌شود.
• در مصرف طولانی، کارکردهای شناختی مانند خلق، تمرکز و تصمیم‌گیری آسیب می‌بینند. شاید بدترین ویژگی الکل اعتیادآوری باشد که مصرف طولانی را سبب می‌شود.
• وزن را افزایش می‌دهد؛ چاقی از مهم‌ترین محرک‌های سرطان است.
• استروژن را بالا می‌برد که خطر سرطان پستان است.
• باکتری‌های کولون، الکل را به استالدهید تبدیل می‌کنند. در برخی مطالعات حیوانی، سرطان‌زایی استالدهید نشان داده شده است.
• مصرف هم‌زمان سیگار و الکل رایج است. الکل حلال طبیعی مواد شیمیایی سیگار است و اثر زیان‌آور آن را بیشتر می‌کند.
• در مصرف‌کنندگان سنگین، جذب فولات مختل می‌شود. کمبود فولات احتمالاً با سرطان پستان و کولورکتال مرتبط است.
• مصرف نکردن یا دست‌کم محدود کردن الکل رویکرد درستی است. توصیه می‌شود مردان بیش از 2 لیوان و زنان بیش از 1 لیوان در هفته مصرف نکنند. به کودکان، جوانان، زنان باردار یا دارای احتمال بارداری، افراد با سابقه اعتیاد به الکل و شاغلان کارهای نیازمند تمرکز، پرهیز کامل توصیه می‌شود.

شاید برایتان جالب باشد:

• نوشیدن یک یا دو گیلاس روزانه موسوم به مصرف اجتماعی، خطر سرطان را افزایش می‌دهد! . .

3. میوه و سبزی

دیده شده رژیم کم‌میوه‌وسبزی و پرغذای حیوانی خطر سرطان را افزایش می‌دهد؛ برعکس رژیم پربرگ و میوه و مبتنی بر گیاه خطر را کم می‌کند. کنترل وزن بهتر و چاقی کمتر است. اضافه‌وزن، سطح استروژن و انسولین بدن را بالا می‌برد.

• روزانه دست‌کم 2.5 پیمانه میوه و سبزی مصرف کنید.
• با روش‌هایی مانند بخارپز و پخت در فر، از روش‌های پخت سالم‌تربرای غذا استفاده کنید.
• به جای خوراکی‌های شیرین و پرکالری مثل چیپس و بستنی، میوه، سبزی و حبوبات انتخاب کنید.
• انتخاب‌هایتان را گسترش دهید؛ فقط یک نوع میوه و سبزی نخورید و انواع دیگر را امتحان کنید.
• اگر آبمیوه می‌نوشید، به جای نوع بسته‌بندی، آبمیوه تازه فشرده‌شده انتخاب کنید.
• شتاب عصر هزاره بر خوردن و نوشیدن هم اثر گذاشته است. زندگی سریع، مصرف سریع می‌آورد. برای غذا وقت بگذارید و آرام بخورید.

شاید برایتان جالب باشد:

• آهسته غذا خوردن چگونه وزن را کم می‌کند؟

4. گوشت فرآوری‌شده و قرمز

سازمان بهداشت جهانی، محصولات گوشتی فرآوری‌شدهمانند سالامی، ژامبون، پاستیرما و سوجوک را سرطان‌زا دانسته است. مصرف روزانه بیش از 50 گرم، خطر سرطان کولورکتال را %18 افزایش می‌دهد و احتمال ارتباط با سرطان پانکراس و پروستات مطرح است. گوشت قرمز، چنان‌که قبلاً بحث کردیم، سرطان‌زای بالقوه است؛ پژوهش درباره سرطان‌زایی آن ادامه دارد. این غذای باارزش نباید افراطی مصرف شود. سهم ماهی، طیور و حبوبات به‌عنوان پروتئین جایگزین باید بیشتر شود.

5. شکر

ارتباط مستقیم شکر و سرطان ثابت نشده، اما چون کالری دارد، مصرف زیاد می‌تواند چاقی و چاقی نیز سرطان ایجاد کند. غذاهای زیادی شکر دارند، به‌ویژه آماده و تصفیه‌شده. محدود کردن غذای آماده را توصیه می‌کنیم.

برچسب غذا را بخوانید! آگاهی از خوراک از مهم‌ترین قدم‌های کنترل وزن است. کم‌چرب یا بدون چربی لزوماً بی‌کالری نیست. مصرف زیاد مغزهای مفید نیز بیش از تصور کالری می‌دهد (مثلاً 100 گرم بادام حدود 575 کالری، تقریباً به‌اندازه همبرگر بزرگ است!).

6. ورزش

کار پشت میز و رایانه حرکت را بسیار محدود می‌کند، در حالی که ورزش و تحرک برای زندگی سالم ضروری‌اند. ورزش:

• به کنترل وزن کمک می‌کند.
• سطح هورمون‌ها را کنترل می‌کند.
• با تحریک سیستم ایمنی، مبارزه با سرطان را آسان می‌کند.

قبلاً دست‌کم 150 دقیقه ورزش سبک یا 75 دقیقه سنگین در هفته (یا ترکیب متعادل هر دو) توصیه می‌شد. اما مطالعات تازه نشان داده‌اند حتی ورزش‌های کوتاه (مثلاً روزانه 15 دقیقه پیاده‌روی) فواید جدی دارند. می‌توان رفتن پیاده یا با دوچرخه به کار و مشارکت فعال در بازی کودکان را در نظر گرفت.

7. قهوه

قهوه پس از آب، پرمصرف‌ترین نوشیدنی جهان است. بسیاری بهترین آغاز روز را قهوه می‌دانند. در کشور ما بیشتر چای است، اما قهوه هم رایج‌تر می‌شود. قهوه بیش از هزار ماده دارد و آنتی‌اکسیدان و کافئینش برجسته‌اند. مطالعاتی هم افزایش و هم کاهش خطر سرطان را گزارش می‌کنند. برخی می‌گویند روزی 4-6 فنجان خطر را کم می‌کند؛ اما این مقدار کافئین زیادی دارد که مشکلات خواب، افزایش حمله میگرن و مشکلات گوارشی می‌دهد. به‌طور کلی خطری شبیه دیگر نوشیدنی‌های داغ دارد: ظاهراً خطر را در اندام‌های مسیر عبور (گلو، مری و معده) افزایش می‌دهد؛ در مقابل، برای سرطان‌های کولون، پستان، پروستات و پوست، مطالعات کاهش خطر وجود دارد. بنابراین فعلاً رابطه قهوه و سرطان روشن نیست. افزودنی‌های نرم‌کننده مزه مثل خامه و شکر، کنترل وزن را مختل می‌کنند؛ ساده بنوشید. مانند همه نوشیدنی‌های داغ، پیش از مصرف کمی صبر کنید خنک شود.

8. مواجهه با آفتاب

نور خورشید UV دارد که با آسیب DNA به‌ویژه در سلول پوست سرطان ایجاد می‌کند. UV در پوست ویتامین D می‌سازد، اما مواجهه زیاد سرطان‌زا می‌شود.

• از ساعت 10 صبح تا 4 عصر که UV قوی‌تر است، از آفتاب محافظت کنید.
• کلاه بپوشید.
• ضدآفتاب بزنید.
• انتخاب ضدآفتاب باید با هدف سلامت و نه به دلایل زیبایی انجام شود. همچنین درباره اینکه بسیاری از ضدآفتاب‌های گران محافظت اضافی ایجاد نمی‌کنند، یک مطالعه وجود دارد. فاکتور 30 برای ضدآفتاب مناسب است. مقاومت به آب نیز مزیت است. باید در برابر UVA و UVB محافظت کند، تاریخ انقضا بررسی شود و از استفاده صحیح اطمینان حاصل شود.
• عینک محافظ UV تهیه کنید.
• لباس محافظ آفتاب انتخاب کنید.
• به حفاظت کودکان در برابر آسیب آفتاب اهمیت دهید.
• سطح ویتامین D را بررسی کنید.

9. سیگار

با اینکه بیشتر ارتباط با ریه شناخته می‌شود، مسیر بسیاری از سرطان‌ها مانند دهان، حلق، مری، معده، کبد، پانکراس، حنجره، ریه، کلیه و مثانه به سیگار می‌رسد. فقط با ترک آن می‌توان از سرطان‌های زیادی پیشگیری کرد. اعتیاد سخت‌ترین مانع ترک است. سیگار به اطرافیان هم آسیب می‌زند و دود دست‌دوم خطر سرطان را بالا می‌برد. تنفس گاز سمی برای آسیب ژنتیکی سلول کافی است.

10. HPV

ویروس پاپیلومای انسانی به‌ویژه سرطان دهانه رحم و نیز واژن، فرج، مقعد و اوروفارنکس (سر و گردن) ایجاد می‌کند. تصور می‌شود %5 از همه سرطان‌ها و سرطان‌های دهانه رحمبه میزان %95 با HPV مرتبط باشند. این خانواده بیش از 100 زیرنوع دارد که حدود 30 نوع انسان را آلوده می‌کنند. سرطان‌زاترین‌ها نوع 16 و 18 هستند (مسئول %70 سرطان دهانه رحم). عمدتاً جنسی منتقل می‌شود و زگیل ایجاد می‌کند. امروز با واکسن می‌توان پیشگیری کرد؛ مطالعات نشان داده‌اند واکسن به‌موقع، %90 از سرطان‌های مرتبط را پیشگیری می‌کند. بنابراین واکسیناسیون دختران و پسران 11 و 12 ساله را توصیه می‌کنیم.

شاید برایتان جالب باشد:

• آیا استرس سرطان ایجاد می‌کند؟