برای نخستین بار دارویی هوشمند برای درمان سرطان پانکراس تأیید شد

در 27 دسامبر 2019 سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، برای موارد دارای جهش رده زایای مضر یا مشکوک به مضر بودن BRCA (gBRCAm) شناسایی‌شده با آزمایش تأییدشده، که بیماری با رژیم شیمی‌درمانی خط اول مبتنی بر پلاتین دست‌کم 16 هفته پیشرفت نکرده بود، در موارد متاستاتیک (مرحله 4) آدنوکارسینوم پانکراس (سرطان کلاسیک پانکراس) برای درمان نگهدارنده بیماران بزرگسال، اولاپاریب (Lynparza) از گروه مهارکننده PARP، یعنی درمان هدفمند سرطان را تأیید کرد. یعنی برای استفاده از این دارو، در بیمار سرطان پانکراس پیشرفته هم باید جهش BRCA شناسایی شود و هم سرطان به شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین حساس باشد.

FDA همچنین برای انتخاب بیماران سرطان پانکراس جهت درمان اولاپاریب، شناسایی موارد مضر یا مشکوک به مضر بودن در ژن‌های BRCA1 یا BRCA2 از نوع جهش‌های رده زایا را با آزمایش BRACAnalysis CDx (Myriad Genetic Laboratories, Inc.) به‌عنوان ابزار تشخیصی تأیید کرد.

مطالعه‌ای که تأیید FDA برای اولاپاریب در سرطان پانکراس را به همراه داشت: POLO

اثربخشی دارو در مطالعه‌ای دوسوکور، دارونما کنترل‌شده، تصادفی‌شده و چندمرکزی به نام POLO بررسی شد. معیار اصلی پیامد اثربخشی، بقای بدون پیشرفت (مدت کنترل بیماری با درمان) بود. معیارهای اضافی پیامد اثربخشی، بقای کلی و میزان پاسخ کلی بودند. 

• در چارچوب مطالعه برای 3315 بیمار سرطان پانکراس آزمایش ژنتیکی انجام شد و در 247 نفر جهش‌های رده زایای (ارثی) BRCA یافت شد؛ یعنی از بیماران سرطان پانکراس، %7.4 دارای BRCA مثبت بودند. 
• پژوهشگران 154 بیمار را با نسبت 3:2 به‌طور تصادفی به دو گروه تقسیم کردند؛ 92 نفر اولاپاریب و 62 نفر دارونما گرفتند.
• درمان 4 تا 8 هفته پس از آخرین دوز شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین بیمار آغاز شد. 
• دوسوم جهش‌های BRCA از نوع BRCA2 و باقی BRCA1 بودند.

خلاصه نتایج مطالعه POLO

• در بیماران دریافت‌کننده اولاپاریب، میانه بقای بدون پیشرفت مدت آن 7.4 ماه بود، درحالی‌که برای دریافت‌کنندگان دارونما 3.8 ماه بود.
• اولاپاریب خطر پیشرفت بیماری را نسبت به دارونما % 47 کاهش داد.
• نتایج مطالعه POLO در ژوئن 2019 در کنگره ASCO و هم‌زمان در مجله NEJM ارائه شده بودند. در آن زمان داده‌های بقای کلی هنوز به بلوغ نرسیده بودند. هنگام تأیید FDA داده‌های بقای کلی ارائه شدند. براساس آن میانه بقای کلی دریافت‌کنندگان اولاپاریب 18.9 ماه و دریافت‌کنندگان دارونما 18.1 ماه بود و این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود.
• شدیدترین عوارض جانبی (درجه 3، 4 یا 5) در گروه دارونما %23 و در بیماران اولاپاریب %40 رخ دادند. همچنین % 5.5 دریافت‌کنندگان اولاپاریب و %1.7 مصرف‌کنندگان دارونما به دلیل عوارض جانبی درمان را قطع کردند. اولاپاریب خوب تحمل شد و از نظر کیفیت زندگی بین افراد دریافت‌کننده اولاپاریب و دارونما تفاوتی وجود نداشت. در مطالعات بالینی، شایع‌ترین عوارض اولاپاریب (>%10) تهوع، خستگی، استفراغ، درد شکم، آنمی (کم‌خونی)، اسهال، سرگیجه، نوتروپنی، لکوپنی، نازوفارنژیت / عفونت دستگاه تنفسی فوقانی / آنفلوانزا، آرترالژی / میالژی، دیس‌گوزی (اختلال حس چشایی)، سردرد، سوءهاضمه، کاهش اشتها، یبوست، استوماتیت, تنگی نفس و ترومبوسیتوپنی هستند.

اولاپاریب با دوزپیشنهادی روزانه دو بار همراه غذا یا بدون آن، به مقدار 300 mg مصرف می‌شود. 

موضوع مرتبط

- تازه‌ترین پیشرفت‌ها در درمان سرطان پانکراس