روکاپاریب برای درمان سرطان تخمدان، لوله فالوپ و صفاق تأییدیه FDA گرفت

برای درمان نگهدارنده سرطان عودکرده تخمدان، لوله فالوپ یا سرطان اولیه صفاق، داروی روکاپاریب (نام تجاری Rubraca)، مهارکننده پلی ADP-ریبوز پلیمراز (PARP)، از FDAدر 6 آوریل 2018 تأییدیه گرفت. بیماران دریافت‌کننده روکاپاریب باید قبلاً به شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین پاسخ کامل یا نسبی داده باشند.

این تأیید بر نتایج پژوهشی با 561 بیمار سرطان عودکرده تخمدان، لوله فالوپ یا صفاق اولیه متکی است که قبلاً دست‌کم دو بار شیمی‌درمانی پلاتینی گرفته و پاسخ کامل یا نسبی داشتند؛ نام آن مطالعه ARIEL3 است. با تصادفی‌سازی به نسبت 2:1، از بیماران 372 نفر روزی دو بار 600 mg روکاپاریب خوراکی و 189 نفر دارونما گرفتند. درمان تا پیشرفت بیماری یا سمیت (عوارض) غیرقابل‌قبول ادامه یافت.

سازوکار اثر روکاپاریب چیست؟

آنزیم PARP یکی از سازوکارهای مهم ترمیم DNA است. هدف استفاده از مهارکننده‌های PARP در سرطان، جلوگیری از ترمیم DNA و در نتیجه تکثیر سلول‌های سرطانی است. اما ترمیم DNA در سلول فقط یک سامانه ندارد؛ ژن‌های BRCA سامانه مهم دیگری را هدایت می‌کنند. در بخشی از بعضی سرطان‌ها مانند پستان، تخمدان و پروستات، جهش BRCA ممکن است ارثی از والدین (ژرم‌لاین) یا اکتسابی در طول زندگی (سوماتیک) باشد. افزودن داروی مهارکننده PARP برای بیماران با جهش مثبت BRCA می‌تواند نتایج درمانی بسیار مؤثری داشته باشد.

شاید برایتان جالب باشد:

• پژوهش‌های نوبل‌آور عزیز سانجار: ترمیم سازوکاری DNA

در مطالعه ARIEL3 می‌توان با توالی‌یابی ژن نسل جدید [Next-Generation Sequencing (NGS)] در بافت تومور، جهش ژن BRCA از نوع ارثی یا سوماتیک (سلول بدن) را تعیین کرد. همچنین اختلال وضعیت هتروزیگوت BRCA قابل‌شناسایی است. تعیین درصد اختلال وضعیت هتروزیگوت BRCA مشخص می‌کند این ژن چقدر فعال است. نقص نوترکیبی همولوگ (HDR) به شکل BRCA مثبت یا هتروزیگوت بالای BRCA تعریف می‌شود. انتظار می‌رود مهارکننده PARP در بیماران جهش BRCA مؤثر باشد. باید تأکید کرد برای برنامه‌ریزی مصرف این داروها آزمایش ژن BRCA توصیه می‌شود.

نتایج مطالعه ARIEL3 را می‌توان چنین خلاصه کرد:

• در همه بیماران، بقای بدون پیشرفت (مدت کنترل بیماری با درمان) برای روکاپاریب 10.8 ماه در برابر 5.4 ماه برای دارونما بود،
• در زیرگروه جهش سوماتیک BRCA موسوم به HRD، بقای بدون پیشرفت 13.6 در برابر 5.4 ماه بود،
• در زیرگروه جهش ارثی/ژرم‌لاین BRCA موسوم به tBRCA، بقای بدون پیشرفت 16.6 در برابر 5.4 ماه بود.
• روکاپاریب خطر پیشرفت بیماری را % 64 – 77 کاهش داد.

FDA همچنین آزمایش تشخیصی ژنتیکی مکمل FoundationFocusTM CDx BRCA LOH را برای نمونه تومور و تعیین وضعیت HRD تأیید کرد.

در ARIEL3، شایع‌ترین عوارض دیده‌شده در دست‌کم % 20 دریافت‌کنندگان روکاپاریب عبارت بودند از تهوع, خستگی (از جمله آستنی)، درد/اتساع شکم، بثورات، اختلال چشایی، کم‌خونی، افزایش ALT / AST، یبوست, استفراغ، اسهال، ترومبوسیتوپنی (کمی سلول‌های انعقادی)، نازوفارنژیت (عفونت راه هوایی فوقانی)، استوماتیت، کاهش اشتها و نوتروپنی. سندرم میلودیسپلاستیک و/یا لوسمی میلوئید حاد در میان 372 دریافت‌کننده روکاپاریب در 7 نفر (% 1.9) و میان 189 دریافت‌کننده دارونما در 1 نفر (% 0,5) رخ داد. قطع درمان به علت عوارض در % 15 دریافت‌کنندگان روکاپاریب و % 2 دریافت‌کنندگان دارونما رخ داد.

مقدار توصیه‌شده دوز روکاپاریب, روزی دو بار، ناشتا یا همراه غذا، 600 mg خوراکی است (دو قرص 300 mg).

پیش‌تر در سال 2017، دو مهارکننده دیگر PARP، یعنی اولاپاریب و نیراپاریب برای همین بیماری‌ها و همین شرایط تأیید مصرف گرفته بودند.