რეციდივირებული წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს მკურნალობაში მიზანმიმართულმა პრეპარატმა ანლოტინიბმა სიცოცხლე გაახანგრძლივა

ჩინეთში შემუშავებული მრავალსამიზნიანი თიროზინკინაზის ინჰიბიტორის, ანლოტინიბის სახელწოდების პრეპარატის წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს დროს სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე სასარგებლო გავლენა ESMO 2019 კონგრესზეწარმოდგენილმა ALTER 1202 კვლევამ აჩვენა.

ფილტვის ყველა კიბოს დაახლოებით %15 წვრილუჯრედოვანია და, ჩვეულებრივ, უფრო სწრაფი გამრავლება/გავრცელებისა და ხშირი რეციდივისკენაა მიდრეკილი. 2018 წლამდე ამ ტიპისთვის ქიმიოთერაპიის გარდა დამტკიცებული პრეპარატი არ არსებობდა, ბოლო 2 წელიწადში კი 3 განსხვავებულმა იმუნოთერაპიულმა პრეპარატმა FDA-ს დამტკიცება მიიღო: აგვისტოში 2018 წელს ნივოლუმაბმა (მე-2 ხაზში), მარტში 2019 წელს ატეზოლიზუმაბმა (პირველ, 1. ხაზში) და ივნისში 2019 წელს პემბროლიზუმაბმა (მე-3 ხაზში). თუმცა წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოსთვის აქამდე მიზანმიმართული კიბოს მკურნალობა გამოყენებაში არ შესულა.

„Multitargeted angiokinase inhibitor“ კლასის მცირე მოლეკულის მქონე, პერორალურად ტაბლეტის სახით მისაღები მიზანმიმართული ანტიკიბოს საშუალება ანლოტინიბი წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოს 120 პაციენტში რანდომიზებულ, II ფაზის, ორმაგად ბრმა, ჩინურ ALTER 1202 კვლევაში გამოსცადეს.

კვლევაში ჩაერთნენ პაციენტები, რომელთა კიბოც მანამდე სულ მცირე 2 ხაზის მკურნალობის შემდეგ პროგრესირდა; საბოლოო ანალიზში ანლოტინიბმა პლაცებოსთან შედარებით საერთო გადარჩენის უპირატესობა აჩვენა: 7.3 თვე 4.9 თვის წინააღმდეგ.

გადარჩენის ეს სარგებელი განსაკუთრებით გამოხატული იყო ტვინის მეტასტაზების მქონე პაციენტებში (6.3 თვე 2.6 თვის წინააღმდეგ) და მათში, ვინც ანლოტინიბს მესამე ხაზის მკურნალობად იღებდა (7.3 თვე 4.9 თვის წინააღმდეგ).

როგორც ჩანს, ამ მონაცემებს ჩინეთში, სადაც ანლოტინიბი შეიქმნა, კლინიკური პრაქტიკის შეცვლის პოტენციალი აქვს. ტვინის მეტასტაზების მქონე პაციენტებში ამ ანტიანგიოგენური, ანუ ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნის შემაფერხებელი პრეპარატის ეფექტიანობის დანახვა ძალიან საინტერესოა.

ამ დადებითი შედეგების შემდეგ ანლოტინიბისა და სხვა ანტიკიბოს პრეპარატების კომბინაციის კვლევების დაგეგმვა დაუყოვნებლივ დაიწყო, მეორე და პირველ ხაზშიც კი. თუმცა მნიშვნელოვანი საკითხია, როგორ შეიძლება მისი ჩართვა მოქმედ მიდგომებსა და ახლად დამტკიცებულ იმუნოთერაპიებთან.

ასევე მისი გამოყენების მორგებას დაეხმარება ბიომარკერის განსაზღვრა, რომელიც წინასწარ გვაჩვენებს, წვრილუჯრედოვანი კიბოს რომელ პაციენტებში იქნება ანლოტინიბი ეფექტიანი.

ანლოტინიბის შესახებ კიდევ ერთი საყურადღებო კვლევა ESMO 2018-ზე გამოქვეყნდა. ALTER0203 სახელწოდების ფაზა-2B კლინიკური კვლევა რბილი ქსოვილის სარკომის მქონე პაციენტებში ჩატარდა და სიცოცხლის ხანგრძლივობის მნიშვნელოვან გაუმჯობესებაზე მიუთითა.

დასასრულ, წვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოში ანლოტინიბის ეფექტიანობის დასადასტურებლად საერთაშორისო ფაზა-3 კლინიკური კვლევაა საჭირო. თუმცა ALTER 1202-ის შედეგები არა მხოლოდ მესამე ხაზის მკურნალობად ანლოტინიბის გადარჩენის სარგებელს აჩვენებს, არამედ ამ სარგებლის სიდიდეზეც ამახვილებს ყურადღებას. 

როგორია ანლოტინიბის მოქმედების მექანიზმი?

ქვემოთ მოცემულ სურათზე ჩანს, უჯრედში თიროზინკინაზის რომელი რეცეპტორების მეშვეობით აფერხებს მცირე მოლეკულა ანლოტინიბი ახალი სისხლძარღვების წარმოქმნას, უჯრედების ზრდასა და გამრავლებას.