İçeriğe geç
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · Tıbbi Onkoloji Uzmanı

Testis Kanserinde Dönüm Noktası: Larry Einhorn ve Sisplatin, 1974

Testis Kanserinde Dönüm Noktası: Larry Einhorn ve Sisplatin, 1974
Bu Makalede

Testis Kanserinde Dönüm Noktası: Larry Einhorn ve Sisplatin, 1974

Dönem: 1960-2002 (Li ve arkadaşlarının 1960 makalesinden, Ağustos 1974'te başlayan PVB protokolüne, 1984'te BEP'in standartlaşmasına ve Einhorn'un 2002 değerlendirmesine)
Mekân: Indiana Üniversitesi Tıp Merkezi (kaynaklarda bu adla geçiyor)

156. günde bir bakteri tabağıyla bir maddenin kansere yol açıp açmadığını sorduk. Bugün tersini soruyoruz: genç erkeklerin bir kanserinde, bir ilaç bileşimi hastaların çoğunu iyileştirebildi mi? Dünkü kutuda bunu "148. gündeki sisplatin hikâyesine" bağlayacağımı yazmıştım; numara yanlıştı. Sisplatin 141. gündeydi (148. gün Li-Fraumeni sendromuydu); bağı oraya kuruyorum. 141. günde Einhorn'u yalnızca tarihleri ve 1977 özetiyle anmıştık. Bugün aynı olaya bir hekimin tasarım kararlarından bakıyoruz: kaç kür, hangi ilaçlar, neden o sayı. Dünkü sözümün iki parçası da aşağıda: çalışmanın başlangıç tarihi ve ilk yayın künyesi.

— ÜÇ İLACIN GEREKÇESİ —

1974'ten önce: ilaç vardı, iyileşme yoktu

Yirmili yaşlarda bir erkek düşünün: bir testisi alınmış, tümör karın arkasındaki lenf düğümlerine ve akciğerlerine yayılmış. Einhorn'un kendi anlatımına göre 1970'lerin başında yayılmış testis kanseri yalnızca yüzde 5 sağkalımla anılıyordu (PNAS, 2002). Bu, ilaç olmadığı için değildi. Min Chiu Li, Willet Whitmore, Robert Golbey ve Harry Grabstald, 5 Kasım 1960'ta JAMA'da (cilt 174) "metastatik testis kanserinde birleştirilmiş ilaç tedavisinin etkileri" başlıklı bir yazı yayımlamıştı. Li, 132. günde koryokarsinomla tanıştığımız aynı Min Chiu Li'dir. Einhorn'un özetine göre New York'taki kanser hastanesinden Li'nin grubu, dactinomycin'i tek başına ya da metotreksat ve klorambusille vererek testis kanserinin kemoterapiye duyarlı olduğunu göstermişti: yaklaşık yüzde 50 nesnel yanıt, yüzde 10-20 tam yanıt, yüzde 5-10 iyileşme. Bu üç sayı yan yana okununca fark görünür: yanıt veren yarıdır, kalıcı iyileşen yirmide bir ile onda bir arasıdır. (Bu çıkarım benim.)

Houston'daki M.D. Anderson'da Samuels ve arkadaşları vinblastin ile bleomisini birleştirdi. Einhorn bu bileşimi laboratuvar çalışmalarında sinerjik olarak anıyor ve yüzde 25 uzun dönem hastalıksız sağkalım veriyor (Samuels ve ark., Cancer Treat Rev 1976; yalnızca Einhorn'un anlatımından biliyorum, makaleyi okumadım). Sisplatin bu tabloya ayrı bir kapıdan girdi. 141. günde Rosenberg'in platin elektrot deneyini ve ilk klinik denemeleri anlatmıştık. Higby ve arkadaşlarının faz I çalışması Cancer'da Mayıs 1974'te yayımlandı; Einhorn'a göre ilaç 1973'ten itibaren erken denemelerde sınanıyordu ve dactinomycin'e yanıt vermeyen 11 hastada üç tam, üç kısmi yanıt görüldü. Zehirlilik ilk günden belliydi: şiddetli bulantı, kusma, böbrek hasarı. Ama bir özelliği kombinasyona elverişliydi: kemik iliğini görece az baskılıyordu. Einhorn'un fikri bu iki parçayı birleştirmekti: Samuels'in vinblastin ve bleomisinine sisplatini eklemek. Bileşim PVB adıyla (cisplatin, vinblastine, bleomycin) anılacaktı.

Ağustos 1974

Dört kür, iki yıl idame

Einhorn'un 2002 tarihli anlatımına göre PVB çalışması Ağustos 1974'te Indiana Üniversitesi Tıp Merkezi'nde başladı. İskelet şuydu: üç haftada bir tekrarlanan dört kür (tedavi turu), ardından vinblastinle aylık idame, toplam iki yıl. Kür sayısı dörtle sınırlanmıştı; gerekçe sisplatinin birikimli böbrek zehirliliği kaygısıydı. İlk seride 47 hastanın 33'ünde (yüzde 70) tam yanıt görüldü; beş hastada (yüzde 11) tedaviden sonra geride kalan kitlelerin cerrahi çıkarımıyla hastalık kalmadı. Einhorn iyileşme oranını yüzde 53 olarak veriyor ve bunu aynı dönemin dactinomycin sonuçlarına göre yaklaşık on katlık bir artış diye tanımlıyor.

Bunu bir özetleme aracıyla okudum; dergideki tam metne doğrudan bakmadım. "Ağustos 1974" ayı yalnızca bu anlatımda geçiyor; Indiana Üniversitesi'nin 2024 tarihli yazısı yalnızca "1974" diyor.

Tam yanıt, hastalıksız durum, iyileşme

Tam yanıt, tedaviden sonra görüntülemede ve tümör işaretlerinde hastalık izi kalmamasıdır. "Hastalıksız" (NED) ise tam yanıta ek olarak, kalan kitlelerin ameliyatla çıkarıldığı ve hastalığın saptanmadığı durumları da içerir. İyileşme, hastalığın uzun izlemde geri dönmemesidir; tanımı ve izlem süresi çalışmadan çalışmaya değişir. Aşağıda "kür" sözcüğünü tedavi turu anlamında, "iyileşme"yi şifa anlamında kullanıyorum. Bu basitleştirilmiş bir tanımdır.

Yedi Ekim: üç başarısız rejimden sonra

Protokolün ilk hastalarından biri John Cleland'dı. CureToday'in hasta öyküsüne göre (Kış 2004 sayısı) Cleland, Purdue Üniversitesi öğrencisiyken Ağustos 1973'te testisinde sert bir nokta fark etti; Kasım 1973'te testisi alındı, karın arkası düğüm temizliğinde çıkarılan 53 düğümün ikisinde mikroskobik tümör vardı. Şubat 1974'te hastalık geri geldi. Adriamisin, bleomisin ve vinkristinli bir rejim ağır ağız yaraları yaptı; kilosu 158'den 106 libreye indi. Temmuz 1974'te dactinomycin'e geçildi. Eylül 1974'te hastalık akciğerlere yayılmıştı. Einhorn, deneysel olan sisplatini önerdi; hastanın anlatımına göre protokol böbrekleri korumak için sıvı desteği ve bulantı ilaçlarıyla tasarlanmıştı. İlk tedavi 7 Ekim 1974'te, beş günlük bir yatışla verildi.

İkinci vizitte akciğer görüntüleri temizdi; öyküye göre radyolog filmlerin başka bir hastaya ait olduğundan şüphelenmişti. Einhorn'un o gün hastaya iyileşme şansı olduğunu söylediği aktarılıyor (kavramsal özet; birebir söz yazmıyorum). İki kür daha izledi; birini Şükran Günü'nde bir hemşire evde verdi. Altıncı ayda nüks yoktu, birinci yılın dolayında "kür" sözcüğü kullanılmaya başlandı. Aynı yazıya göre Cleland 1999'da 25 yıllık remisyonu kutladı. Bu bir hastanın öyküsüdür; tek bir hasta, tek bir ikincil anlatım. Tarihleri çatışan iki ayrıntı fact-check kutusunda.

— 1977'DEN 1984'E: BİR BİLEŞİMİN SADELEŞMESİ —

Aynı seri, iki anlatım

Einhorn ve Donohue'nun raporu Annals of Internal Medicine'de yayımlandı (cilt 87, sayfa 293-298, 1977). 141. günde özetini vermiştik: 50 hasta, yüzde 74 tam yanıt, kısmi yanıt verenlerin beşinin ameliyatla hastalıksız kalmasıyla toplam yüzde 85 hastalıksız, 6 ila 30 aydan uzun izlem. Einhorn aynı ilk seriyi 2002'de 47 hasta, yüzde 70 tam yanıt, yüzde 53 iyileşme diye anıyor. İkisi çelişmek zorunda değil; aynı şeyi ölçmüyorlar: 1977 özeti kısa izlemin fotoğrafı, 2002 ise uzun izlemin hesabı. Ama 50'nin 47'ye, yüzde 74'ün yüzde 70'e inmesinin ve yüzde 85'in yüzde 53'e düşmesinin nedenini hiçbir kaynakta açıkça yazılı bulamadım; olası nedenler izlem süresi, hastaların yeniden sınıflandırılması ve "iyileşme"nin tanımıdır. Yüzde 5'ten yüzde 53'e geçiş göreli olarak yaklaşık on kat; mutlak olarak yüz hastada beş yerine elli üç kişi. Ama bu tek merkezli, rastgeleleştirilmemiş bir seridir ve karşılaştırma tarihî dönemlerle yapılıyor.

Sonraki yıllar bileşimi sadeleştirdi. Southeastern Cancer Study Group, 1981-1984 arasında 24 kurumdan 244 hastayı PVB ya da BEP'e (vinblastinin yerine etoposid) rastgele ayırdı; Einhorn'un özetine göre tam yanıt PVB'de 121 hastanın 74'ünde (yüzde 61), BEP'te 123'ün 74'ünde (yüzde 60) görüldü. Cerrahi sonrası hastalıksız oran PVB'de yüzde 74, BEP'te yüzde 83'tü; ilerlemiş hastalıkta BEP'in sağkalım üstünlüğü vardı (P = 0,02) ve sinir-kas zehirliliği belirgin düşüktü (Williams ve ark., N Engl J Med 1987). BEP 1984'ten beri standart ilk basamak tedavi olarak anılıyor.

İkinci sadeleşme süreye ve kür sayısına dair oldu; bu, 104. günde konuştuğumuz "daha az kesmek" ilkesinin ilaçtaki karşılığı. Einhorn'un anlattığı rastgeleleştirilmiş bir çalışmada, 12 haftalık PVB'den sonra 113 hasta 21 ay vinblastin idamesine ya da hiçbir tedaviye ayrıldı; nüks iki kolda da yüzde 5'ti, yani idameyle kazanç görülmedi (bu yorum benim). İyi riskli hastalarda üç ya da dört kür BEP eşdeğerdi; EORTC'nin 812 hastalık çalışmasında ilerlemesiz sağkalım üç kürde yüzde 90,4, dört kürde yüzde 89,4'tü. Nüks edenler için de yol açıldı: vinblastin, ifosfamid ve sisplatinle 135 hastanın yüzde 49,6'sı hastalıksız duruma geldi, yüzde 23,7'si en az beş yıl hastalıksız kaldı; Indiana'da 1986'da başlayan yüksek doz tedavide 65 hastanın 35'i (yüzde 54) en az iki yıl hastalıksız izlendi.

Sınırlar ve bedel

İlk bedel tedavinin kendisiydi. Einhorn'a göre sisplatin ilk yıllarda şiddetli bulantı, kusma ve böbrek hasarı yapıyordu ve destek tedavisi bunları sonradan belirgin biçimde hafifletti. Vinblastin önemli sinir-kas ve kemik iliği zehirliliği taşıyordu; dozun 0,4'ten 0,3 mg/kg'a indirilmesi remisyon ve iyileşme oranını düşürmeden zehirliliği azalttı. Bleomisin akciğer fibrozu, sisplatin sinir ve işitme hasarıyla anılıyor; bunlar Einhorn'un tedavi süresini kısaltma gerekçeleri arasında. 141. günde andığımız 1977 özeti, ilaca bağlı iki yaşam kaybı bildiriyordu. Geç nüks yüzde 2-3 kadar ve en geç nüks tedaviden 32 yıl sonra görülmüş. Cleland'ın 1983'te viral miyokardiyopatiyle yatması makalede geç bir etki olarak anılıyor; bunun tedaviyle nedensel bağı bu anlatımdan doğrulanamaz.

İkinci sınır, genelleme. Testis germ hücreli tümörleri bu bileşime olağanüstü duyarlı çıktı; bu başka kanserler için aynı sonucun beklenebileceği anlamına gelmez. Üçüncüsü, sayıların niteliği: yukarıdaki yüzdeler farklı payda, farklı izlem ve farklı kaynaklardan; tek bir rakamla "kanser iyileşti" demek yanlış olur. Yazı bir tedavi önerisi değildir.

Kalan
  • Sisplatin temelli kombinasyon: BEP, 1984'ten beri standart ilk basamak
  • Önce hastayı iyileştirmek, sonra tedaviyi kısaltmak: iyi riskli hastada üç kür
  • Yan etkiyi yönetmek: bulantı ve böbrek hasarının destek tedavisiyle hafifletilmesi
Düşen ya da sınırlanan
  • Tek ilaçlı dactinomycin tedavisi standart olarak
  • İki yıllık vinblastin idamesi (nüks iki kolda da yüzde 5)
  • Sisplatinin böbrek zehirliliği yüzünden bırakılacağı beklentisi
Li ve ark.: testis kanserinde birleştirilmiş ilaç tedavisi, JAMA (5 Kas 1960)Rosenberg ve ark.: platin elektrot ve bakteriler, Nature (Şub 1965)Higby ve ark.: sisplatin faz I; çalışma 1973, yayın May 1974 (aralık)Einhorn: PVB çalışması başlıyor, Indiana (Ağu 1974, Einhorn 2002)Cleland: ilk PVB tedavisi (7 Eki 1974, hasta öyküsü)Samuels ve ark.: vinblastin ve bleomisin (1976, Einhorn'a göre)Einhorn, Donohue: PVB ilk seri, Ann Intern Med (1977)Williams ve ark.: PVB ile BEP karşılaştırması, NEJM (1987)Öztürk: Gülhane tezi, PVB'li hastalar, Türkiye (1994, özet)Einhorn: testis kanserinin iyileştirilmesi, PNAS (2002)19601970198019902000yalnız yılı bilinen tarihler yıl ortasına çizildi; eksen: yıl

Li'nin 1960 makalesinden Einhorn'un 2002 değerlendirmesine: 1960-2002. Eksen 1955'ten 2005'e uzanıyor. Yeşil işaretler tarihi birden çok kayıtta ya da birincil kayıtta doğrulanan olaylardır; mavi işaretler tek kaynağa dayanır; kehribar çubuk, kaynakların çatıştığı bir tarih aralığını gösterir (Higby: çalışma 1973, yayın Mayıs 1974). Yalnızca yılı bilinen tarihler yıl ortasına çizilmiştir.

— TÜRKİYE PERSPEKTİFİ —

Gülhane'de PVB: 1987-1994 hastaları

Türkiye'de PVB'nin ya da sisplatinin testis kanserinde ilk kullanım tarihini doğrulayamadım; Einhorn'a ya da PVB'nin doğuşuna Türkiye bağı kurmuyorum. Bir örnek aktarıyorum: Ahmet Bekir Öztürk'ün, Gülhane Askerî Tıp Akademisi'nde (danışman Mustafa Kutlu) hazırlanan "Germ hücreli testis kanserlerinde 78 aylık izlem ve kemoterapi sonuçları" başlıklı tezi, 1994 tarihli olarak kaydedilmiş (kayıt 2018'de eklenmiş; tezi kayıtta doktora tezi olarak anılıyor).

Özete göre 1987-1994 arasında tanı alan 65 hastanın 10'u kemoterapi almadığı, 17'si izlemden çıktığı için dışarıda kaldı; ortalama yaşı 21,89 olan 38 hasta değerlendirildi. Hastaların 31'i (yüzde 82) PVB aldı; BEP alan üç hasta var; nüks eden 15 hastaya (yüzde 40) kurtarma tedavisi olarak VIP (etoposid, ifosfamid, sisplatin) verildi. Genel sağkalım yüzde 69,22 olarak bildiriliyor; ağır tedavi yan etkisi 11 hastada (yüzde 29) görülmüş. İki uyarı: ortanca izlem yalnızca 14,49 ay, en uzun izlem 78 ay; bu yüzden bu yüzdeyi Einhorn'un uzun dönem sonuçlarıyla yan yana koymak yanlış olur. Ayrıca özetteki BEP oranı "yüzde 0,8" yazıyor, ama 38 hastada üç kişi yaklaşık yüzde 8'dir. Yalnızca özeti okudum.

— ZAMAN ÇİZELGESİ —

1960'tan bugüne

5 Kas 1960
Li, Whitmore, Golbey, Grabstald. Testis kanserinde birleştirilmiş ilaç tedavisi; JAMA 174(10):1291-1299 (kayıt sayfası; özet okunamadı).
Şub 1965
Rosenberg, VanCamp, Krigas. Platin elektrotun bakterilere etkisi; Nature 205:698-699 (bkz. 141. gün).
1973
Higby ve ark. Sisplatinin faz I-II denemesi; Einhorn'a göre 11 dirençli hastada üç tam, üç kısmi yanıt.
May 1974
Higby ve ark. Cancer 33(5):1219-1225 (künye Einhorn'un kaynakçasından; başlık ve özet okunmadı).
Ağu 1974
Einhorn. Indiana'da PVB çalışması başlıyor (Einhorn, 2002).
7 Eki 1974
Cleland. İlk PVB tedavisi (CureToday hasta öyküsü; ikincil kaynak).
1976
Samuels ve ark. Vinblastin ve bleomisin; Cancer Treat Rev 3:185-204 (yalnızca Einhorn'un kaynakçası).
1977
Einhorn, Donohue. PVB ilk seri; Ann Intern Med 87:293-298.
1981-1984
Southeastern Cancer Study Group. PVB ile BEP karşılaştırması; 244 hasta (Einhorn, 2002).
1984
BEP. Standart ilk basamak tedavi (Einhorn, 2002).
1987
Williams ve ark. PVB ile BEP; N Engl J Med 316:1435-1440.
1994
Öztürk. Gülhane tezi; 38 hastanın 31'i PVB almış (özet).
2002
Einhorn. "Curing metastatic testicular cancer"; PNAS 99(7):4592-4595.
BUGÜN — 157. GÜN
Üç ilaç, dört kür. Yüzde 5'lik sağkalım, bir hekimin sisplatini iki tanıdık ilaçla birleştirmesi ve kürleri sınırlamasıyla, hastaların çoğunun hastalıksız kaldığı bir tabloya dönüştü; ama bedeli ve belirsizlikleri ortada.
— FACT-CHECK NOTLARI —

Ne doğrulandı, ne belirsiz kaldı

  • Dünkü söz ve numara hatası: 156. günün yarın kutusu sisplatin hikâyesini "148. gün" diye gösterdi; doğrusu 141. gün (plan numarası ile yazılmış gün numarası karışmıştı; 148. gün Li-Fraumeni sendromu). Burada düzeltildi.
  • Başlangıç tarihi: PVB çalışmasının Ağustos 1974'te başladığı Einhorn'un 2002 tarihli PNAS yazısından (özetleme aracıyla okundu); Indiana Üniversitesi'nin 2024 yazısı yalnızca 1974 diyor. Cleland'ın ilk tedavi tarihi (7 Ekim 1974) tek bir hasta öyküsünde.
  • Ana yayın: Einhorn LH, Donohue J. Ann Intern Med 1977;87(3):293-298, doi:10.7326/0003-4819-87-3-293; özet düzeyinde okundu, tam metin okunmadı. Yazar adlarının bu sayfadan değil, Einhorn'un kaynakçasından doğrulandığını not ediyorum.
  • Sayı çatışması: 1977 özeti 50 hasta, yüzde 74 tam yanıt, yüzde 85 hastalıksız (6 ila 30 aydan uzun izlem); 2002 anlatımı 47 hasta, yüzde 70 tam yanıt, yüzde 53 iyileşme. Farkın nedenini hiçbir kaynakta açıkça bulamadım (izlem süresi, yeniden sınıflandırma, tanım farkı olası); çözülmedi.
  • Li 1960 sayfa numaraları: kayıt sayfası (doi 10.1001/jama.1960.03030100059013) 5 Kasım 1960, cilt 174, sayı 10, sayfa 1291-1299 veriyor; Einhorn'un 2002 kaynakçası aynı DOI için 145-153 basmış. Kayıt sayfasını esas aldım; Einhorn'daki sayfa numarası büyük olasılıkla baskı hatası. Makalenin özeti okunamadı, ilaç ve hasta sayıları bu yüzden verilmedi.
  • Higby ve tarih: künye (Cancer 1974;33:1219-1225, Mayıs 1974 sayısı DOI dizisinden) Einhorn'un kaynakçasından; "1973'te denendi" ibaresi Einhorn'un metninden. 141. günde Oxford 1973 toplantısı için verilen "11 hastada kısmi yanıtlar, üçünde tam yanıt" ifadesi ile burada aktarılan "üç tam, üç kısmi" arasında küçük bir ifade farkı var; aynı 11 hastalık ayrıntılar olup olmadığını doğrulayamadım.
  • Williams ve ark. 1987: başlık ve "261 erkek" ibaresi bir kayıt sayfasının özetinden; künye (cilt 316, sayfa 1435-1440) ve 244 hasta sayısı Einhorn'un kaynakçasından ve anlatımından. 261 ile 244 arasındaki farkı (değerlendirilebilir hasta sayısı olabilir) doğrulayamadım. Yüzde 61, 60, 74 ve 83 değerleri Einhorn'un özetinden; makalenin özetinin tamamını okumadım.
  • Hidrasyon: Cleland öyküsü protokolün böbrekleri koruyan sıvı desteğiyle tasarlandığını söylüyor; Einhorn'un 2002 yazısından çıkan metinde sıvı desteği anılmıyor. İlk protokolde sıvı desteğinin ayrıntıları doğrulanamadı.
  • Cleland öyküsü: iki iç çelişki var. Makale, akciğer tümörlerinin ilk tedaviden yaklaşık on gün sonra kaybolduğunu, ama ikinci tedavinin üç hafta sonra olduğunu da yazıyor; ikisi birlikte doğru olamaz. Yaşı da 22 ve 23 olarak veriliyor. Sayfanın üst verisi 2009, sayı etiketi Kış 2004. "Kür" sözcüğünün tanımı yazılmamış.
  • Samuels yüzde 25: yalnızca Einhorn'un özetinden; Samuels'in makalesi okunmadı.
  • Türkiye tezi: yalnızca kayıt sayfasındaki özet okundu; tezin tam metnine bakılmadı; BEP oranı ("yüzde 0,8") özette tutarsız; tez türü kayıtta doktora olarak geçiyor, kayıt tarihi 2018.
Yarın — Gün 158

Bir Hücreyi Antikor Fabrikasına Çevirmek: Köhler, Milstein ve Monoklonal Antikorlar, 1975

Bugün bir ilaç bileşiminin ne kadar işe yarayabileceğini gördük; ilaçlar ise çoğunlukla sağlıklı hücrelere de dokunuyordu. Yarınki hikâye Ehrlich'in 96. günde anlattığımız "sihirli mermi" hayalinin yeni bir yoluna açılıyor: tek bir hedefi tanıyan antikoru bir laboratuvarda sınırsız çoğaltmak. Köhler ve Milstein'in 1975 tarihli yayınının künyesini ve tarihini, 1984 Nobel'ini ve bu buluşun patentlenmemesi iddiasını yarın doğrulayacağım.

Yazarın notu: Bu yazıda en çok dikkat ettiğim şey, Einhorn'un rakamlarını tek bir sayıya sıkıştırmamaktı: 1977'nin yüzde 85'i ile 2002'nin yüzde 53'ü aynı serinin iki ayrı fotoğrafı ve aradaki farkı açıklayan bir kaynak bulamadım. İkinci dikkat noktam, dünkü kutudaki gün numarası hatasını saklamadan düzeltmekti.

Kaynaklar ve İleri Okuma

  1. Einhorn LH. Curing metastatic testicular cancer. Proc Natl Acad Sci USA 2002;99(7):4592-4595. PubMed Central: PMC123692 (özetleme aracıyla okundu).
  2. Einhorn LH, Donohue J. Cis-diamminedichloroplatinum, vinblastine, and bleomycin combination chemotherapy in disseminated testicular cancer. Ann Intern Med 1977;87(3):293-298. doi:10.7326/0003-4819-87-3-293 (özet düzeyinde okundu).
  3. Li MC, Whitmore WF, Golbey R, Grabstald H. Effects of combined drug therapy on metastatic cancer of the testis. JAMA 1960;174(10):1291-1299. doi:10.1001/jama.1960.03030100059013 (kayıt sayfası; özet okunamadı).
  4. Higby DJ, Wallace HJ, Albert DJ, Holland JF. Cancer 1974;33(5):1219-1225 (künye Einhorn'un 2002 kaynakçasından; başlık ve özet okunmadı).
  5. Samuels ML, Lanzotti VJ, Holoye PY, Boyle LE, Smith TL, Johnson DE. Cancer Treat Rev 1976;3:185-204 (künye Einhorn'un kaynakçasından; okunmadı).
  6. Williams SD, Birch R, Einhorn LH, Irwin L, Greco FA, Loehrer PJ. Treatment of disseminated germ-cell tumors with cisplatin, bleomycin, and either vinblastine or etoposide. N Engl J Med 1987;316:1435-1440 (başlık bir kayıt sayfasından, künye Einhorn'un kaynakçasından; özetin tamamı okunmadı).
  7. Rosenberg B, VanCamp L, Krigas T. Inhibition of cell division in Escherichia coli by electrolysis products from a platinum electrode. Nature 1965;205:698-699. doi:10.1038/205698a0 (künye; bkz. 141. gün).
  8. CureToday. Cured: the John Cleland story. Kış 2004, curetoday.com (özetleme aracıyla okundu; hasta öyküsü, ikincil kaynak).
  9. Indiana University Simon Comprehensive Cancer Center. Einhorn: 50 years of the cure. 16 Eylül 2024 (141. günde okundu; ikincil kaynak).
  10. Öztürk AB. Germ hücreli testis kanserlerinde 78 aylık izlem ve kemoterapi sonuçları. Gülhane Askerî Tıp Akademisi, 1994, acikbilim.yok.gov.tr (kayıt sayfasındaki özet okundu).
  11. Mukherjee S. The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer. New York: Scribner; 2010 (genel bağlam; ilgili kısım bu yazı için yeniden okunmadı).

Bu yazı "365 Günde Kanser Tarihi" serisinin 157. günüdür ve testis kanserinde sisplatinli kombinasyonun doğuşunu tarihî bir okuma olarak sunar. Tarihî-popüler içeriktir; tanı ya da tedavi önerisi değildir. Tedavi kararları için hekiminize danışın. Kaynaklar doğrulanmıştır; yalnızca tek bir ikincil kaynağa, yalnızca bir özete ya da okunamayan bir metne dayanan ayrıntılar fact-check notlarında işaretlenmiştir.

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Bu yazıyı birlikte inceleyelim

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

DROZDOGAN YAPAY ZEKA

Drozdogan Asistanı

Testis Kanserinde Dönüm Noktası: Larry Einhorn ve Sisplatin, 1974

Makale hakkında sorun; yanıtları sitemizdeki yayımlanmış yazılarla birlikte okuyun.

Sohbet ve gizlilik bilgisi

Bu sohbet, Drozdogan Asistanı tarafından yanıtlanır ve kalite kontrolü için yetkili site yöneticilerince incelenebilir. Kişisel bilgilerinizi paylaşmayın.

Yanıtların hazırlanmasında OpenAI altyapısı kullanılır. Soru ve yanıtlar bu hizmette işlenir; sohbet kayıtları sitemizde saklanır. Kimlik, iletişim veya kişisel sağlık bilgisi paylaşmayın.

0 / 1000

Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi vermez.

İlgili Makaleler

Bu konuyu farklı yönleriyle ele alan diğer yazılar.

Bilimden Haberdar Olun

Yeni yazılar ve bilimsel gelişmeler e-postanıza gelsin.

Google Analytics genel sayfalarda bu pencereye bağlı olmadan çalışır ve analitik çerezler kullanabilir. Buradaki tercihiniz yalnız harici hizmetleri yönetir.

Çerez politikası