Bağırsaq mikrobiotasının qidalanma və sağlamlıqda mühüm rolu

Mikrobiota və mikrobiom nədir? Tərifi

Mikrobiom mikroorqanizmin müəyyən mühitdəki bütün genetik məlumatını (genomlarını) bildirir. Mikrobiota isə mikroorqanizm icmasıdır. İnsan mədə-bağırsaq sistemində təxminən 100 trilyon mikroorqanizm var. Çoxu bakteriya, virus, göbələk və ibtidailərdir.

İnsan genomu 23.000 gendən ibarətdir. Mikrobiom isə əsas bədən funksiyalarının bir hissəsini yerinə yetirib sağlamlığa təsir edən minlərlə metabolit istehsalı üçün, 3 milyondan çox gen kodlayır.

Mikrobiotanı araşdıranda nə görürük?

Əkiz tədqiqatları mikrobiotanın irsi komponentini göstərsə də, pəhriz, dərmanlar və antropometrik ölçülər daha geniş müəyyənedicidir. Bağırsaq mikrobları metabolik və neyrodavranış xüsusiyyətləri daxil insan sağlamlığının açarlarındandır.

Heyvan və insan tədqiqatlarının fərqli sübutları mikrobiotanın rolunu dəstəkləyir.

Yuxarıdakı qrafik: Həyatın müxtəlif mərhələlərində mikrobiota tərkibinin nisbi bolluğunu ümumi göstərir. Bakteriyalar 16S RNA və ya, metagenomik yanaşmalarla ölçülüb.

Mikrobiotanın funksiyaları hansılardır?

Bağırsaq mikrobiotası, qida lifləri və bağırsaq seliyi kimi həzmolunmaz maddələrin, fermentasiyası üçün lazımi imkan verir. Fermentasiya qısa zəncirli, yağ turşuları (KZYA) və qaz yaradan xüsusi bakteriyaları artırır. Əsas KZYA asetat, propionat və butiratdır. Ayrı baxaq.

Butirat, insan yoğun bağırsaq hüceyrələrinin əsas enerjisidir. Kolon xərçəngi hüceyrələrinin, apoptozunu (proqramlaşdırılmış ölüm) təşviq edir. Qlükoza və enerji homeostazına (tarazlığa) faydalı bağırsaq qlükoneogenezini (yağ kimi qeyri-karbohidratdan qlükoza) fəallaşdıra bilər.

Butirat epitelin β oksidləşmə ilə çox oksigen istehlakı və disbiozun qarşısını alıb oksigen tarazlığı yaratması üçün lazımdır.

Propionat, qlükoneogenezi tənzimləmək və yağ turşusu, reseptorları sayəsində, toxluq siqnalını vermək üçün qaraciyərə ötürülür.

Asetat, ən bol KZYA və digər bakteriyaların böyüməsinə lazım metabolitdir.

Randomizə edilmiş nəzarətli, klinik tədqiqatlar, yüksək KZYA istehsalını az piylənmə və insulin davamlılığının azalması ilə əlaqələndirib.

Siçanlarda butirat və propionatın (asetat deyil) hormonları tənzimləyib iştaha və qida qəbulunu azaltdığı görülüb.

Mikrob fermentləri öd turşusu metabolizminə töhfə verir. Digər məhsullar da sağlamlığa birbaşa təsir edir; trimetilamin və indolpropion turşusu nümunədir.

Qida (ət və süd) mənşəli fosfatidilxolin və karnitin istehsalı bağırsağa bağlıdır; qandakı miqdarı da dəyişir. Trimetilamin qaraciyərdə, ateroskleroz və ürək-damar xəstəliklərinin əsas səbəbi trimetilamin N-oksidə oksidləşir.

Aşağıda BAĞIRSAQ MİKROBİOTASI İLƏ ƏLAQƏLİ XƏSTƏLİKLƏR göstərilib:

Mikrobiota və piylənmə əlaqəsi necədir?

Bağırsaq mikrobiotası, piylənmənin irəliləyişində rol oynayır kimi görünür. Artıq çəkili və piylənmişlərdə çoxlu tədqiqat disbioz (xəstəlik xeyrinə pozulma) və az müxtəliflik göstərib.

Tədqiqatda xəstəliksiz siçanlara piylənmiş və sağlam insanlardan nəcis bakteriyası verildi. Piylənmişlərdən alanlar daha sürətli çəki aldı.

İngiltərə tədqiqatı, Cristensenella bakteriyasının piylənmişlərdə az olduğunu, Cristensenella xəstəliksiz siçana verildikdə çəki artımını önlədiyini tapdı.

Mikrobiota nə qədər müxtəlifdirsə, o qədər sağlamdır

Bu və Akkermansia kimi bakteriyalar az visseral yağ ehtiyatı ilə əlaqəlidir. Çox tədqiqat siçanlardadır; insanlarda uzunmüddətli çəki artımı az müxtəliflik və az liflə əlaqələndirilib.

Mikrobiotanın pozulması immun metabolizmi, enerji tənzimi, bağırsaq hormon tarazlığı və, iltihaböncəsi mexanizmləri dəyişərək pəhriz mənşəli piylənməni təşviq edir.

Müxtəliflik niyə sağlamlıq üçün vacibdir?

Az müxtəliflik iltihabi bağırsaq xəstəliyi, psoriatik artrit, tip 1 diabet, atopik ekzema, çölyak, piylənmə, tip 2 diabet və aterosklerozda görülür. Chron xəstəlikli spirt istehlakçılarında daha az müxtəliflik olub.

Bəzi yeni tədqiqatlar lifli pəhrizin müxtəlifliyi müvəqqəti azaltdığını deyir. Lif həzm edənlər qarşılıqlı təsirlə zənginləşib müxtəlifliyi azalda bilər. Bu, artıq lifdən yarana bilər.

Qida və dərmanların mikrobiotaya təsirləri nədir?

Müəyyən qida və pəhrizlər fərqli bakteriya bolluğunu, bununla sağlamlığı dəyişə bilər.

Tənzimləyicilər "ümumən təhlükəsiz" saysa da, heyvan işləri şəkər əvəzedicilərinin (sukraloza, aspartam və saxarin) mikrobiotaya mənfi təsirini göstərib.

Emal olunmuş qidalarda emulqatorlar da floraya təsir edir. Karboksimetilsellüloza və polisorbat-80 siçanlarda müxtəlifliyi azaldıb.

Heyvan və in vitro işlər qlütensiz çörəyin qlüten həssaslığı və ya çölyaklılarda disbiozu azaltdığını göstərir. Lakin enteropatiyasız qlütendən qaçanlarda böyük müşahidə tədqiqatı ürək riskini artırıb. Yəni, qlüten həssaslığı / allergiyası olmayanlara qlütensiz pəhriz faydasız, hətta zərərli ola bilər. Səbəb qlütendən qaçanların potensial olaraq, tam taxılı azaltması ola bilər.

21 sağlam şəxsdə 4 həftə qlütensiz pəhrizdən sonra mikrobiota fərqlənib, çoxunda bəzi mühüm faydalı bakteriyalar azalıb.

Pəhrizlə yanaşı, dərmanlar da mühüm modulyatordur. Hollandiya və Belçika əhalisində tədqiqat, işlədicilər, progesteron, TNF-a inhibitorları və rupatadinin mühüm təsirini göstərib. Alanlarda mədə-bağırsaq infeksiyası çox olub. Proton pompası inhibitorları da eyni təsirlidir deyilə bilər.

Antibiotiklər bakteriyalara aydın təsir edir. Bir çox ölkədə əsas istifadə quşların böyüyüb çəki alması üçündür; rutin az doza verilir. İnsan müşahidələri qidadakı kiçik dozanın belə piylənmə tətikləməsini göstərib, lakin müdaxilə işləri ardıcıl metabolik nəticə verməyib. Qidaya püskürdülən, pestisid və kimyəvi maddələr yüksək olsa da bağırsağa təsir işləri hələ yetərsizdir.

İmmunoterapiya, kimyaterapiya alan və sümük iliyi köçürülən xərçəng xəstələrinin mikrobiotasındakı kiçik dəyişikliklərin cavabı çox dəyişə bildiyi aydınlaşır.

- Əlaqəli mövzu: Bağırsaq florası şişə immun cavabı əngəlləyə bilər

Heyvanlarda qoruyucu fitoestrogenlərin süd vəzi xərçənginə təsiri izoflavonları bioaktiv birləşməyə çevirən Clostridium saccharogumia, Eggerthella lenta, Blautia producta və Lactonifactor longoviformis kimi mikroblardan asılıdır.

Prebiotik qida, lif və mikrobiota əlaqəsi necədir?

Prebiotiklər, həzm bakteriyalarını bəsləyib böyüməsini təşviq edən qidadır; tibbi olaraq uyğun ferment imkanlı mikroblara böyümə substratıdır. Soğan, kəvər, qulançar nümunədir. İnsanda həzmə davamlı, nişastaların bəzilərində Bifidobacterium adolescentis, Ruminococcus bromii və Eubacterium rectale qruplarını zənginləşdirdiyi göstərilib.

Az lif qısa zəncirli yağ turşularını azaldıb potensial zərərli metabolit yaradır. Lakin yalnız bitki pəhrizi müxtəlifliyə təsirsizdir. Güclü müşahidə sübutları lifin faydasını göstərir. Tip 2 diabetdə insulin davamlılığını azaldıb mikrobiota və faydalı metabolitlərdəki (butirat kimi) dəyişmə ilə aydın əlaqə tapılıb.

Probiotik və mikrobiota əlaqəsi necədir?

Probiotiklər, həzm sistemində təbii olan, həzmə kömək edib iltihabı azaldan mikroorqanizmlərdir. Yetərli miqdarda sahibə sağlamlıq faydası verən canlılardır. Probiotiklər (əsasən, Bifidobacterium və Lactobacillus növləri) qida, əlavə və dərman daxil müxtəlif məhsullara qatıla bilər.

- Əlaqəli mövzu: Probiotik əlavə immunoterapiyanın təsirini azalda bilər

Çox əlavənin bağırsağa yerləşib mövcud icmaya təsir edə bilməməsi narahatlığı var. Probiotiklər mikrobiotadan asılı olmadan sağlamlığa təsir edə bilər. Müalicə təsiri müxtəlif xəstəliklərdə araşdırılıb.

Dərman və emal qidasının mikrobioma mənfi təsiri nəzərə alınmalıdır. Bilik boşluqlarına görə daha çox klinik tədqiqat lazımdır.