Böyrək xərçəngi haqqında 5 kritik məlumat

Böyrək xərçəngi dünyada ən geniş yayılmış 10 xərçəng arasındadır və diaqnoz qoyulan bütün xərçənglərin təxminən % 2-ni təşkil edir. Böyrək xərçənginin ən çox görülən alt növü isə renal (böyrək) hüceyrəli karsinomadırvə bu halların % 90-nı təşkil edir.

2020 Türkiyə Xərçəng Statistikasıməlumatlarına görə böyrək xərçəngi ildə 5.125 yeni hadisə ilə ölkəmizdə ən çox görülən 15. xərçəng növü olmuşdur. Eyni il böyrək xərçəngi ilə bağlı 1.965 həyat itkisi bildirilmiş və bu xəstəliklə yaşayanların sayı (5 illik prevalens) 14.172 kimi qeydə alınmışdır.

Bu yazıda böyrək hüceyrəli karsinoma müalicəsi aparan hər həkimin və bu xərçəng üçün müalicə alan hər xəstənin risk amilləri və müalicə ilə bağlı ən son məlumatlar haqqında bilməli olduğu beş şey var.

1. İrsi vəziyyətlər bütün böyrək hüceyrəli xərçənglərin % 3-5-ni təşkil edir

Böyrək hüceyrəli xərçənglə əlaqəli irsi sindromlar arasında von Hippel Lindau xəstəliyi, BAPT1 mutant xəstəliyi, suksinat dehidrogenaza ilə əlaqəli böyrək xərçəngi, irsi leyomiomatoz, irsi papilyar böyrək xərçəngi, Birt-Hogg-Dubé sindromu, tuberoz skleroz kompleksi, Cowden sindromu və hiperparatireoz-çənə şişi sindromu var.

Böyrək hüceyrəli xərçəngin başladığı yaşı 46 və daha gənc olan şəxslərdə genetik məsləhət nəzərdən keçirilməlidir. İkitərəfli / çoxocaqlı şişlər gənc yaşla yanaşı irsi böyrək hüceyrəli xərçəngin yaxşı məlum xüsusiyyətidir.

2. Aktiv müşahidə müəyyən xəstələrdə məqbul başlanğıc müalicə seçimidir

Xüsusilə 2 cm-dən kiçik solid (bərk) və ya Bosniak 3/4 kompleks kistik böyrək kütlələri üçün aktiv müşahidə ilkin müalicə seçimidir.

Gözlənilən müdaxilə riski müalicənin mümkün onkoloji faydalarını üstələdikdə həkimlər bu xəstələrdə aktiv izləməyə üstünlük verməlidirlər. Müalicə üçün risk-fayda təhlilinin bərabər olduğu və aktiv izləməni seçən xəstələr üçün həkimlər 3-6 ay ərzində onkoloji görüntüləməni təkrarlamalıdırlar.

Bir tədqiqat aktiv izləməni seçən xəstələrin % 70-nin 5. ildə sağ olduğunu bildirmişdir.

3. Hədəfə yönəlmiş ağıllı xərçəng dərmanları, kombinə immunoterapiya və ya bu iki müalicə növünün birləşdirilməsi irəli mərhələli böyrək xərçəngində böyük fayda vermiş və yeni müalicə standartına çevrilmişdir

Hazırda metastatik şəffaf hüceyrəli böyrək xərçəngi üçün standart müalicə, hədəfə yönəlmiş müalicənin və ya immunoterapiyanın istifadəsini ehtiva edir; lakin bu iki strategiyanı birləşdirən yeni məlumatlarımız da var. Böyrək hüceyrəli xərçəng, ənənəvi kimyaterapiyaya davamlıdır.

Böyrək hüceyrəli xərçəng üçün təsdiqlənmiş hədəfə yönəlmiş xərçəng dərmanları aksitinib (Inlyta), bevasizumab (Altuzan), kabozantinib (Cometriq, Cabometyx), lenvatinib (Lenvima), pazopanib (Votrient), sunitinib (Sutent) və sorafenib (Nexavar) kimi agentlərlə yanaşı rapamisin kompleksi 1 (mTORC1) hədəfini inhibə edən agentlərdən istifadə edərək damar endotel böyümə amili reseptorundan gələn siqnalların əngəllənməsini ehtiva edir [everolimus (Afinitor) və temsirolimus (Torisel)].

4. Fol turşusu geniş yayılmış yan təsir olan mukoziti müalicə edə bilər

Mukozit (ağız yaraları), irəli mərhələli böyrək hüceyrəli xərçəngi olub hədəfə yönəlmiş müalicələr və immunoterapiya ilə müalicə edilən xəstələrdə tez-tez görülən, həyat keyfiyyətini azaldan, dozanın azaldılmasına və ya müalicənin dayandırılmasına səbəb olan yan təsirdir.

Həkimlər çox vaxt xəstələrdə mukozitin ağırlığını yetərincə qiymətləndirmirlər. Mukozit hədəfə yönəlmiş dərmanlarla müalicə edilən xəstələrin təxminən %20-nə təsir edir və hədəfə yönəlmiş ağıllı dərmanların yaratdığı ağız yaralarının xarakteri kimyaterapiya və ya radioterapiya ilə müşahidə olunan klassik ağız yaralarından fərqlidir. Standart mukozit müalicəsi yaxşı gündəlik ağız gigiyenasını və müntəzəm diş baxımını ehtiva edir.

Yaxın zamanda aparılmış kiçik tədqiqatda fol turşusu, sunitinib, pazopanib, everolimus, axitinib, temsirolimus, interleykin-2 / interferon-alfa, cabozantinib, bevasizumab və nivolumab (Opdivo) müalicəsindən sonra 2. dərəcəli və ya daha ağır mukoziti olan xəstələrdə mukoziti əhəmiyyətli dərəcədə azaltdı. Bu yan təsir üçün fol turşusunun ikiqat kor, plasebo nəzarətli prospektiv (irəliyə yönəlmiş) klinik tədqiqatı davam edir.

5. Mümkünsə parsial/qismən nefrektomiya tövsiyə edilir

Daha kiçik böyrək kütlələrinə, xüsusilə <7 cm olanlara daha çox diaqnoz qoyulması ilə böyrək xərçəngi əməliyyatına baxış dəyişdi. Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin (ASCO) və ABŞ Milli Kompleks Xərçəng Şəbəkəsinin müalicə təlimatları mümkün olduqda qismən nefrektomiya tövsiyə edir. Qismən nefrektomiya işemik (qan axınının azaldığı) müddəti azaldır və nəticələr xroniki böyrək çatışmazlığı tezliyi, gecikmiş ürək-damar xəstəliyi və yaxşılaşmış sağqalım tezliyi ilə uzunmüddətli xəstəlik nəzarəti baxımından daha müsbətdir. Parsial nefrektomiya cT1a (şiş 4 cm və ya daha kiçik) böyrək kütləsinin standart müalicə idarəetməsidir və son məlumatlar daha böyük cT1b və cT2, yəni 7 cm-dən kiçik böyrək şişləri üçün də nəzərə alınmalı olduğunu göstərir.

*

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

Xarici məzmunu görmək üçün seçimləri tənzimləyin

• Əlaqəli mövzu: Böyrəyin nadir şişləri - aktual müalicələr