Duz faydalı bağırsaq bakteriyalarını öldürür, zərərli olanları qidalandırır

Noyabr 2017-ci ildə Naturejurnalında dərc edilmiş tədqiqat yüksək duz istehlakının bəzi faydalı bağırsaq bakteriyaları üçün öldürücü olduğunu və bunun yüksək təzyiqə, eləcə də immun sistemə təsir edən xəstəliklərə töhfə verə biləcəyini göstərir.

Artıq duz orqanizmimizin həssas tarazlığını necə pozur?

Onsuz da çox duz istifadə edilən pəhrizin yüksək təzyiq və ürək-damar xəstəlikləri riskini nəzərəçarpacaq dərəcədə artırdığı məlumdur. Lakin həddən artıq duz istehlakının əhəmiyyəti hər gün daha yaxşı anlaşılan faydalı bağırsaq bakteriyalarına (mikrobiota, mikroniyom) zərərli təsirləri aydın deyildi.

Yüksək duzlu pəhrizlə alınan artıq natriumundağınıq skleroz (MS) kimi autoimmun beyin-sinir sistemi xəstəliklərinin irəliləməsini də sürətləndirdiyi məlumdur. Bununla belə, bəzi duzların (Himalay duzu və ya digər qaya duzları kimi) natrium ehtiva etməməsi və ya az ehtiva etməsi doğru deyil; dad ayrı mövzudur, lakin daha sağlam duz yoxdur!

- Əlaqəli mövzu: Gündəlik alınan ümumi duz miqdarı 1 çay qaşığından az olmalıdır!

Yeni tədqiqat artıq duzun Lactobacillus növlü faydalı bağırsaq bakteriyalarını öldürməsinin arxasında ola biləcək mexanizmi aşkar etdi.

Laktobasillus (Lactobacillus) nədir?

Bəzi fermentləşdirilmiş qidalarda (qatıq, pendir və tarhana kimi) olan Laktobasillus (Lactobacillus) adlı bakteriya növü yaxşı bakteriya sayılır; bəzi xəstəliklərə qarşı qorunma təmin etdiyi düşünülür.

Hər insan 60 trilyondan çox hüceyrədən ibarətdir. Bu hüceyrələrin təxminən 30 trilyonu insan hüceyrələridir. Təxminən 30 trilyonu da insan bədənində yaşayan mikroorqanizmlərdir. Virus, bakteriya və ya göbələk ola bilən bu zərərsiz, hətta qarşılıqlı fayda münasibətində bizimlə yaşayan mikroorqanizmlər mikrobiom / mikrobiota / flora adlanır və ən çox bağırsaqda və dəridəolurlar.

Lactobacillus-un antibiotiklərə davamlı təhlükəli bakteriyaların çoxalmasına mane olduğunu və lupus adlı xəstəliyi olan qadınlarda böyrək problemlərinin azalmasına kömək edə biləcəyini göstərən tədqiqatlar var.

Tədqiqatçılar siçanlarda olan bir Lactobacillus növünün duzla zəngin pəhrizlə qidalandıqda yox olduğunu aşkar ediblər. Həmçinin yüksək duzlu pəhrizin siçanların qan təzyiqinin yüksəlməsinə və TH17 hüceyrələri adlanan, iltihabı stimullaşdıran immun hüceyrələrin aktivləşməsinə səbəb olduğu müəyyən edilib.

Siçanlarda dağınıq sklerozda görülən nevroloji vəziyyətin əlamətləri də yaranıb.

Tədqiqatçılar siçanlara onların qan təzyiqini də tənzimləyən Lactobacillus-un probiotik müalicəsini verməklə nevroloji şikayətlərin və TH17 hüceyrələrinin sayının azaldıla biləcəyini aşkar ediblər.

Müəlliflər daha sonra tapıntılarını insanlarda sınayıblar. 12 sağlam kişiyə 2 həftə ərzində hər gün əlavə 6 gr duz verilib.

2 həftənin sonunda əksər iştirakçılarda Lactobacillus-un bağırsaq florasından yox olduğu aşkar edilib. Siçanlar kimi tədqiqatdakı kişilərdə də təzyiq və TH17 hüceyrə sayı daha yüksək olub.

Alimlər TH17 hüceyrələrinin bağırsaq mikrobiomundan təsirləndiyini artıq bilsələr də, duzun mikrobiomdakı sağlam bakteriyaları öldürdüyü tapıntısı yenidir.

Bədən floramızdakı bakteriyaların xəstəliklərdə oynadığı rol tibbdə araşdırılan əsas mövzulardandır, lakin orqanizmin bağırsaqda yaşayan bakteriyalarla necə qarşılıqlı əlaqədə olduğu barədə hələ çoxlu naməlum məqam var.

Bağırsaq mikrobiomu yüksək təzyiq və ödem (şişkinlik) kimi duzla ağırlaşdığını bildiyimiz vəziyyətləri müalicə etmək üçün uyğun hədəf kimi görülməyə başlanıb. Buna nümunə xərçəng müalicələridir; məsələn, yeni nəsil xərçəng dərmanları olan immunoterapiyaların effektivliyi müxtəlifliyi çox olan mikrobiomla arta bilər.

Məsələnin başqa tərəfi isə çox duzlu pəhrizin faydalı bakteriyaları öldürərkən mədə xərçənginin əsas səbəbi olan Helikobakter pylori infeksiyası riskini artırmasıdır.

Əlaqəli mövzular:

- Aralıq dənizi pəhrizi faydalı bağırsaq bakteriyalarını artırır!

- Dəri bakteriyalarının dəri xərçənginə qarşı qoruyucu faydaları