Fekal Transplantasiya / Nəcis Nəqli ilə kök hüceyrə nəqlindən sonra mikrobiotanın bərpası

Hematoloji xərçəng xəstələrinin kiçik qrupunda otoloji fekal mikrobiota transplantasiyasının (öz nəcis mikrobiotasının nəqli) allogen hematopoetik kök hüceyrə transplantasiyası zamanı tətbiq olunan mikrobiotanı azaldan antibiotik müalicəsindən sonra xəstənin bağırsaq mikrobiotasını yenilədiyi göstərildi.

Allogen kök hüceyrə nəqli, başda leykoz və limfoma olmaqla hematoloji (qan və sümük iliyi mənşəli) xərçənglərin müalicəsində tez-tez seçilən üsuldur.

Mikrobiota nədir?

Hər insan təxminən 60 trilyondan çox hüceyrədən ibarətdir. Bu hüceyrələrin təxminən 30 trilyonu insan hüceyrələridir. Təxminən 30 trilyonu isə insan bədənində yaşayan mikroorqanizmlər-dir. Virus, bakteriya və ya göbələk ola bilən bu zərərsiz mikroorqanizmlərə mikrobiom / mikrobiota / flora deyilir və onlar ən sıx bağırsaqda və dəridə olur. Bu faydalı mikroorqanizmlərlə qarşılıqlı fayda içində yaşamağa davam edirik.

Fekal mikrobiota transplantasiyası nədir?

Tibbdə fekal transplantasiya adlanan nəcis nəqli, son illər adını tez-tez eşitdiyimiz üsuldur və məqsədi, bağırsağın yaxşı mikrobiota ilə dəstəklənməsi-dir. Fekal mikrobiota transplantasiyası alıcının bağırsaq mikrob tərkibini birbaşa dəyişdirmək və sağlamlıq faydası vermək üçün donordan (vericidən) alıcının bağırsaq sisteminə nəcis maddəsi məhlulunun tətbiqidir (yazımızın mövzusu olan tədqiqatda xəstənin xərçəng müalicəsindən əvvəl götürülən nəcisi müalicədən sonra özünə qaytarılır, yəni verici və alıcı eyni şəxsdir; buna görə otoloji nəql deyilir).

Fekal mikrobiota transplantasiyası olduqca ciddi bağırsaq xəstəliyi olan Clostridium difficile infeksiyasının təkrarlayan formasını uğurla müalicə etmək üçün istifadə edilmişdir. İltihabi bağırsaq xəstəliyi, piylənmə, metabolik sindrom və funksional mədə-bağırsaq pozuntuları kimi digər hallar üçün də terapevtik (müalicəedici) potensial daşıya biləcəyini göstərən ilkin əlamətlər var. Bununla belə, fekal transplantasiya yenə olduqca səhv anlaşılan və bəzi qrupların möcüzəvi mənalar yüklədiyi tibbi tətbiqə çevrilmişdir; məsələn elmi sübut olmasa da, autizm kimi neyroinkişaf vəziyyətinin müalicəsində israrla tövsiyə edilir.

Antibiotiklər adətən allogen kök hüceyrə nəqli zamanı bağırsaq mikrobiotasını tükətmək/sıfırlamaq üçün verilir, çünki bu müalicə zamanı immun sistemi də sıfırlanır və bu mikroorqanizmlərin fürsətçi infeksiya yaratma riski var. Lakin bu antibiotik tətbiqi xəstəni sonradan xüsusilə bağırsaq infeksiyası riski altına salır, çünki floranın infeksiyalardan qoruyucu təsiri də var. Yəni bağırsaq florası şəraitə görə ikiağızlı qılınc kimidir. Faydalı bakteriyaların müxtəlifliyi nə qədər çox olarsa, flora da bir o qədər sağlamdır.

Tədqiqatın təfərrüatları

Tədqiqat nəticələri 26 Sentyabr 2018-də Science Translational Medicine'də yayımlandı.

Araşdırma Memorial Sloan Kettering Xərçəng Mərkəzində davam edən randomizə, açıq etiketli, faza-2 bir klinik tədqiqata qeydiyyatlı, allogen kök hüceyrə nəqli aparılmış 25 xəstənin məlumatlarının təhlilinə əsaslanır.

Xəstələr iki qola ayrıldı; 14 şəxsə otoloji (öz) fekal mikrobiota transplantasiyası (oto-FMT) edildiyi halda, 11 xəstə nəzarət qrupuna alındı. Nəcis nümunələri mikrob müxtəlifliyi və tərkib dəyişikliklərini qiymətləndirmək üçün müəyyən vaxtlarda toplandı.

Oto-FMT tətbiq olunan xəstələrin bağırsaq mikrobiotası sürətlə antibiotik müalicəsindən və allogen kök hüceyrə nəqlindən əvvəlki mikrob müxtəlifliyini və tərkibini yenidən qazandı. Bununla belə, nəzarət qrupundakı xəstələr müalicədən əvvəlki bağırsaq mikrob tərkibini yenidən qazana bilmədilər.

Tədqiqatın müəllifləri onun əhəmiyyətini, «Bu nəticələr allogen kök hüceyrə nəqli zamanı antibiotik istifadəsinə bağlı mikrobiotası tükənəcək xəstələr üçün fekal/nəcis nümunəsi bankının müalicədən sonra bağırsaq və ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırmaq potensialı olduğunu göstərir.» şəklində ifadə etdilər.

Tədqiqatçılar otoloji fekal mikrobiota transplantasiyasının klinik nəticələri yaxşılaşdırıb-yaxşılaşdırmadığını müəyyənləşdirmək üçün mövcud və yeni diaqnozlu xəstələri izləməyə davam edirlər.

Əlaqəli mövzular:

- Bağırsaq florası (mikrobiota mikrobiom) nədir? Kolorektal xərçənglə əlaqəsi necədir?

- Dəri bakteriyalarının dəri xərçənginə qarşı qoruyucu faydaları

- Aralıq dənizi pəhrizi yaxşı bağırsaq bakteriyalarını artırır!

- Duz faydalı bağırsaq bakteriyalarını öldürür, zərərliləri bəsləyir