چه چیزی برای کبد چرب مفید است و چگونه برطرف می‌شود؟
در این مقاله
چربی برای تأمین انرژی و عایق‌سازی در بخش‌های بسیاری از بدن ذخیره می‌شود. کبد نیز یکی از این اندام‌هاست. اما اگر میزان چربی کبد بالا باشد، ممکن است نشانه بیماری کبد چرب باشد. کبد چرب ممکن است وابسته به الکل یا مستقل از آن ایجاد شود. بارداری نیز می‌تواند باعث کبد چرب شود. برای تشخیص قطعی ممکن است آزمایش خون، تصویربرداری پزشکی و گاهی نمونه‌برداری از کبد لازم باشد.
تجمع چربی به سلول‌های کبد آسیب می‌زند
تجمع چربی مانع دفع سموم و تولید صفرا برای گوارش توسط کبد می‌شود. وقتی کبد نتواند به‌طور مؤثر کار کند، مشکلات دیگری نیز بر اثر آن در بدن ایجاد می‌شود.
مهم‌ترین اقدام فرد دارای کبد چرب باید تغییر عادت‌های غذایی و سبک زندگی باشد. در کبد چرب غیرالکلی، تغییر رژیم غذایی و ورزش منظم خط اول درمان را تشکیل می‌دهند. با این حال، برای روش‌های درمانی پیشرفته‌تر ممکن است مشورت با پزشک لازم باشد. در این مقاله اقداماتی را که می‌توانید برای کبد چرب انجام دهید بررسی کرده‌ایم.
تجمع چربی ناشی از چاقی در کبد
کبد چرب با چربی احشایی (چربی درون شکم) و مقاومت به انسولین مرتبط دانسته شده است. چاقییکی از مهم‌ترین عوامل خطر بیماری کبد است. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند بیش از %90 بیماران چاق کبد چرب دارند.
کاهش وزن و ورزش، چربی کبد را کاهش می‌دهند
هیچ دارویی برای درمان بیماری کبد چرب تأیید نشده است!
اما تغییر سبک زندگی می‌تواند خطر مشکلات کبد را کاهش دهد. تغذیه سالم و ورزش بیشترین موفقیت را در پیشگیری از بیماری کبدی ابتدایی دارند. کاهش دست‌کم %5 وزن کل بدن ممکن است چربی کبد را کم کند. اما برای افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی باید کاهش دست‌کم %10 وزن بدن هدف قرار گیرد. کاهش %10 وزن برای فردی 100 کیلویی یعنی کم کردن 10 کیلو. برای پسرفت چربی ایجادشده در کبد و فرایند التهابی ، کاهش وزن بیشتری لازم است.
ورزش مستقل از رژیم کم‌کالری، سطح چربی کبد را کاهش می‌دهد؛ بنابراین می‌توان برای این بیماران هفته‌ای 150-300 دقیقه ورزش با شدت متوسط یا 75-150 دقیقه فعالیت شدید برنامه‌ریزی کرد.
آیا مکملی برای کاهش چربی کبد وجود دارد؟
از رایج‌ترین مکمل‌های گیاهی مورد استفاده برای کبد چرب، خارمریم، کنگر فرنگی، بربرین (یک نمک آمونیوم) و زردچوبه هستند.
برخی پژوهش‌ها بیان می‌کنند ترکیبات خارمریم به کاهش نشانه‌های بعضی بیماری‌های کبد کمک می‌کنند. اما پژوهشی که درمان بیماری را نشان دهد وجود ندارد. ادعا می‌شود زردچوبه ممکن است به محافظت در برابر آسیب کبد کمک کند، اما پژوهش کافی برای حمایت از مصرف منظم آن وجود ندارد.
بربرین ترکیبی گیاهی است که نشان داده شده سطح قند خون، انسولین و کلسترول را همراه با شاخص‌های دیگر سلامت به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد. چند پژوهش پیشنهاد می‌کنند ممکن است برای افراد دارای کبد چرب نیز مفید باشد. اما پژوهشگران بر نیاز به پژوهش بیشتر در این زمینه تأکید دارند.
کنگر فرنگی از خانواده خارمریم به فوایدش برای کبد شناخته می‌شود. اما بهتر است به‌جای قرص، به‌شکل طبیعی در فصل آن مصرف شود. به این ترتیب هم خودتان و هم خانواده‌تان را بر سر سفره‌ای سالم می‌آورید.
رژیم مدیترانه‌ای برای کبد سالم
بسیاری از رژیم‌های سالم می‌توانند به کاهش وزن کمک کنند. اما بعضی ممکن است برای کبد فواید بیشتری داشته باشند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند رژیم مدیترانه‌ایهم برای تقویت کاهش وزن و هم بهبود سلامت کبد سالم‌ترین انتخاب است.
رژیم مدیترانه‌ای معمولاً میوه، سبزی، مغزها، غلات کامل، غذاهای دریایی و روغن زیتون را در بر می‌گیرد. کاهش مصرف غلات تصفیه‌شده و گوشت قرمز و فرآوری‌شده ممکن است چربی کبد را کند کند. فروکتوز دریافتی از میوه معمولاً با کبد چرب ارتباط ندارد. اما فروکتوز تجاری موجود در بسیاری از آب‌میوه‌ها و نوشیدنی‌های آماده باید اصلاً مصرف نشود یا بسیار کم مصرف شود.
کاهش دریافت کالری و انتخاب رژیم غذایی پرفیبر مانند رژیم مدیترانه‌ای، آغاز خوبی است. متخصص تغذیه می‌تواند به تهیه برنامه‌ای شخصی متناسب با ذائقه، شکایت‌های احتمالی و وضعیت کنونی سلامت فرد کمک کند.
پژوهش‌های علمی درباره کبد چرب
رژیم بیماران دارای کبد چرب باید غذاهای بسیار متنوعی داشته باشد. کاهش دریافت کالری و مصرف فیبر زیاد نقطه شروع عمومی است. افزون بر این، برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند چند غذای خاص ممکن است برای کبد چرب سودمند باشند.
سیر
سیر غذایی پایه است که بسیاری از ما طعمش را دوست داریم. ممکن است برای افراد دارای کبد چرب مفید باشد. در پژوهشی در 2016 مشاهده شد مصرف پودر سیر یا سیر می‌تواند چربی کبد را کاهش دهد. اما نباید فراموش کرد مصرف کنترل‌نشده آن ممکن است مشکلات جدی، مانند خطر خونریزی، ایجاد کند.
اسیدهای چرب امگا-3
در پژوهشی منتشرشده در 2016 مشاهده شد اسیدهای چرب امگا-3 سطح HDL (پروتئین با چگالی بالا) را در افراد دارای کبد چرب افزایش می‌دهند. در میان مردم این همان کلسترول خوب است. برای تأیید این یافته پژوهش بیشتری لازم است. بنابراین به‌جای مکمل امگا-3، گنجاندن منابع امگا-3 مانند سالمون، ساردین و گردو در رژیم ممکن است به کاهش چربی کبد کمک کند.
بروکلی
همه غذاهای سبزی‌محور برای افراد دارای کبد چرب مفیدند. با این حال، اگر به خوردن بروکلی عادت ندارید، می‌توان گفت باید آن را وارد رژیم کنید. در پژوهشی در 2016 مشاهده شد مصرف بلندمدت بروکلی در موش‌ها به پیشگیری از تجمع چربی کبد کمک می‌کند. پژوهش بیشتری لازم است، اما این داده‌ها امیدبخش به نظر می‌رسند.
گردو
همه مغزها به رژیم کمک می‌کنند. با این حال، گردو به دلیل اسیدهای چرب امگا-3 می‌تواند برای افراد دارای کبد چرب سودمند باشد. در پژوهشی در 2015 مشاهده شد خوردن گردو آزمایش‌های کارکرد کبد را در افراد دارای کبد چرب بهبود می‌دهد.
پروتئین آب‌پنیر
Nutrients مجله‌ای است که پژوهشی در آن نشان داد پروتئین آب‌پنیر تجمع چربی کبد را کاهش می‌دهد. به زنان چاق به مدت 4 هفته روزانه 60 گرم آب‌پنیر داده شد. در نتیجه، چربی کبد %20 کاهش یافت. پروتئین‌های آب‌پنیر، پروتئین وی نیز نامیده می‌شوند. این پروتئین‌ها شامل A-لاکتالبومین، B-لاکتوگلوبولین، آلبومین سرم و ایمونوگلوبولین‌ها هستند.
آووکادو
آووکادو کربوهیدرات‌های این میوه حدود % 80 فیبر غذایی دارند (از این مقدار % 70 فیبر نامحلول و % 30 فیبر محلول است). آووکادو نسبت به میوه‌های دیگر قند بسیار کمی دارد. نصف آووکادو فقط حدود 0.2 g قند دارد. پژوهش‌ها پیشنهاد می‌کنند آووکادو مواد شیمیایی‌ای دارد که ممکن است چربی کبد را کند کنند. همچنین فیبر آن ممکن است به کنترل وزن کمک کند.
توصیه‌هایی برای کاهش چربی کبد
- پرهیز از غذاهای دارای فروکتوز و شربت ذرت ممکن است چربی کبد را کاهش دهد.
- فرد دارای بیماری کبد چرب باید مصرف الکل را کنار بگذارد. الکل در کبد چرب، دیگر بیماری‌های کبد مانند سیروز و سرطان کبد نقش دارد.
- غذاهای سرخ‌شده و شور ممکن است به افزایش وزن کمک کنند؛ بنابراین باید تا حد امکان کم مصرف شوند.
- غلاتی مانند نان سفید، برنج و ماکارونی سفید که فرآوری‌شده هستند ممکن است هنگام گوارش قند خون را بالا ببرند. انتخاب جایگزین‌های کامل مانند حبوبات و گندم کامل به‌جای غلات تصفیه‌شده ممکن است مفید باشد.
- گوشت‌های چرب و فرآوری‌شده از غذاهایی هستند که فرد دارای کبد چرب باید از آن‌ها پرهیز کند. این محصولات دریافت چربی اشباع را نیز افزایش می‌دهند. هنگام مصرف می‌توان انواع کم‌چرب را انتخاب کرد. همچنین خوردن غذاهای پرفیبر مانند سالاد کنار آن‌ها ممکن است مفید باشد.
- می‌دانیم کالری اضافی می‌تواند باعث چاقی و کبد چرب شود؛ بنابراین باید از عادت‌های ناسالم مانند پرخوری شبانه، خوردن در ساعات دیرهنگام شب و بسیار سریع خوردن پرهیز کرد.
آگاهی بیشتری درباره کبد چرب لازم است
دیابت، فشار خون و بیماری قلبی‌عروقی از بیماری‌های مزمن شایع همراه با کبد چرب هستند. بنابراین افراد دارای تشخیص کبد چرب باید برای این بیماری‌ها بیشتر غربالگری شوند و وضعیتشان به‌خوبی مدیریت شود.
علاوه بر اضافه‌وزن که عامل خطر کبد چرب است، کاهش شدید توده عضلانی (سارکوپنی) نیز ممکن است بر کبد چرب اثر بگذارد. در این وضعیت کبد نمی‌تواند کربوهیدرات‌ها را مؤثر ذخیره و سوخت‌وساز کند و این امر باعث وضعیت کاتابولیسم (تجزیه) می‌شود که در آن پروتئین و چربی منبع انرژی‌اند. این بیماران باید رژیم خود را از نظر منابع پروتئین مانند مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، مغزها و حبوبات بهینه کنند. دریافت روزانه پروتئین حداقل 1.2-1.5 g / kg توصیه می‌شود. به بیماران دارای کبد چرب سارکوپنیک توصیه می‌شود وعده‌های کوچک و مکرر بخورند. ورزش با شدت متوسط ممکن است برای بیماران دچار سارکوپنی مفید باشد.
خلاصه و نتیجه
در هر بیمار دارای کبد چرب باید پیشینه تغذیه بررسی و مشکلات تغذیه‌ای شناسایی شوند. کاهش وزن بهترین و تنها روش درمانی رایج است. ورزش منظم نیز فایده بیشتری دارد. اضافه‌وزن برجسته‌ترین عامل خطر کبد چرب است. رژیم مدیترانه‌ای با آثار آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی می‌تواند چربی کبد را کند و وزن را کنترل کند. ارزیابی فردی پرخوری یا کم‌خوری و رفتارهای نامناسب غذایی در درمان بسیار مهم است. اگر فکر می‌کنید کبد چرب دارید، پزشک می‌تواند بررسی کامل انجام دهد، دارو توصیه کند و شما را برای تهیه برنامه غذایی شخصی به متخصص تغذیه ارجاع دهد. با حمایت پزشک و متخصص تغذیه می‌توان بیماری کبد چرب را به‌آسانی کنترل کرد.
منابع
2. What to eat for a fatty liver, Medicalnewstoday, December 2019
3. Effect of garlic powder consumption on body composition in patients with nonalcoholic fatty liver disease: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial, Davood Soleimani, Advanced Biomedical Research, 2016
4. Effects of Omega-3 Fatty Acid in Nonalcoholic Fatty Liver Disease: A Meta-Analysis, Wenxia Lu et al, Gastroenterology Research and Practice, 2016
5. Avocados Contain Potent Liver Protectants, American Chemical Society, December 2000
6. Dietary Broccoli Lessens Development of Fatty Liver and Liver Cancer in Mice Given Diethylnitrosamine and Fed a Western or Control Diet, Yung-Ju Chen et al, The Journal of Nutrition, 2016
7. Oily fish, coffee and walnuts: Dietary treatment for nonalcoholic fatty liver disease, Vikas Gupta et al, World Journal of Gastroenterology, 2015
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.