Proqramlaşdırılmış hüceyrə ölümü (apoptoz) ilə xərçəng müalicəsinə yeni nəfəs

Xərçəng müalicəsində istifadə etdiyimiz üsulların son məqsədi şiş hüceyrələrinin ölüm mexanizmlərini başlatmaqdır; apoptoz (proqramlaşdırılmış hüceyrə ölümü) onlardan biridir. Lakin bir çox xərçəngdə apoptoza mane olan zülallar böyük miqdarda istehsal edilir. Apoptozdan yayınmaq xərçəngin 10 əsas xüsusiyyətindən biridir. Bu zülallar apoptoz inhibitorları (IAP) adlanır.

Debio 1143 kodlu dərman namizədi oral qəbul edilən, apoptozu basqılayan zülalların aktivliyini azaltmaqla şiş hüceyrələrini kimyoradioterapiyaya (kimyaterapiya ilə eyni vaxtda radioterapiyaya) və immunoterapiyaya həssas edib müalicənin təsirini gücləndirən molekuldur. Ətraflı tədqiqatlar Debio 1143-ün təkcə apoptozu aktivləşdirmədiyini, şişəleyhinə T limfositlərinin fəallığını da artıraraq daha güclü immun cavaba kömək etdiyini göstərir. Siçan tədqiqatlarında Debio 1143-ün immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları (nivolumab və ya digər anti-PD-L1 agentləri kimi) ilə birlikdə istifadəsinin şiş həcmini ciddi azaltdığı, beləcə bir neçə agentli müalicədə uğurun daha yüksək olduğu müəyyən edildi.

Faza-2 tədqiqatı

Süd vəzi və kolon xərçəngi modellərində təsirli olan Debio 1143-ün baş-boyun xərçəngindəki təsirini araşdırmaq üçün müəyyən yaş aralığında, əvvəllər müalicə almamış yastıhüceyrəli baş-boyun xərçəngi xəstələri daxil edildi. İki qrupdan biri standart müalicə və plasebo, digəri əlavə Debio 1143 aldı; hər iki qrup yüksək dozalı sisplatin kimyoradioterapiyası aldı.

Müalicədən sonra 24 ay izlənən Debio 1143 qrupunda hələ proqressiyasız (irəliləməsiz) sağqalım və ümumi sağqalım göstəriciləri bildirilməsə də (xəstələrin yarıdan çoxu cavab verməkdə davam etdiyindən), qruplar arasında statistik əhəmiyyətli fərq olduğu, Debio 1143-ün standart kimyoradioterapiyanın şişəleyhinə təsirini artırdığı qeyd edilir.

Yüksək riskli qrupda apoptoza mane olan zülalları inhibə edərək effektivliyi artıran Debio 1143 yüksək dozalı sisplatin və ya radioterapiyanın təsirini dəyişdirmir, yaratdığı yan təsirlər isə idarəolunan sayılır. Faza 2 klinik tədqiqatının nəticələri çıxandan sonra tədqiqatçılar faza 3-ə keçəcəklərini və yeni müalicə seçimi müəyyən etməyi hədəflədiklərini bildirirlər.

Nəticə

Baş-boyundan başqa Debio 1143-ün təsiri kiçikhüceyrəli ağciyər, mədə-bağırsaq, platinə davamlı yumurtalıq, uşaqlıq, periton (qarın pərdəsi) xərçəngi və ya uşaqlıq boynu xərçəngi kimi digər solid (orqan) şişlərində də klinik tədqiqatlarla sınanır. Dərc olunmuş nəticələr çox həyəcanverici və ümidvericidir. ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) də bu araşdırmaları dəstəkləyir və qrant verir. Gələcək müsbət nəticələr Debio 1143-ün təkcə immun nəzarət nöqtəsi inhibitorları ilə deyil, digər immunoterapiyalarla da birlikdə istifadəsinə yol aça və solid şişlərdə tez-tez rast gəlinən müalicəyə davamlılığın önünü almağa kömək edə bilər.