Qlutation nədir? Hansı xəstəliklərin müalicəsində sınaqdan keçirilir?

Qlutation, hüceyrə funksiyaları baxımından mühüm rolları olan təbii və güclü antioksidantdır. Bitkilərdə, heyvanlarda, göbələklərdə və bəzi bakteriyalarda peroksid, lipid peroksid və ağır metallar kimi sərbəst oksigen radikallarının zərərli təsirlərini azaldan antioksidant kimi fəaliyyət göstərir. Bu xüsusiyyətləri onun əlavə kimi istifadəsini gündəmə gətirib və aşağıdakı hallarda sınaqdan keçirilib: bəzi insanlar yaşlanma əleyhinə xüsusiyyətlərinə əmindir, digərləri isə autizmi müalicə edə, yağ metabolizmini artıra və hətta xərçəngin qarşısını ala biləcəyini söyləyirlər.

Qlutation nədir?

Qlutation orqanizmdəki hər hüceyrədə olan güclü antioksidantdır. Amin turşusu kimi tanınan üç növ molekuldan ibarətdir.

Amin turşuları orqanizmdəki bütün zülalları yaratmaq üçün fərqli formalarda birləşir.

Qlutationu digər antioksidantlardan fərqləndirən onun qaraciyərdə hazırlana bilməsidir.

Qlutation aşağıdakı hüceyrə proseslərində rol oynayır:

• DNA-nın istehsalı, zülalların və hüceyrələrin tikinti blokları
• immun funksiyanın dəstəklənməsi
• sperm hüceyrələrinin yaradılması
• sərbəst radikalların parçalanması
• müəyyən fermentlərin funksiyasına kömək etmək
• E və C vitaminlərinin regenerasiyası
• beyində civə yığılmasının qarşısının alınması
• qaraciyərin və öd kisəsinin yağlarla işləməsinə kömək etmək
• apoptoz kimi tanınan proqramlaşdırılmış hüceyrə ölümünə kömək etmək

Sağlam qidaların qəbulunun artırılması qlutation səviyyələrini təbii yolla yüksəltməyin ən yaxşı yoludur. Bundan əlavə, süd qanqalı qlutation səviyyəsi yüksək olan bitkidir.

Antioksidant müdafiə sistemində qlutation təkbaşına effektiv deyil, mürəkkəb sistemin bir hissəsidir. Hidrogen peroksid qlutation peroksidaza tərəfindən suya çevrilərkən qlutation istifadə edilir. Orqanizmdə kifayət qədər qlutation peroksidaza fermenti yoxdursa — bu ferment də aktivliyi üçün selenə ehtiyac duyur — qlutation antioksidant aktivlik göstərmir. Buna görə "əlavə" kimi qəbulundan söhbət getdikdə qlutation və selen birlikdə marketinq edilir.

Qlutation hansı xəstəliklərin müalicəsində sınaqdan keçirilir?

Qlutation çox güclü antioksidantdır, çünki qismən orqanizmdəki hər hüceyrədə yüksək konsentrasiyalarda tapıla bilər.

Qlutation həm insan, həm də siçovul "hüceyrə xətlərində" — yəni laboratoriyada — aparılan araşdırmalara əsasən ağır metal zədələnməsindən qoruyur şəklində marketinq edilir.

Burada dərhal 2 sual ağla gəlməlidir:

1. Nə qədər ağır metal zəhərlənməsi riski altındayıq?
2. Laboratoriya tədqiqatlarının nəticələri insanlara tövsiyə kimi təqdim edilə bilərmi?

Əslində hər iki sualın cavabı sadədir. Ağır metal zəhərlənməsi ictimai sağlamlıq problemi deyil və müəyyən sənaye işlərində çalışanlardan başqa nadir görülür. Laboratoriya tədqiqatlarının nəticələri isə, əlbəttə, insan sınaqları ilə təsdiqlənmədikcə insan istifadəsi üçün tövsiyə kimi təqdim edilə bilməz. Bunun ciddi riskləri var.

(aşağıda "xərçəng" bölməsinə baxın)

Qlutation əlavələrinin digər marketinq forması həzm prosesinin adi qlutationları məhv edəcəyi narahatlığına görə onu mədədən keçirən "liposomal qlutation" əlavəsi ilə qəbul etməli olduğumuzdur. Həmçinin bədənimizin öz-özünə qlutation yaratmaq üçün istifadə edə biləcəyi N-asetilsistein (NAC) və alfa-lipoik turşu ilə əlavə qəbul edə bilərmişik... Bu tövsiyələrin özü belə ciddi ziddiyyət daşıyır: belə ki, qlutation qidalarla alınan deyil, orqanizmdə hüceyrələr tərəfindən yaradılan molekuldur.

İndi bəzi xəstəliklər baxımından qanda qlutation səviyyəsinə və qlutation əlavələrinin istifadəsinə baxaq:

Xərçəng

Bəzi laboratoriya tədqiqatları qlutationun xərçəngin qarşısının alınmasında rol oynadığını göstərir. Lakin bu iddia insan klinik tədqiqatlarında göstərilməyib.

Bununla yanaşı, eyni araşdırma qlutationun şişləri kimyaterapiyaya daha az həssas edə biləcəyini və artıq xərçəng diaqnozu olan şəxslərdə şişin böyüməsini tətikləyə biləcəyini düşündürür! Buna görə xərçəng xəstələrinə qlutation əlavələri qəbul etmək tövsiyə edilmir və xərçəngin qarşısının alınması barədə daha çox araşdırma lazımdır.

Qaraciyər xəstəliyində hüceyrə zədələnməsini azaltmaq

Hepatit infeksiyası, alkoqoldan sui-istifadə və qaraciyər piylənməsi xəstəliyinin hamısı qaraciyər hüceyrələrini zədələyir.

2017-ci ildəki kiçikmiqyaslı klinik tədqiqat qlutationun antioksidant xüsusiyyətləri və detoks potensialı ilə qeyri-alkoqol qaraciyər piylənməsi xəstəliyinin müalicəsinə kömək edə biləcəyi nəticəsinə gəlir.

Tədqiqatçılar bu təsiri təsdiqləmək üçün daha böyük araşdırmaların lazım olduğunu bildirirlər.

İnsulin həssaslığının artırılması

İnsulin müqaviməti tip-2 diabetin inkişafına səbəb ola bilər. İnsulin istehsalı orqanizmin qlükozanı (şəkəri) qandan enerji üçün istifadə edən hüceyrələrə daşımasını təmin edir.

2018-ci ildə aparılmış tədqiqat xüsusilə qlutation səviyyəsi aşağı olan şəxslərdə insulin müqavimətinin daha yüksək olduğunu və onların neyropatiya və ya retinopatiya kimi fəsadlara daha meyilli olduqlarını göstərdi.

Autizm spektri pozuntularını müalicə etmək

Autizmli uşaqların autizmi olmayanlardan daha aşağı qlutation səviyyəsinə malik olduğuna dair bəzi sübutlar var. Lakin qlutation əlavəsi autizmi müalicə etməyib.

Anti-aging (yaşlanma əleyhinə)

Qlutation əlavələrinin yaşlanmanın qarşısını aldığına və ya ömrü uzatdığına dair indiyədək heç bir elmi sübut yoxdur.

Xülasə

Qlutation orqanizmdəki hər hüceyrənin hər gün istifadə etdiyi güclü antioksidantdır. Tədqiqatçılar bir neçə xəstəlikdə qanda qlutation səviyyəsini aşağı tapıblar. Bununla yanaşı, qlutation əlavəsi bu halların müalicəsinə əhəmiyyətli töhfə verməyib.

Bəs bu qədər mühüm hüceyrə rollarına malik olduğu və bəzi laboratoriya tədqiqatları qlutation əlavəsi qəbuluna dair ümidverici nəticələr təqdim etdiyi halda, "istifadə edək getsin, zərəri olmaz, bəlkə faydasını görərik" yanaşması düzgündürmü? Antioksidantların əlavə kimi istifadəsindən söhbət getdikdə, düşünülənin əksinə olaraq, faydadan çox zərər verə bilər. Xüsusilə 2000-ci ildən sonrakı elmi tədqiqatlar antioksidantların əlavə kimi qəbulunun xərçəngin yaranma və ya mövcud xərçəngin yayılma riskini artırdığına işarə edir. Nəticə olaraq qlutation, bir çox əlavə kimi, çatışmazlığı sübut edilmədikcə xəstəliklərdən qorunma və yaşlanma əleyhinə məqsədlə istifadə edilməməlidir.

*

Hansı vitamin və mineral əlavələri hansı hallarda lazımdır?