Anasayfa - Sağlık Haberleri - Güncel - Koronavirüs Haberleri - Koronavirüs hakkında son dakika haberleri – Dünya ve Türkiye’de durum

Koronavirüs hakkında son dakika haberleri – Dünya ve Türkiye’de durum

Koronavirüs hakkında son dakika haberleri – Dünya ve Türkiye’de durum
paylaşwhatsappfacebooktwitterlinkedin
Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
01.04.2020

Yeni Coronavirüs (Koronavirüs) salgını hakkında son durum nedir?

ŞİMDİ EVDE KALIN!

Karşı karşıya olduğumuz yeni SARS-CoV-2 virüsü;

Yeni korona virüs salgını hakkında kavram kargaşası

  • Wuhan virüsü: virüs ilk çıktığı an basında yer aldığı isimdir. Çin bu ismin ortadan kaldırılması için epey çaba göstermiştir.
  • 2019-ncov: "2019 novel coronavirus"tür. Wuhan virüsü'nün ilk ve geçici bilimsel ismidir.
  • SARS-CoV-2: virüsün genetik dizilenmesi yapıldıktan sonra bu yeni korona virüsün, SARS korona virüsü ile %80 derecede benzediği ortaya çıktı. Bu sebeple ismi değiştirildi. Açılımı ise şu şekilde: Severe Acute Respiratory Syndrome CoronaVirus-2. Bu virüsün ismidir, hastalığın değil.
  • COVID-19: Yeni koronavirüse bağlı hastalığın adıdır. CoronaVirus Disease 2019 açılımına sahip olan, SARS-CoV-2 bulaştıktan sonra oluşan hastalığın ismidir. SARS-CoV-2 virüsüne yakalanıp bu hastalığı geçirmeyebilirsiniz. Belirti-bulgu göstermeden atlatan çok kişi var.

Bu yüzden dünya genelinde durum bu kadar kritik ve yaşadığımız çağın en büyük krizine dönüştü... Eğer herkes birkaç haftalık sıkı evde kalma politikasını uygulamazsa, salgın aylar sürecek mecburi ev hapsine dönüşebilir ve ülkemizdeki vakalar katlanarak artabilir. Bu yüzden ŞİMDİ EVDE KALIN!

  • Dün 73.718 yeni vaka ve 4.378 yeni ölüm bildirildi. Önceki 24 saatte 61.325 yeni vaka ve 3.718 yeni ölüm bildirilmişti. Son 24 saatte yeni vaka sayısında %20 ve yeni ölüm sayısında %17,7 ARTIŞ gerçekleşti.
  • Koronavirüsün, belirtiler başlamadan önce ve hastalığın ilk haftasında en bulaşıcı olduğunu gösteren çok çarpıcı iki güncel araştırmanın sonuçları için bakınız.
  • Dünya genelinde 203 ülkede vaka görüldü
  • 80 yaş üstünde ölüm oranı % 15'ten fazla iken, 50 yaş altında ölüm oranı % 0.4'ten az.
  • İtalya'da ölüm oranı % 11.3 ve Dünya ortalamasının üstünde; bunun sebepleri, İtalya'nın "sınırlama" önlemlerini almada çok zayıf kalması, salgın başladıktan sonra özellikle gençlerin serbest dolaşması ve yaşlılara hastalığı yaymaları, sosyal bağların daha güçlü olması, test sayısı azlığı nedeni ile hafif vakaların az tespit edilmesi, yaşlı nüfusun fazla olması ve son olarak sağlık sisteminin kapasitesinin dolması olarak görülüyor.
  • İtalya'da yaşanan ölümlerin %90'dan fazlası 60 yaş sonrası olsa da, son günlerde hastalık 40'lı yaşlardakilerde yaygınlaştı (bakınız).
  • Belirtilerin başlamasından yaşam kaybına kadar geçen süre: 14 gün (inkübasyon süresi 27 güne kadar uzayabilmekte).
  • Hafif / orta şiddetli vaka oranı %80
  • 1 kişi ortalama 3 kişiye bulaştırıyor; R0 dediğimiz bulaşma hızı, influenzadan (mevsimsel grip) yaklaşık 4 kat daha hızlı.

- İlgili konu: COVID-19 için hastaneye yatanların %40'ı 55 yaşından küçük – Biz gençlere bir şey olmaz demeyin!

Öncelikle hatırlatalım

Koronavirüsün en bulaştırıcı olduğu zaman, belirtiler başlamadan önce ve enfeksiyonun başladığı ilk haftadır. Bu nedenle sosyal teması azaltmalı, elleri sık yıkamalı ve test ile vakaları bulup izole etmeliyiz.

Yeni tip koronavirüsün bulaşması için 2 ana yol bulunmaktadır:

  1. Virüs olan bir şeye temas etmek,
  2. Öksürük veya hapşırma yoluyla bulaşma

Ama bir 3. bulaşma yolundan daha söz edilebilir: ortamda asılı kalan mikropartiküller / mikrodamlacıklar!.. İşte, virüsün yayılma riskinin dar ve kapalı alanlarda neden daha fazla olduğunu aşağıdaki kısa belgeselde görebilirsiniz.

Yapılan araştırmalara göre yeni koronavirüs, aerosol içinde 3 saate, karton üstünde 24 saate ve plastik-çelik üstünde de 2-3 güne kadar canlı kalabilir. Bu nedenle koronavirüs salgınından korunmak için en önemli iki önlem şunlardır: ilki, sosyal temastan kaçınmak ve evde kalmak; ikincisi, hijyen kurallarına uymak. COVID-19 belirtileri (ateş, öksürük, solunum sıkıntısı) taşıyan kişi kanser, kalp-damar veya diyabet gibi kronik hastalıklara sahip ise, takibini yapan sağlık ekibi ile iletişime geçmelidir.

Türkiye'de yeni koronavirüs (SARS-CoV-2) testi nerelerde yapılıyor?

Kamu ve özel olmak üzere tüm hastaneler, hastadan numune alabiliyor. Ancak alınan numuneler, test edilmesi için Bakanlığın belirlediği laboratuvarlara gönderiliyor.

SARS-CoV-2 için test edilmeli miyim?

Eskiden son 14 gün içinde riski yüksek ülkelerden gelmiş olan ve ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi belirtileri gösteren kişilere test yapılıyordu. Artık yurt dışından gelmiş olmak veya yurt dışında gelen birisiyle temas etmiş olma şartı aranmaksızın, ateşiniz, öksürüğünüz ve nefes darlığınız var ve burnunuz akmıyorsa sizde virüs olabilir. Bu kategorideki herkese test yapılmalı.

SARS-CoV-2 adlı yeni koronavirüsün tanısı için iki ana çeşit test vardır:

  1. Polimeraz zincir reaksiyonu (Polymerase Chain Reaction = PCR) ve
  2. Hızlı tanı testleri

PCR testi, nazofaringeal örnekten (geniz ve burun sürüntüsü) virüs genomunun - ki bu koronavirüs için RNA'dır - tarandığı testlerdir. İşlem 45 - 90 dk arası sürmektedir. Buna moleküler tanı testi de denmektedir.

Hızlı tanı testlerinde ise virüsün antijenleri ya da virüse karşı insan bağışıklık sisteminin geliştirdiği antikorlar taranır. Hızlı tanı testleri hem geniz ve burun sürüntüsünden hem kandan bakılabilir. Geniz ve burun sürüntüsünden bakıldığı zaman aranan şey virüs antijenidir; kandan bakıldığı zaman aranan şey ise virüse karşı gelişen antikorlardır.

Şekil 1: Aşağıda, koronavirüs test çeşitleri ve hangi örnekten çalışıldığı görülebilir.

COVID-19 hastalığına neden olan SARS-CoV-2 virüsünün tespiti için "altın standart", yani en doğru sonuç veren PCR'dir. Hızlı tanı testi, şu an uyguladığımız moleküler tanı testlerinden yani PCR testlerden daha az güvenilir olduğu için daha çok tarama testi olarak kullanılacaklar. Şimdiye kadar ülkemizde sadece PCR ile test yapılmıştı, fakat PCR ile bir günde çok fazla sayıda test yapmak mümkün değil. Bu nedenle hızlı tarama testleri devreye alınıyor. Buna göre önce hızlı tanı testi yapılır, pozitif bulunanlara kesin sonuç almak için moleküler test yapılır. Hızlı testler uygulamaya konulunca mümkün olduğunca çok test yapılacak.

- İlgili konu: Koronavirüs testi nasıl yapılır? PCR ve hızlı tanı test çeşitleri nelerdir?

Yeni koronavirüsle enfekte kişilerin çoğu, herhangi bir belirti vermeden hastalığı geçiriyor, ama bu dönemde de bulaştırıcı olmaya devam ediyor. Bu nedenle, koronavirüs testi yapılması için semptom görmeyi beklememek gerektiği de ayrı bir gerçek. Fakat şu an sağlık sistemleri bu kadar kişiye test yapacak kapasitede değil. Bu durumda sosyal mesafeyi arttırmanın ve evde kalmanın önemi bir kez daha ortaya çıkıyor!

Koronavirüs ile enfekte olmuş insanlar toplumda, sokaklarda dolaşmaya devam ettiği sürece bu virüsü kontrol altına alabilmemiz mümkün değil. Koronavirüs testi pozitif çıkmış kişiler ile kontak halinde olan herkese, semptom (belirti) gösterip göstermediğine bakılmaksızın test uygulanmalıdır.

Ne kadar hızlı test yapıp erken tanı koyarsak, semptomları henüz ortaya çıkmamış pozitif kişilerden diğer kişilere bulaşmasını engelleriz ve yayılım hızını kontrol altına alırız.

Güney Kore'de de testler için sokaklara çadırlar kuruldu, kırmızı ışıkta aracında bekleyen kişilere bile test yapıldı. Güney Kore'nin avantajı şuydu, hastalık sadece bir bölgede yaygınken o bölgede 300 bin test yaptılar, vakaları tespit edip izole ettiler ve salgını kontrol altına aldılar. Virüs bizde şu an ülke çapına yayılmış durumda olduğu için test ihtiyacımız bundan fazla.

Türkiye veya başka bir ülke aşı geliştirebilir mi? Ne zaman?

2007 yılından bu yana koronavirüslerle ilgili bilimsel çalışmalar yürüten Doç. Dr. Mustafa Ulaşlı'ya göre koronavirüse dair bir aşı ya da tedavi geliştirilebilmesi için, ilk önce virüsün hücrede sebep olduğu yapısal bozuklukları ve diğer virüslerle arasında ne tür farklar olduğunu anlamak gerekiyor:

"Koronavirüs hücre içine girdiği andan itibaren, kendisine ait proteinleri çok hızlı sentezliyor. Bu yüzden virüsün enfeksiyon süresi yani sizi enfekte edebilme yeteneği çok hızlı."

"SARS, MERS ve Covid-19 koronavirüslerin yol açtığı hastalıklar. Ancak Covid-19'un SARS'tan farkı şu: SARS'ın yayılım hızı üçlerden 0,2'ye kadar düştü ancak şu an Covid-19'un yayılım hızı çok yüksek."

Ulaşlı, 2002 yılında SARS ve MERS ortaya çıktığından beri dünyada koronavirüslere karşı aşı geliştirmek için çeşitli çalışmaların yapıldığını ancak çoğu bilimsel projenin fon bulamadığı için yarıda kaldığını ifade ediyor.

Ulaşlı, gerekli fon ve insan kaynağı ayrıldığında Türkiye'nin de koronavirüse karşı aşı geliştirecek bilimsel altyapıya sahip olduğunu söylüyor:

"Ben virüsün bütün proteinlerini klonlamıştım ve proteinlerin arasındaki etkileşimleri tespit etmiştim. İki protein arasındaki etkileşim çok ilginç gelmişti ve bu etkileşime engel olunduğunda virüsün çoğalmasına yönelik bir ışık olduğunu görmüştüm. Bu projemle TUBİTAK'a başvurmuştum ancak projem 'matematik projesi' sanılarak değerlendirmeye alınmamıştı."

"İyi bir takım kurarak aşı geliştirebilirsiniz, aşı geliştirenler ekstra dahi insanlar değil. Ben tek başıma virüse aşı bulamam. Bu bir ekip çalışması ve ciddi bir fonlama gerektiriyor. Türkiye'deki bilim insanların buna yeterliliği var."

Koronavirüse karşı dünya genelinde aşı geliştirme için şu an kullanılan en yaygın yolların başında şu gelmekte: virüsü izole etme, tüm genomunu sekanslamak, korunaklı sekansı bulmak ve buna karşı mRNA tabanlı aşı geliştirmek.

- İlgili konu: Koronavirüs aşısı ne zaman hazır olacak?

*

- TÜM KORONAVİRÜS YAZILARIMIZ

*

Pandemik hastalıklara karşı nasıl önlemler alınır?

Pandemik bir hastalığa karşı ülkelerin alacağı önlemler önemli derecede bir planlama ve koordinasyon gerektirmektedir. Genel bir şekilde özetlemek gerekirse, bir ülke pandemik bir hastalığı kontrol altına alabilmek için uygulayabileceği en etkili çalışma, üç aşamadan oluşan bir plan doğrultusundadır. Bu aşamalar:

  1. Sınırlama (containment): Bu aşamadaki temel amaç, hastalığın mümkün olduğunca ülke sınırları içerisine yayılmasını önlemektir. Yurtdışı ziyaretçi alımını kısıtlamak ya da hastaları karantina altına almak bu aşamada yapılan uygulamalardır.
  2. Geciktirme (delay): Bu aşamada, hastalık ülke içine yayılmaya başlamıştır. Hastalığın yayılımını kontrol altına alabilmek için okulların tatil edilmesi, kalabalık ortamlardaki etkinliklerin iptal edilmesi gibi önlemler alınır.
  3. Hafifletme (mitigation): Söz konusu hastalık artık yerel bir pandemik hastalık halini almıştır. Bu aşamada yapılabilecek en etkili uygulamalar durumu ağır olan hastaların tedavilerine odaklanmak ve toplumsal zararı mümkün olduğunca azaltmaktır.

Türkiye de şu anda "geciktirme" (delay) aşaması tedbirleri uygulamaktadır.

Aşağıda, sadece belirti-bulgu gösterenleri test eden İtalya ile geniş kapsamlı testler yapan Güney Kore'nin karşılaştırması görülebilir. İtalya’da kendini hasta hissetmeyen birçok genç, virüsü etrafa taşıdı. Bu riski şu an ülkemiz için var; Devlet tarafından birçok önlem yürürlüğe konuyor, fakat "hastalık gençleri öldürmüyor" algısı nedeni ile, genç nüfusun bir kısmının, kendilerinin risk altında olmadığını düşünüp serbestçe gezdiğini ve sosyalize olduğunu görülüyor. Aman dikkat, bunu yapmayalım.

Aşamalar arası geçişler için gerekli olan kriterler ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilir.

İzolasyon ve karantina nedir? Farkları nelerdir?

Bu terimler genellikle bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkmasıyla sık kullanılmaya başlanır. Hayatımıza giren yeni koronavirüs hastalığı (COVID-19) sonrası da birçok yazıda bu terimler kullanılmaya başlandı. Fakat bilimsel olduğunu düşündüğümüz yazılarda bile bazen aynı anlamda kullanıldığı görülüyor. Farklı anlamları olan bu terimlerin ne anlama geldiğine bakalım;

  • İzolasyon: bulaşıcı bir hastalığı olan hastaları, hasta olmayanlardan ayırır.
  • Karantina: bulaşıcı bir hastalığa maruz kalan insanların hasta olup olmadıklarını görmek için hareketlerini ayırır ve kısıtlar.
  • Temel fark: izolasyon, belirli bir hastalıktan enfekte olmuş kişinin, halkı güvende tutmak için halktan ayrılmasıdır. Karantinada belirli bir virüs veya hastalıkla temas ettiğine inanılan bir kişi, gerçekten virüs bulaşmış olup olmadığını görmek için korunan bir ortama yerleştirilir.

Yani, ülkemiz için konuşacak olursak, yurt dışından gelen birisine uygulanması gereken şey, o kişiyi 14 gün boyunca karantina altına almaktır veya kişinin kendisine karantina uygulamasıdır.

Ülkeler bu tip salgın ya da pandemilerle mücadele edebilmek için, izolasyon ve karantina merkezleri bulundurmak zorundadır. Bu merkezler birbirinden farklı özellikte farklı konumda olmalıdır…

Karantina kelimesinin dikkat çekici tarihi:

Karantina kelimesinin kökeni İtalyanca, çıkış yeri Venedik. "Quaranta" 40 demek; quarantena.

Venedik Cumhuriyeti, 672 yıl önce, 3 senede Avrupa’nın üçte birini öldüren kara veba salgınına tedbir olarak, gelen gemileri 40 gün açıkta bekletirmiş.

İtalya’da yeni koronavirüs salgını için ilk karantina ilan edilen yer Venedik oldu.

"Tarih tekerrürden ibarettir" ya da "Tarihten ders alamayanlar onu tekrar etmeye mahkumdur" (George Santayana).

Yeni coronavirus enfeksiyonunun belirtileri ve şikayetler nelerdir?

COVID-19 hastaları için bildirilen mevcut belirtiler ateş, öksürük ve nefes alma güçlüğü ile hafif ila şiddetli solunum yolu hastalığını içermektedir.

4 Mart 2020'de öncü bilimsel tıp dergisi NEJM'de yayımlanan "Çin'de Coronavirus Hastalığının Klinik Özellikleri" başlıklı makaleye göre;

Laboratuvar onaylı Covid-19 tanısı olan 1099 hastanın gösterdiği belirti ve bulgular şu şekildedir:

  • Hastaların ortanca yaşı 47 idi; Hastaların % 41.9'u kadındı.
  • Hastaların % 6.1'inde ciddi bir klinik durum gelişti: % 5'i yoğun bakıma yattı, % 2.3'ü mekanik ventilatöre (solunum cihazına) bağlandı ve % 1.4'ü öldü.
  • Hastaların sadece % 1.9'unda yaban hayatı ile doğrudan temas öyküsü vardı.
  • Hastaların % 72.3'ü, salgının başladığı Wuhan sakinleri ile temas kurmuş ve % 31.3'ü şehri ziyaret etmişti.
  • En sık görülen belirtiler ateş (yatış anında % 43.8 ve hastanede yatış sırasında % 88.7) ve öksürük (% 67.8) idi. İshal nadirdi (% 3.8).
  • Ortanca kuluçka süresi 4 gündü (çeyrekler arası aralık, 2 ila 7).
  • Başvuru sırasında, göğüs bölgesinin bilgisayarlı tomografisinde (BT) buzlu-cam opasitesi en sık rastlanan radyolojik bulgu idi (% 56.4). 877 hastanın 157'sinde radyografik veya BT anormalliği saptanmadı.
  • Başvuru sırasında hastaların% 83.2'sinde lenfositopeni (bir çeşit beyaz akyuvar düşüklüğü) mevcuttu.

Journal of Medical Virology'de yayımlanan bir başka Coronavirus ile enfekte ve hastaneye yatırılan 50 bin 466 hastanın analizinde;

  • Ateş sıklığı %89.1
  • Öksürük %72.2
  • Kas ağrısı / yorgunluk %42.5
  • ARDS (ani başlayan solunum yetmezliği sendromu) sıklığı %14.8
  • Tanıda BT'de (bilgisayarlı tomografi) anormal görüntü oranı %96.6
  • Ciddi vaka oranı %18.1
  • Ölüm oranı 4.3

Yani ateş, coronavirüs enfeksiyonu nedeni ile hastaneye yatırılan vakalarının neredeyse hepsinde (her 10 vakadan 9'unda) görülmekte.

Coronavirüs (Koronavirüs) nedir?

Coronavirus (koronavirüs veya corona virüs olarak da yazılmakta), lipid zarfa sahip tek zincirli bir RNA virüsüdür. Kuşları ve insanlar dahil memelileri enfekte edebilir ve çoğu zaman nezle gibi hafif üst solunum yolu enfeksiyonlarına sebep olur. Bununla birlikte koronavirüsler daha önce, MERS (Middle East Respiratory Syndrome, Ortadoğu solunum sendromu) ve SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome, ciddi akut solunum sendromu) adlı ölümcül enfeksiyonlara da sebep olmuştur.

Bu virüs enfeksiyonuna bağlı pnömoni (zatürre) salgını ilk kez Aralık 2019'da Çin'in Hubei Eyaleti'nin orta kesimindeki Wuhan şehrinde bildirildi. Uzmanlar, salgını Çin'den ve yurt dışına yayılmış yeni bir koronavirüse bağladılar.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 11 Şubat 2020'de bir açıklama yaparak, yeni korona virüse bağlı hastalığın adını COVID-19 olarak duyurdu.

12 Şubat 2020'de COVID-19 sayılarında neden bir pik yaşandı?

Çin'in iç bölgesinde bulunan Hubei Eyaleti'nden tek günde 14.840 yeni vaka ve 242 ölüm bildirildi. Olguların ve ölümlerin sayısındaki artış, çoğunlukla yeni bir tanı sınıflandırmasının benimsenmesinden kaynaklanmaktadır. Diğer illere uygun olarak, 12 Şubat'tan başlayarak, Hubei Eyaleti klinik olarak teşhis edilen vakaların sayısını doğrulanan vakaların sayısına dahil edecektir. Eklenen 14.840 olgunun 13.332'si yeni sınıflandırmadan, 1.508 ise vakaların yeni oluşundan kaynaklanmaktadır. Meydana gelen 242 yeni ölümün 135'i klinik olarak - test ile değil - teşhis edilen vakalardı.

Coronavirüs için yeni tanı kriterleri ne demektir?

Hubei eyaletindeki sağlık yetkilileri 12.02.2020'de yaptığı açıklamada, "klinik olarak teşhis edilen" vakaların "teyit edilen vaka" sayısındaki artışın çoğunu oluşturduğunu söyledi. Normalde coronavirüs tespiti, özel bir polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) testi ile yapılmaktadır.

Bu değişikliğin amacı, klinik şüpheli vakaların, doğrulanmış bir vaka ile aynı tedaviyi alabilmesi olarak açıklandı.

Bir kişinin klinik olarak coronavirüs tanısı almasında, hastalığın belirtilerini (ateş, öksürük ve nefes alma güçlüğü ile hafif ila şiddetli solunum yolu hastalığını) göstermesi yanında bilgisayarlı tomografide (BT) akciğer inflamasyonuna dair bulgular belirleyici oluyor.

2019 Novel Coronavirus nedir?

SARS-CoV-2 veya COVID-19, ilk olarak Çin'in Hubei Eyaleti, Wuhan'da tanımlanan yeni bir solunum virüsüdür.

Yeni bir koronavirüs (Coronavirüs) ne demektir?

Yeni bir koronavirüs (SARS-CoV-2), daha önce tanımlanmamış yeni bir koronavirüstür. SARS-CoV-2, insanlar arasında yaygın olarak dolaşan ve soğuk algınlığı gibi hafif hastalığa neden olan koronavirüslerle aynı değildir.

Koronavirüs 229E, NL63, OC43 veya HKU1 tanısı, COVID-19 teşhisi ile aynı değildir. Bunlar farklı virüslerdir ve COVID-19'lu hastalar ortak koronavirüs tanısı olan hastalardan farklı olarak değerlendirilecek ve tedavi görecektir.

"Yeni"den kasıt, virüsün mutasyon geçirmesidir ve bir virüsün mutasyon geçirme ihtimali 10 binde 1'dir. Bu aslında insan vücut hücreleri için de böyledir; ama bizde mutasyon geçiren hücreler ya tamir edilir ya hücre programlı ölüme götürülür ya da çok daha nadir olarak mutasyonlar birikince kanserleşir. Fakat virüslerde bu DNA tamir mekanizmaları yoktur. Yeni coronavirus, mutasyon ile insan hücresine yapışabilir ve dolayısı ile insana bulaşabilir hale gelmiştir.

Yeni koronavirüs, klasik nezle yapan koronavirüsten faklı olarak pnömoni (zatürre) yapabiliyor ve bu pnömoni ARDS'ye (akut solunum yetmezliği sendromu) kadar gidebilir ve öldürücü olabilir. Yeni coronavirus enfeksiyonunun öldürme ihtimali % 2-3 olarak belirlenmiştir; bu oran hastaneye yatırılacak kadar durumu ciddi olanlarda %15 civarındadır.

17 yıl önce yine Çin'den kaynaklanan SARS, dünya genelinde yaklaşık 8000 kişiyi enfekte etmiş ve 800'e yakın kişinin ölümüne sebep olmuştu.

Daha önceki ciddi koronavirüs salgınları SARS % 10-15'lerde, MERS ise %25-30'larda bir öldürücülükle seyretmişti. Bununla birlikte virüs salgınlarında öldürücülük, durumun ciddiyetinin tek belirleyicisi değildir. Örneğin, Ebola virüs enfeksiyonu % 40-50'ye yakın bir yaşam kaybı ile seyreder fakat bu enfeksiyon dünya genelinde yayılmamıştır. Çünkü Ebola bile her insanı enfekte edemez, bunun da sebebi her insanın DNA'sının ve DNA ürünü olan hücre yüzey proteinlerinin farklı olmasıdır. Örneğin koronavirüs, ACE2 adlı hücre yüzey reseptörüne tutunur; eğer DNA'daki kişisel farklılıklar sebebi ile bu reseptörün yapısı farklı ise, o kişiye koronavirüs bulaşmayabilir. AIDS etkeni olan HIV ile temas ettiği halde, bazı kişilere HIV bulaşmamasının sebebi de bu kişisel genetik değişimlerdir.

Yeni koronavirüs (Coronavirüs) salgını nasıl ortaya çıktı (COVID-19'un kaynağı nedir)?

2019-nCoV'un kaynağını belirlemek için yoğun araştırmalar var. Coronavirüsler, insanlar, develer, kediler ve yarasalar da dahil olmak üzere hayvanlar arasında dolaşan hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. Bu virüsün genetik ağacının analizi, virüsün kaynağını bulmak için devam etmektedir.

Çin'de başlayan coronavirus salgını (COVID-19 epidemisi), Çinliler'in yılan ve yarasa gibi vahşi / otantik hayvanları gıda olarak tüketmelerine bağlanmıştır, fakat bu durum net değildir. Normalde yılan ve yarasalarda bulunan coronavırus insanlara bulaşmaz; fakat virusun mutasyon geçirerek insanlara bulaşır hale geldiği düşünülmektedir. Bir diğer ve kısmen spekülatif iddia ise SARS-CoV-2'nin bir laboratuvar virüsü olduğudur. Çin'de virüslerin genetiğini değiştirebilecek ileri düzey laboratuvarlar bulunmaktadır. Buna temel olarak yeni coronavirus genetiğinde diğer virüslerden (örneğin HIV) bazı genetik parçalar bulunduğu iddia edilmektedir.

Yeni koronavirüs salgını nasıl ortaya çıktı

10 Şubat 2020'de yapılan bir açıklamaya göre, salgının kaynağı Pangolin adlı bir memeli hayvan olabilir:

Pangolinler, Geleneksel Çin Tıbbı'nda afrodizyak / doğal viagra olarak denenmektedir. Güney Çin Argicultural Üniversitesi'nden 2 araştırmacı, coronavirus salgınının olası kaynağı olarak bu hayvanı düşündüklerini ifade ettiler.

İnsanları enfekte etmek için ortaya çıkan bir başka koronavirüs olan SARS, misk kedilerinden gelirken; insanları enfekte etmek için ortaya çıkan başka bir koronavirüs olan MERS, develerden gelmişti.

Coronavirüs (Koronavirüs) nasıl yayılır?

Bu virüs muhtemelen başlangıçta bir hayvan kaynağından ortaya çıktı, ancak şimdi insandan insana yayıldığı netleşti. Kişiden kişiye yayılmanın bir süreklilik içinde olabileceğini unutmamak önemlidir. Virüsü taşıyan kişilerin hastalık belirtileri göstermeden önce virüsü diğer kişilere bulaştırabildiği kesinlik kazandı. Ayrıca hastalık belirtileri kaybolduktan sonra da tahmini 1 hafta kadar bulaştırmaya devam ettiği yönünde uzman görüşleri mevcut. Bazı virüsler oldukça bulaşıcıdır (kızamık gibi), diğer virüsler ise daha az bulaşır. Şu anda, bu virüsün insanlar arasında ne kadar kolay veya sürdürülebilir şekilde yayıldığı belirsizdir. Ama bir rakam vermek gerekirse; 1 koronavirüs taşıyıcısı ortalama 3.8 kişiye bu hastalığı bulaştırdığı hesaplanmaktadır; grip etkeni influenza içinse bu rakam 1'e 1 civarındadır.

SARS-CoV-2, MERS-CoV veya SARS virüsü ile aynı mı?

Hayır. Coronavirüsler, bazıları insanlar, develer, kediler ve yarasalar da dahil olmak üzere hayvanlar arasında dolaşan hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir. Son zamanlarda ortaya çıkan SARS-CoV-2, Orta Doğu Solunum Sendromuna (MERS) neden olan koronavirüs veya Şiddetli Akut Solunum Sendromuna (SARS) neden olan koronavirüs ile aynı değildir. Bununla birlikte, genetik analizler bu virüsün SARS ile ilişkili bir virüsden ortaya çıktığını göstermektedir. Daha fazla bilgi için devam eden araştırmalar var.

Coronavirüs (Koronavirüs) ve grip etkeni influenza farkları nelerdir?

Tarihte influenza çok daha ciddi salgınlar yapmıştır, çünkü influenza, insandan insana bulaşırken bile mutasyon geçirir. İnfluenza virüsünün çok daha kolay mutasyon geçirmesi, aynı salgın döneminde bile bir hastanın ikinci kez enfekte olabilmesine sebep olmaktadır ve bu açıdan koronavirüsten daha tehlikelidir denebilir. Koronavirüste ise böyle bir durum gözlenmemiştir; örneğin 10 yıl önceki SARS ile şimdiki genetik olarak hala aynı SARS.

COVID-19'u önlemek için yüz maskesi kullanmanın faydası var mı?

Şu anda halk arasında yüz maskelerinin kullanılması önerilmemektedir. Ayrıca klasik maskelerin bu hastalıktan tam korunmayı sağlamadığı düşünülmektedir (yanlardan hava aldığı için), bununla birlikte maske takmak yine de önerilmektedir. Maske, grip veya nezle olan hastanın kendisi takmalıdır, başkalarına bulaştırma ihtimalini azaltmak için.

Türkiye'de SARS-CoV-2 enfeksiyonu için risk altında mıyım?

Evet. Bu hızla gelişen bir durumdur ve risk değerlendirmesi günlük olarak değişebilir. En son güncellemeler T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından bildirilmektedir.

coronavirus son dakika haberleri durum koronavirus

Çin'den gönderilen bir paket veya ürünlerden yeni koronavirüs riski altında mıyım?

Yeni ortaya çıkan 2019 koronavirüsü (SARS-CoV-2) ve nasıl yayıldığı hakkında hala bilinmeyen çok şey var. İnsanlarda ciddi hastalıklara (MERS ve SARS) neden olan daha önce iki başka koronavirüs ortaya çıkmıştır. SARS-CoV-2, SARS ile genetik olarak MERS'den daha fazla ilişkilidir, ancak her ikisi de kökenleri yarasalar olan betacoronavirüslerdir. Bu virüsün SARS ve MERS ile aynı şekilde davranacağından emin olmasak da, bize rehberlik etmek için bu önceki koronavirüslerin her ikisinden de bilgileri kullanabiliriz. Genel olarak, bu koronavirüslerin yüzeyler ve kuru ortamlar üzerindeki dayanıksızlığı nedeniyle, ortam sıcaklıklarında günler veya haftalar içinde gönderilen ürün veya ambalajlardan yayılma riski çok düşüktür. Koronavirüslerin genellikle en sık solunum damlacıkları ile yayıldığı düşünülmektedir. Şu anda ithal mallarla ilişkili SARS-CoV-2 iletimini destekleyecek hiçbir kanıt yoktur.

Hangi ülke olduğu fark etmeksizin son 14 gün içinde yurt dışından gelmiş ve ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi belirtileri gösteriyorsanız

  • Derhal tıbbi yardım alın. Bir doktora veya acil servise başvurmadan önce arayın ve son seyahatiniz ve semptomlarınız hakkında bilgi verin.
  • Başkalarıyla temastan kaçının.
  • Hastayken seyahat etmeyin.
  • Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu bir mendille veya kolunuzla (ellerinizle değil) örtün.
  • Virüsün başkalarına yayılmasını önlemek için elleri en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkayın. Sabun ve su mevcut değilse, en az % 60 alkol içeren alkol bazlı bir el dezenfektanı kullanın.

SARS-CoV-2 ve Hayvanlar: Çin'den ithal edilen hayvan veya hayvan ürünleri ne olacak?

Çin'den ithal edilen hayvanların veya hayvansal ürünlerin SARS-CoV-2 yayılması için bir risk oluşturduğunu gösteren herhangi bir kanıt yoktur. Bu hızla gelişen bir durumdur ve bilgiler kullanıma sunuldukça güncellenecektir.

Evcil hayvanlar veya diğer hayvanlar ve SARS-CoV-2 hakkında endişelenmeli miyim?

Bu virüs bir hayvan kaynağından ortaya çıkmış gibi görünse de, şimdi insandan insana yayılıyor. Çin'e seyahat eden insanların hem canlı hem de ölü hayvanlardan uzak durmalarını önerilir. Bununla birlikte günümüzde Çin'e seyahat durma noktasına gelmiştir.

Not: Ateş, çok genç, yaşlı, bağışıklık sistemi baskılanmış veya ateş düşürücü ilaçlar alan bazı hastalarda bulunmayabilir. Bu gibi durumlarda hastaların test edilmesine rehberlik etmek için klinik karar kullanılmalıdır.

Pnömoni (zatürre) aşısı ile, COVID-19'un nenden olduğu akciğer hasarından korunabilir miyim?

Korona virüs tamamen yeni bir virüs ve bağışıklık sistemimiz bununla daha önce karşılaşmadı. Bu nedenle bu virüse karşı aşırı bağışıklık tepkisi oluşuyor ve akciğere çok sayıda savaşçı hücre gönderiliyor. Yani durumu kritik olan ve yaşamını kaybeden birçok hastada sorun bakteriyel enfeksiyonlar değil, akciğerin kendi bağışıklık sistemimiz tarafından istila edilmesidir. Ayrıca vakaların ortanca yaşı 51'dir; yani vakaların yarısı 50 yaş altı. Bu nedenle mevcut pnömoni aşılarının bu tür yeni viral salgınlara bağlı akciğer hasarından korumayacağı veya faydasının minimal olacağı düşünülmektedir.

COVID-19 nasıl tedavi edilir?

Dünya genelinde aşı çalışmalarında öncü kuruluşlardan Pasteur Enstitüsü, "koruyucu" koronavirüs aşısının geliştirilmesinin 2 yılı bulacağını bildirdi. Bununla birlikte COVID-19'a bağlı enfeksiyonun "tedavisi" için şimdiye kadar spesifik / virüse özgü bir ilaç geliştirilmemiştir. Hafif koronavirüs vakaları semptomatik (şikayete ve belirtilere yönelik) tedavi edilir. Pnömoni vakalarında ise hastaneye yatırma, geniş antimikrobiyal tedavi, oksijen desteği uygulanmaktadır. Kortikosteroidlerden, başka durumlar için çok gerekli değilse, kaçınılmaktadır.

Tedavi arayışları

  • 31 Ocak 2020'de NEJM adlı tıp dergisinde, Çin'den gelen bir ABD vatandaşında COVID-19 saptandığı, buna bağlı ateş ve pnömoni geliştiği ve uygulanan remdesivir tedavisi ile hastanın sağlığına kavuştuğu yayımlandı.
  • 2 Şubat 2020'de Çin Hastalık Kontrol Merkezi, remdesivir ve ritonavir adlı HIV tedavisinde denenen fakat henüz onaylı olmayan anti-viral ilaçları COVID-19 hastalarında denemeye başladığını duyurdu.
  • 2 Şubat 2020'de, Tayland Sağlık Bakanlığı, 71 yaşında corona virüs tanısı almış hastayı antiviral ilaç kokteyli ile başarılya tedavi ettiklerini açıkladı. Açıklamada, influenza ilacı olarak bilinen oseltamivir ile HIV ilaçları lopinavir and ritonavir birlikte kullanılmış ve hastada tam iyileşme bildirilmiştir.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Kaynak:

1. Live: Construction of Wuhan prefab hospitals close to completion
cgtn.com - 02 Feb 2020

2. 2019 Novel Coronavirus - Frequently Asked Questions and Answers.
cdc.com

3. First Case of 2019 Novel Coronavirus in the United States.
NEJM, 31 Jan 2020
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.