تازه‌های درمان سرطان کولون و راست‌روده (روده بزرگ) - 2017 و 2018

سرطان‌های کولون و راست‌روده (روده بزرگ) سومین نوع شایع سرطان در زنان و مردان هستند. امروزه با گسترش روش‌های غربالگری سرطان ، در %80 بیماران پیش از گسترش در بدن (پیش ازمتاستاز ) تشخیص زودهنگام ممکن است. حتی در 5 سال اخیر نیز مرگ‌های ناشی از سرطان کولون حدود %10 کاهش یافته‌اند.

-موضوع مرتبط:  آنچه باید درباره سرطان کولون و راست‌روده دانست

اگر به پیشرفت‌های مهم سال‌های اخیر درباره سرطان کولون نگاه کنیم:

1. فعالیت جسمی و عادت‌های تغذیه‌ای در سرطان کولون نیز اهمیت خود را نشان دادند

پژوهش گزارش‌شده در نشست انکولوژی روانی‌اجتماعی آمریکا بر اهمیت عادت‌های تغذیه‌ای و فعالیت جسمی (ورزش) تأکید کرد. در ارزیابی عادت‌های غذایی و امتیاز فعالیت جسمی 411 بیمار سرطان دستگاه گوارش (معده و روده)، مشاهده شد کیفیت زندگی افراد غیرفعال از نظر جسمی کاهش یافته است. مشخص شد کسانی که در کنار سبک زندگی نشسته (بی‌تحرک)، همچنان الکل مصرف می‌کردند، طول عمر کوتاه‌تری داشتند.

با پژوهشی دیگر نیز نشان داده شد که پس از تشخیص سرطان باید فعالیت جسمی ادامه یابد و مصرف الکل محدود شود (1).

2. غربالگری با کولونوسکوپی جان نجات می‌دهد

روش‌های غربالگری برای تشخیص یک سرطان در مراحل اولیه اهمیت بسیار زیادی دارند. کولونوسکوپی از سال 2007 روشی برای غربالگری سرطان کولون و راست‌روده است که برای بیماران 50 ساله و بالاتر توصیه می‌شود.

در پژوهشی که حدود 5000 بیمار سرطان کولون با 20 هزار فرد کنترل مقایسه شدند و اهمیت غربالگری کولونوسکوپی ارزیابی شد، نشان داده شد کولونوسکوپی مرگ ناشی از سرطان کولورکتال را %61 کاهش می‌دهد (2).

3. ایمنی‌درمانی اثربخشی خود را در سرطان کولون نیز نشان داد

ناپایداری ریزماهواره‌ای وضعیت بی‌ثباتی ژنومی است که بر اثر نقص ترمیم عدم تطابق DNA ایجاد می‌شود. حدود % 4 بیماران سرطان کولون این وضعیت را دارند. در این بیماران، داروهای مهارکننده PD1 که از طریق دستگاه ایمنی اثر می‌کنند و نوعی ایمنی‌درمانی هستند، یعنی پمبرولیزوماب (Keytruda) و نیوولوماب (Opdivo)، در پژوهش‌ها مؤثر شناخته شدند. با میزان بهره‌مندی حدود %50 و کمک به بقا، در مه 2017 پمبرولیزوماب و سپس در اوت 2017 نیوولوماب برای سرطان کولون گسترش‌یافته در بدن با MSI بالا یا نقص ترمیم DNA از FDA تأییدیه گرفتند.

-موضوع مرتبط: ناپایداری ریزماهواره‌ای چیست؟ ترمیم عدم تطابق DNA چه معنایی دارد؟ (مفصل)

پژوهش دیگری اثربخشی مصرف ترکیبی (دوگانه) داروهای توسعه‌یافته علیه نقاط سرکوب دستگاه ایمنی را بررسی کرد (این ترکیب در سرطان پوستی ملانوم بدخیم و سرطان کلیه اثربخشی نشان داده بود). در این پژوهش، هم مهارکننده PD1، نیوولوماب، و هم مهارکننده CTLA4، ایپیلیموماب، با هم استفاده شدند.

بیماران سرطان کولون مرحله 4 که دو خط یا بیشتر شیمی‌درمانی گرفته بودند، شامل 119 بیمار وارد پژوهش شدند. در مطالعه، میزان بهره‌مندی از درمان %55 و بقای بدون بیماری در 1 سال %71 تعیین شد. با درمان دوگانه سود بیشتری حاصل شد، اما تفاوتی در عوارض یافت نشد (3). به نظر می‌رسد این رژیم درمانی ترکیبی در آینده جایگاه خود را پیدا کند.

-موضوع مرتبط: عوارض داروهای ایمنی‌درمانی چیست و چگونه درمان می‌شوند؟

4. آسان کردن تحمل رگورافنیب اکنون آسان‌تر است

رگورافنیب (نام تجاری Stivarga) یکی از مهم‌ترین گزینه‌های درمان سرطان کولون مرحله 4 است. گرچه شیوه تجویز، مصرف 160 mg به مدت 3 هفته و سپس 1 هفته استراحت بدون درمان است، برای بیماران ما عوارضآن مشکلات درمانی ایجاد می‌کرد. در آخرین پژوهش تنظیم دوز نشان داده شد که شروع با دوز 80 mg و افزایش هفتگی دوز دارو، مصرف رگورافنیب را آسان‌تر می‌کند، عوارض را کاهش می‌دهد و به بقای کلی کمک می‌کند، یعنی کاهش اثری ایجاد نمی‌شود (4).

5. در سرطان‌های روده بزرگ مرحله چهارم باید داروی هوشمند را بر اساس قرارگیری تومور در راست یا چپ انتخاب کرد

در رشد جنینی روده بزرگ، روده راست و چپ از محل‌های متفاوتی منشأ می‌گیرند و رشد می‌کنند. این یکی از علل وجود تغییرات ژنتیکی متفاوت با ویژگی‌های متفاوت است. در سرطان کولون متاستاتیک، گرچه صرف‌نظر از محل قرارگیری در روده راست یا چپ همان داروهای شیمی‌درمانی استفاده می‌شوند، کاربرد داروهای هوشمند ممکن است متفاوت باشد. در تحلیل گسترده‌ای که بسیاری از مطالعات بالینی جدید را ارزیابی کرد، اهمیت سمت قرارگیری تومور روده مشخص شد. در تومورهای سمت چپ، وقتی از نظر ژنتیکی جهش RAS منفی باشد (بدون جهش، وحشی)، افزودن داروهای هوشمند علیه گیرنده فاکتور رشد اپی‌تلیالی (EGFR)، یعنی پانیتوموماب (Vectibix) و ستوکسیماب (Erbitux)، به شیمی‌درمانی کمک بیشتری به طول عمر بیمار می‌کند. در مقابل در تومورهای سمت راست نشان داده شد افزودن بواسیزوماب (Altuzan) از داروهای هوشمند ضد گیرنده اندوتلیال عروقی، مؤثرتر است (5).

درمان شخصی‌سازی‌شده اکنون مانند بسیاری از سرطان‌ها، در سرطان کولون نیز مهم است. ارزیابی تغییرات ژنتیکی سرطان کولون، محل سرطان و وضعیت ریزماهواره‌ای، همگی در برنامه درمان بسیار مهم‌اند.

6. در بیماران عمل‌شده سرطان کولون مرحله 3 با خطر کم عود، شیمی‌درمانی محافظتی 3 ماهه کافی است

در سرطان کولون که حدود %40 موارد تازه‌تشخیص‌داده‌شده آن مرحله 3 است، درمان اصلی برداشتن ناحیه سرطانی و غدد لنفاوی مجاور با جراحی است. در این مرحله سرطان به لایه‌های کولون نفوذ کرده و به غدد لنفاوی متاستاز داده است. تعداد غدد درگیر (N) و پیشرفت در لایه کولون (T1-4)، بیماری مرحله سوم را از نظر خطر عود به دو گروه کم‌خطر و پرخطر تقسیم می‌کند (کم‌خطر T1، T2، T3 و N1؛ پرخطر T4 و/یا N2). در برابر این خطر عود، رژیم‌های شیمی‌درمانی پس از عمل (FOLFOX یا CAPOX) به‌صورت ترکیبی برای 6 ماه، شیمی‌درمانی استاندارد کمکی (محافظتی) هستند.

اثر تجمعی اکسالی‌پلاتین، داروی ثابت این رژیم‌های شیمی‌درمانی، بر دستگاه عصبی، یعنی نوروپاتی، ناخوشایندترین عارضه درمان است. این عارضه کاهنده کیفیت زندگی تقریباً در نیمی از بیماران رخ می‌دهد.

در پژوهشی با ارزیابی 12800 مورد سرطان کولون مرحله 3، نشان داده شد برای بیماران گروه کم‌خطر، شیمی‌درمانی محافظتی 3 ماهه کافی است. مصرف 3 ماهه موجب کاهش 3 برابری احتمال آسیب عصبی شد.

از بیماران سرطان کولون مرحله 3، میزان %60 در گروه کم‌خطر هستند. شناسایی این بیماران و تجویز درمان محافظتی 3 ماهه از مواجهه آنان با عارضه غیرضروری جلوگیری خواهد کرد.

- ویدیو: پروفسور دکتر مصطفی اوزدوغان توضیح می‌دهد: تازه‌های درمان سرطان کولون و مدت مناسب شیمی‌درمانی کمکی محافظتی پس از عمل چیست؟