تازه‌های درمان سرطان پروستات – 2017 و 2018

سرطان پروستات شایع‌ترین سرطان در مردان است. غربالگری سرطان و تصویربرداری انکولوژیک با پیشرفت روش‌های آن‌ها، بیماری در %90 بیماران در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود. هم پیشرفت درمان‌های موضعی و هم داروهای جدید باعث شده‌اند امید به زندگی 5 ساله در سرطان پروستات %99 باشد. اگر به پژوهش‌هایی نگاه کنیم که اخیراً در این زمینه تأثیرگذار بوده‌اند:

1. تصویربرداری با MRI چندپارامتری در بیماران مشکوک به سرطان پروستات مهم است (مارس 2018)

نمونه‌برداری پروستات روشی است که به‌طور معمول برای بیمارانی انجام می‌شود که به دلیل بالا بودن آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) در آزمایش خون یا یافته معاینه، مشکوک به سرطان پروستات هستند. به دلیل مجاورت پروستات با راست‌روده در انتهای روده، نمونه‌برداری با کمک سونوگرافی ترانس‌رکتال انجام می‌شود. با پیشرفت فناوری، روش تازه‌توسعه‌یافته MRI یعنی تصویربرداری MRI چندپارامتری و انجام نمونه‌برداری همراه آن، نسبت به روش استاندارد نمونه‌برداری با هدایت سونوگرافی رکتال برتر شناخته شد. در پژوهش انجام‌شده مشاهده شد که نمونه‌برداری پس از ارزیابی با MRI چندپارامتری، سرطان‌های پروستات دارای اهمیت بالینی و امتیاز گلیسون بالاتر را تشخیص می‌دهد. همچنین مشخص شد که از انجام نمونه‌برداری‌های غیرضروری جلوگیری می‌کند.

ما معتقدیم هنگامی که فناوری را به معنای واقعی در دسترس بیماران قرار دهیم، می‌توانیم مناسب‌ترین درمان را با تشخیص درست برای بیمار مناسب فراهم کنیم.

2. گزینه‌ای جدید برای درمان سرطان پروستات: درمان آلفا با اکتینیوم

نوآوری‌های فناوری این امکان را فراهم می‌کنند که با اتصال مواد رادیواکتیو به گیرنده اختصاصی یک سرطان، هم نواحی سرطانی تصویربرداری شوند و هم درمان صورت گیرد. بیشتر سلول‌های سرطان پروستات نیز روی سطح خود آنتی‌ژن غشایی اختصاصی پروستات (PSMA) دارند.

گزینه‌های درمانی برای مردان مبتلا به سرطان پروستات پیشرفته و متاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی (سرکوب هورمونی) محدود است.

کاربردهای مولکولی پزشکی هسته‌ای با اتصال مواد رادیواکتیو به گیرنده‌های اختصاصی سلول‌های معین، هم تصویربرداری و هم درمان را فراهم می‌کنند. بیشتر سلول‌های سرطان پروستات نیز روی سطح خود آنتی‌ژن غشایی اختصاصی پروستات (PSMA) دارند. در درمان با اکتینیوم، ایزوتوپ اکتینیوم-225 که خاصیت کشندگی سلولی دارد و پرتوهای آلفا با طول موج کوتاه منتشر می‌کند، به‌وسیله یک مولکول حامل از طریق PSMA به سلول سرطان پروستات متصل می‌شود و سلول سرطانی را تخریب می‌کند.

در پژوهشی درباره سرطان پروستات مقاوم به هورمون که قبلاً چندین خط درمان دریافت کرده بود و متاستاتیک بود، هم افزایش بقا و هم کاهش %50 در سطح PSA مشاهده شد؛ در نتیجه درمان با اکتینیوم به‌عنوان گزینه درمانی جدیدی برای سرطان پروستات جایگاه یافت.

3. انزالوتامید و آپاتینیب در سرطان پروستات در مرحله موضعی که به هورمون مقاوم شده بود، اثربخشی نشان دادند

در سرطان پروستات مقاوم به هورمون که در بدن گسترش نیافته است، ممکن است با وجود درمان‌های سرکوب‌کننده هورمون، افزایش آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) خون ادامه یابد. در این وضعیت، خطر گسترش بیماری به بخش دیگری از بدن بالا است. دو داروی متفاوت که در سرطان پروستات هورمون را در سطح گیرنده مهار می‌کنند، بررسی شدند و پژوهش‌ها نشان دادند که در بیماران دارای این وضعیت، زمان تا گسترش بیماری را افزایش می‌دهند.

انزالوتامید در سرطان پروستات مقاوم به هورمونِ گسترش‌یافته در بدن، اثربخشی خود را نشان داده و وارد کاربرد بالینی شده بود. پژوهش PROSPER که در پی پاسخ به پرسش «آیا پیش از گسترش در بدن نیز مؤثر است؟» بود، افزایش معناداری در زمان تا گسترش در بدن (متاستاز) نشان داد.

دارویی با سازوکار اثر مشابه، یعنی آپالوتامید (Erleada) در پژوهشی شامل 1200 بیمار، نشان داد که زمان تا گسترش در بدن را 25 ماه دیگر به تأخیر می‌اندازد. بر اساس این پژوهش، در فوریه 2018 استفاده از آن همراه با داروهای استاندارد سرکوب‌کننده هورمون در سرطان پروستات مقاوم به هورمون که در بدن گسترش نیافته بود، از FDA تأییدیه دریافت کرد. این نخستین روش درمانی تأییدشده توسط FDA برای سرطان پروستات مقاوم به هورمونِ بدون متاستاز است

4. ابیراترون برای سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون تأییدیه FDA گرفت (فوریه 2018)

در 7 فوریه 2018، سازمان غذا و داروی ایالات متحده، FDA، داروی ابیراترون (نام تجاری Zytiga) را برای سرطان پروستات متاستاتیک پرخطر و حساس به هورمون تأیید کرد.

هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) محرک رشد و تکثیر سلول‌های سرطان پروستات هستند. پس از کشف این ارتباط در دهه 1940، داروهای سرکوب‌کننده هورمون که مانع رسیدن آندروژن‌ها (شناخته‌شده‌ترین آن‌ها تستوسترون است) به سلول‌های سرطان پروستات یا مانع تولید تستوسترون می‌شوند، پایه درمان سرطان پروستات را تشکیل دادند. اما سلول‌های سرطانی ساختار ثابت و پایداری ندارند و ممکن است با گذشت زمان ساختار زیستی آن‌ها تغییر کند و در برابر درمان‌ها مقاوم شوند. یعنی در ابتدا سلول‌های سرطان پروستات به هورمون مردانه وابسته‌اند، اما بخشی از سلول‌های تومور به‌مرور بدون وابستگی به هورمون شروع به تکثیر می‌کنند؛ این وضعیت سرطان پروستات مقاوم به اخته‌سازی یا هورمون نام دارد. ابیراترون درمان سرکوب‌کننده هورمون از نسل جدید است که با مهار تولید آندروژن‌ها در غده فوق‌کلیه عمل می‌کند. در سال 2011 با دریافت تأییدیه FDA برای سرطان پروستات مقاوم به هورمونِ گسترش‌یافته در بدن وارد استفاده شد. پس از این موفقیت، پرسش «آیا اگر پیش از مقاوم شدن سلول‌های سرطان پروستات به درمان‌های هورمونی آن را بدهیم، می‌توانیم نتایج بیماری را بهبود دهیم؟» مطرح بود. در پژوهشی که برای پاسخ به این پرسش، 1200 بیمار مبتلا به سرطان پروستات حساس به هورمونِ گسترش‌یافته در بدن را ارزیابی کرد، هم افزایش طول عمر و هم کاهش %38 در خطر مرگ ناشی از سرطان نشان داده شد. پس از این پژوهش، FDA در فوریه 2018 استفاده از ابیراترون را در سرطان پروستات حساس به هورمون تأیید کرد.

- موضوع مرتبط: یک داستان، یک سرطان، یک دارو، یک تیم: سرطان پروستات و ابیراترون

5. توجه به پایش فعال در سرطان پروستات با خطر متوسط و بار سرطانی کم 

در سرطان پروستات در مرحله اولیه، برای برخی گروه‌های بیمار این گزینه وجود دارد که به‌جای انجام عمل یا پرتودرمانی معادل و روش‌های مداخله‌ای بدون جراحی، تحت پیگیری بمانند و فقط در صورت خطر پیشرفت بیماری درمان را آغاز کنند. می‌دانیم که در بیماران منتخب، میان این دو روش از نظر طول عمر بیمار تفاوتی وجود ندارد. اما در مطالعات غربالگری گذشته‌نگر مشخص شد که از میان بیماران با خطر متوسط و حجم کم تومور، کسانی که بلافاصله جراحی شده بودند، نسبت به گروه کم‌خطر ویژگی‌های پاتولوژیک پرخطرتری داشتند. مهم است از میان بیماران تشخیص‌داده‌شده با سرطان پروستات، افرادی که تحت پیگیری می‌مانند با دقت انتخاب شوند، تصمیم همراه با بیمار گرفته شود و این گزینه برای بیمارانی به کار رود که می‌توانند پروتکل‌های پیگیری را رعایت کنند.

- موضوع مرتبط: طبقه‌بندی خطر سرطان پروستات چیست؟

6. اهمیت آزمایش‌های ژنتیکی در سرطان پروستات

در سرطان پروستات، چندین ژن استعداد ابتلا به سرطان وجود دارند که می‌توانند موجب سرطان شوند. پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در %10 این بیماران، ژن‌های مرتبط با ترمیم DNA آسیب دیده‌اند. امروزه به کمک داروهای هدفمند توسعه‌یافته می‌توان درمان‌های شخصی‌سازی‌شده انجام داد. به‌ویژه اگر بیش از یک خویشاوند درجه اول و دوم سابقه سرطان داشته باشند، آزمایش‌های ژنتیکی باید انجام شوند. این نتیجه هم برای تصمیم‌گیری درباره درمان و هم از نظر غربالگری سرطان در خویشاوندان درجه اول بیمار مهم است.

- موضوع مرتبط: دارویی جدید مؤثر بر آسیب و ترمیم DNA در سرطان پروستات مرحله 4 مقاوم به درمان‌های استاندارد: اولاپاریب (Lynparza)

7. در سرطان پروستات مرحله اولیه، جراحی بهتر از پایش فعال نیست (ژوئیه 2017)

بر اساس نتیجه یک پژوهش مهم تقریباً 20 ساله، جراحی سرطان‌های پروستات کم‌خطر و در مرحله اولیه، در مقایسه با تنها پایش فعال این بیماران، میزان مرگ‌ومیر را بیشتر کاهش نمی‌دهد. یعنی نتایج جراحی برای سرطان پروستات اولیه بهتر از مشاهده نیست. در 731 بیمار با پیگیری میانگین 12.7 ساله، نشان داده شد که در سرطان پروستات اولیه، میان پیگیری و عمل از نظر مرگ‌ومیر تفاوتی وجود ندارد.

بر اساس یافته‌های پیگیری تقریباً 20 ساله بیماران مبتلا به سرطان پروستات موضعی / اولیه، جراحی در کاهش مرگ‌های ناشی از همه علل یا سرطان پروستات، بر پایش فعال بیماران برتری ندارد. همچنین گرچه به نظر می‌رسد جراحی در این گروه بیمار احتمال عود موضعی بیماری را کاهش می‌دهد، این عودها بیشتر از نوعی هستند که هیچ شکایتی ایجاد نمی‌کنند (بی‌علامت). افزون بر این، جراحی برای سرطان پروستات اولیه نسبت به مشاهده بیماران، میزان عوارض بیشتری دارد.

موضوعات مرتبط:

• نشانه‌ها و درمان کمبود تستوسترون، آندروپوز و سرطان پروستات
• رژیم غذایی پرچرب چگونه گسترش سرطان پروستات را تحریک می‌کند؟
• خبری دیگر از رژیم مدیترانه‌ای: می‌تواند در برابر سرطان پروستات تهاجمی محافظت کند