Daha Az Limfa Düyünü, Daha Az Qol Şişkinliyi: Qoltuqaltı Cərrahiyyəsində Yeni Yol Xəritəsi

Daha Az Limfa Düyünü, Daha Az Qol Şişkinliyi: Qoltuqaltı Cərrahiyyəsində Yeni Yol Xəritəsi

Döş xərçənginin müalicəsində qoltuqaltı limfa düyünlərinin qiymətləndirilməsi uzun illərdir həm xəstəliyin nə qədər yayıldığını anlamaq, həm də müalicəni planlaşdırmaq üçün standart addımdır. Lakin bu bölgədəki hər əməliyyat qolda davamlı şişkinlik (limfödem), hissiyyat itkisi və çiyin hərəkətlərinin məhdudlaşması riski daşıyır. Son iyirmi ilin randomizə edilmiş tədqiqatları göstərdi ki, bir çox xəstədə daha az cərrahiyyə kifayətdir. Böyük Britaniyadakı Association of Breast Surgery (ABS) 2026-cı ilin oktyabrında bu biliyi vahid yol xəritəsində toplayan yenilənmiş təlimatını dərc etdi. Bu yazıda təlimatın əsas tövsiyələrini, hansı xəstəyə hansı əməliyyatın lazım olduğunu, sentinel biopsiyanın heç aparılmaya biləcəyi halları və əməliyyatdan əvvəl kimyaterapiya alan xəstələrdə dəyişən yanaşmanı izah edirik. Döş xərçənginin əsas xüsusiyyətlərini döş xərçəngi bələdçimizdə (türk dilində) tapa bilərsiniz.

Bu mövzu niyə vacibdir?

Qoltuqaltı limfa düyünləri döşdən gələn limfa mayesinin ilk dayanacaqlarıdır. Döş xərçəngi yayılmağa başlayanda çox vaxt ilk olaraq bu düyünlərə çatır; buna görə buradakı vəziyyət xəstəliyin mərhələsini və əməliyyatdan sonra hansı müalicələrin lazım olacağını müəyyən edən ən güclü məlumatlardan biridir (döş xərçəngi və qoltuqaltı limfa düyünləri, limfa düyünləri nədir?; hər ikisi türk dilində).

Digər tərəfdən, qoltuqaltındakı bütün limfa düyünlərinin çıxarılması qolun limfa dövranını daimi olaraq pozabilir. Nəticədə qolda şişkinlik, ağırlıq hissi, hərəkət məhdudiyyəti və təkrarlanan infeksiyalar yarana bilər; bu mənzərə illərlə davam edə bilər və gündəlik həyata nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir edir (limfödem nədir?, qoltuqaltı limfa düyünləri niyə şişir?; hər ikisi türk dilində). Buna görə son iyirmi ilin ən vacib sualı bu oldu: hansı xəstədə qoltuqaltındakı məlumatı qolun sağlamlığından güzəştə getmədən əldə etmək olar?

Cavab ardıcıl randomizə edilmiş tədqiqatlardan gəldi və hər dəfə "daha az cərrahiyyə kifayətdir" istiqamətində oldu. ABS təlimatı bu biliyi gündəlik təcrübədə tətbiq oluna bilən qaydalara çevirir. Təlimat erkən mərhələli (I, IIA, IIB) döş xərçəngini əhatə edir; bəzi T3N1 xəstələrə də toxunur, lakin sübutların çoxu 5 sm-dən kiçik şişlərə və 3-dən az zədələnmiş limfa düyününə əsaslanır (döş xərçəngi müalicəsində son illərdə nələr dəyişib?, türk dilində).

Döş xərçənginda qoltuqaltı əməliyyatı hər xəstəyə lazımdırmı?

Xeyr. Müasir təlimatlara görə qoltuqaltındakı limfa düyünləri müayinə və ultrasəsdə normaldırsa, bütün qoltuqaltını boşaltmaq əvəzinə yalnız ilk süzgəc rolunu oynayan 1-3 limfa düyününün çıxarıldığı sentinel biopsiya kifayətdir. Seçilmiş aşağı riskli xəstələrdə bu biopsiyadan da imtina etmək olar. Zədələnmə aşkarlanan xəstələrin bir qismində isə əlavə əməliyyat əvəzinə şüa müalicəsi üstün tutulur.

Üç əməliyyat, üç fərqli əhatə

Təlimatı anlamaq üçün üç termini ayırd etmək lazımdır. Sentinel limfa düyünü biopsiyası (SLNB) radioaktiv maddə və/və ya mavi boya ilə işarələnən ilk süzgəc limfa düyünlərinin çıxarılmasıdır; təlimat orta hesabla 2 olmaqla 1-3 limfa düyününün çıxarılmasını tövsiyə edir. Hədəfli qoltuqaltı disseksiyası (TAD) sentinel düyünlərə əlavə olaraq, diaqnoz zamanı zədələnməsi sübut edilmiş və kiçik klips ilə işarələnmiş limfa düyününün də çıxarılmasıdır. Qoltuqaltı boşaldılması (ALND) isə 1 və 2-ci səviyyədəki limfa düyünlərinin hamısının çıxarılmasıdır; təlimat radioloji zədələnmə və ya geniş yayılmış xəstəlik yoxdursa, 3-cü səviyyəyə rutin olaraq çıxılmamasını tövsiyə edir (sentinel biopsiya hər xəstəyə lazımdırmı?, türk dilində).

Əməliyyatdan əvvəl nə edilir?

Təlimat yeni diaqnoz qoyulan hər xəstədə qoltuqaltı ultrasəsinin aparılmasını və şübhəli görünən limfa düyünlərindən biopsiya götürülməsini tövsiyə edir. Biopsiyada qalın iynə (kor biopsiya) üstün tutulur; təcrübəli əllərdə nazik iynə aspirasiyası da oxşar nəticə verə bilər (biopsiya nədir?, türk dilində). Hesabatda neçə limfa düyününün anormal göründüyünün yazılması vacibdir; çünki bundan sonrakı bütün qərarlar bu rəqəmə görə dəyişir. Zədələnmə sübut edilərsə, həmin limfa düyünü ultrasəsdə görünən klips ilə işarələnməlidir.

Zədələnmənin ölçüsü niyə bu qədər vacibdir?

Patologiya hesabatında limfa düyünündəki şiş ocağının ölçüsü üç qrupa bölünür: 0,2 mm və aşağı təcrid olunmuş şiş hüceyrələri, 0,2-2 mm arası mikrometastaz, 2 mm-dən böyük makrometastaz. Əməliyyatın əvvəl aparıldığı xəstələrdə təcrid olunmuş şiş hüceyrələri mərhələləndirmə baxımından "zədələnmə" sayılmır, mikrometastazlar da əlavə müalicə tələb etmir. Əməliyyatdan əvvəl kimyaterapiya alan xəstələrdə isə qayda tərsinə dönür: orada qalan ən kiçik ocaq belə əhəmiyyətli sayılır, çünki müalicəyə tam cavab verilmədiyini göstərir.

Əməliyyat əvvəl aparılırsa: sentinel biopsiyanın nəticəsinə görə qərar

Təlimatın ən çox xəstəni maraqlandıran hissəsi budur. Müayinə və ultrasəsdə qoltuqaltı normal görünən xəstədə sentinel biopsiya aparılır və nəticəyə görə yollar ayrılır.

Zədələnmə yoxdursa, yalnız təcrid olunmuş şiş hüceyrələri varsa və ya zədələnmə 2 mm-dən kiçikdirsə əlavə qoltuqaltı müalicəsi (nə boşaldılma, nə də şüa müalicəsi) lazım deyil. Təlimat bunun döşü qoruyan əməliyyat və mastektomiya üçün eyni şəkildə keçərli olduğunu bildirir; bu, uzun müddətdir mübahisəli olan məqam idi.

Bir və ya iki limfa düyünündə 2 mm-dən böyük zədələnmə varsa qərar xəstənin və şişin xüsusiyyətlərinə görə dəyişir. Döşü qoruyan əməliyyat edilmiş, ardınca şüa və dərman müalicəsi planlaşdırılan, menopozdan sonrakı, T1, aşağı dərəcəli (dərəcə 1-2), güclü hormon reseptoru müsbət, HER2 mənfi və kapsuldan kənara yayılması olmayan xəstələrdə əlavə qoltuqaltı müalicəsi lazım deyil. Menopozdan əvvəl olmaq, T2 şiş, yüksək dərəcə, hormon reseptoru mənfilik, HER2 müsbətlik, damar daxili yayılma və ya kapsuldan kənara yayılma kimi xüsusiyyətlərdən hər hansı biri varsa, əlavə müalicə tövsiyə olunur (patologiya hesabatını oxumaq, cərrahi sərhəd və kapsuldan kənara yayılma; hər ikisi türk dilində).

Üç və ya daha çox limfa düyünündə zədələnmə varsa ya da şiş 5 sm-dən böyükdürsə qoltuqaltı boşaldılması tövsiyə olunur. Mastektomiya edilmiş və 1-2 limfa düyünündə zədələnməsi olan xəstələrdə isə əlavə müalicə nəzərdən keçirilir; bu qrupda bir hissə xəstə sinə divarına şüa müalicəsi alacağı üçün qərar birlikdə planlaşdırılır.

Əlavə müalicə lazımdırsa: şüa, yoxsa əməliyyat?

Təlimatın ən aydın tövsiyələrindən biri buradadır. Diaqnoz zamanı qoltuqaltı normal görünən xəstələrdə əlavə müalicə lazım olduqda qoltuqaltına şüa müalicəsi boşaldılmadan üstün tutulur. Əsas AMAROS tədqiqatıdır: bu randomizə edilmiş tədqiqatda iki üsul oxşar xəstəlik nəzarəti təmin etdiyi halda, 5-ci ildə qol şişkinliyi şüa müalicəsi alanlarda %11,9, boşaldılma edilənlərdə %24,5 tapıldı. Onuncu ildə qoltuqaltında residiv hər iki qrupda aşağı idi (şüa %1,82, boşaldılma %0,93) və ümumi sağ qalmada əhəmiyyətli fərq yox idi. Şüa müalicəsinin də özünəməxsus yükləri var: eyni tədqiqatda ikincil xərçəng tezliyi şüa qolunda daha yüksək tapıldı (10 ildə %12,1-ə qarşı %8,3) və çiyin sərtliyi görülə bilir (şüa müalicəsi necə aparılır?, türk dilində).

Şüa müalicəsinin uyğun olmadığı və ya xəstənin qəbul etmədiyi hallarda əlavə cərrahiyyə olaraq boşaldılma tövsiyə olunur. Kapsuldan kənara geniş yayılma varsa, xüsusilə böyük şişlərdə, boşaldılma yenə də ön plana çıxır. Boşaldılma aparıldıqda təlimat şüa müalicəsinin planlaşdırılmasına kömək etmək üçün cərrahi sərhədə klips qoyulmasını və bunun əməliyyat qeydinə yazılmasını tələb edir.

Bəs daha az cərrahiyyə qoltuqaltında residivə səbəb olurmu?

Randomizə edilmiş tədqiqatların ortaq tapıntısı qoltuqaltında residivin hər yanaşmada aşağı qalmasıdır. SOUND tədqiqatında qoltuqaltı əməliyyatı aparılmayan və sentinel biopsiya aparılan qruplarda 5 illik residiv nisbəti bərabər (%0,4) tapıldı. INSEMA tədqiqatında əməliyyat aparılmayan qrupda %1,0, sentinel biopsiya qrupunda %0,3 idi. Bu aşağı nisbətlərin bir səbəbi xəstələrin demək olar ki, hamısının şüa və dərman müalicəsi almasıdır; yəni qoltuqaltında qala bilən mikroskopik xəstəlik bu müalicələrlə də nəzarət altına alınır (1-3 limfa düyünü zədələnməsində dərman müalicəsi, türk dilində).

Diaqnozda zədələnmə sübut edilibsə nə olur?

Burada mənzərə fərqlidir. Ultrasəsdə şübhəli görünən və biopsiya ilə zədələnməsi sübut olunmuş limfa düyünü olan və əvvəl əməliyyat ediləcək xəstələrdə təlimata görə bugünkü standart hələ də qoltuqaltı boşaldılmasıdır. Sentinel biopsiya ilə hədəfli disseksiyanın bu qrupda boşaldılmanı əvəz edib-edə bilməyəcəyi isə hələ sübut olunmayıb. ABS T1-T2 şişi və ultrasəsdə 1-2 anormal limfa düyünü olan xəstələrin bu iki yanaşmanı müqayisə edən TADPOLE tədqiqatında iştirakını xüsusi olaraq tövsiyə edir. Hədəfli disseksiyanın artıq tətbiq edildiyi mərkəzlərdə isə nəticələrin qeydiyyata alınması istənir (klinik tədqiqat nədir?, türk dilində).

Sentinel biopsiyadan heç imtina etmək olarmı?

Təlimatın yeni və diqqət çəkən hissəsi budur. İki ayrı hal təsvir olunur.

70 yaşdan yuxarı və ya həyatı məhdudlaşdıran ciddi müşayiət edən xəstəliyi olanlar: Qoltuqaltı müayinə və ultrasəsdə normaldırsa, kimyaterapiya və ya CDK 4/6 inhibitoru alması gözlənilmirsə və şiş hormon reseptoru müsbət, HER2 mənfi, aşağı dərəcəli və T1-dirsə (ya da döşü qoruyan əməliyyat və şüa müalicəsi planlaşdırılan T2-dirsə) sentinel biopsiya lazım deyil. Yalnız lokal anesteziya ilə əməliyyat oluna bilən xəstələrdə isə sentinel biopsiya həm texniki cəhətdən çətin, həm də faydasız sayılır və qaçınılması tövsiyə olunur. Əksinə, mastektomiya planlaşdırılan T2 şişlərdə və T3-T4 şişlərdə biopsiya hələ də lazım ola bilər, çünki nəticə şüa müalicəsi qərarını dəyişə bilir (yaşlılarda əməliyyatsız endokrin müalicə, türk dilində).

70 yaşdan aşağı: Menopozdan sonrakı, 60 yaş və yuxarı, T1, aşağı dərəcəli, hormon reseptoru müsbət, HER2 mənfi və döşü qoruyan əməliyyat ilə şüa və dərman müalicəsi planlaşdırılan xəstələrdə sentinel biopsiyadan imtina etmək düşünülə bilər. Bu tövsiyə böyük ölçüdə SOUND və INSEMA tədqiqatlarına əsaslanır. Təlimat həmçinin tubulyar və müsinöz kimi yaxşı gedişli, 15 mm-dən kiçik, aşağı dərəcəli şişlərdə yaxud geniş in situ sahə daxilində təsadüfən tapılan bir neçə millimetrlik invaziv ocaqda da fərdi qərar verilə biləcəyini bildirir (hormon müsbət döş xərçəngi, türk dilində).

Bu tövsiyələrin ortaq nöqtəsi sentinel biopsiyanın yalnız nəticəsi müalicə qərarını dəyişəcəksə mənalı olmasıdır. Nəticə nə çıxırsa çıxsın eyni dərman və şüa müalicəsi veriləcəksə, biopsiyanın xəstəyə qatacağı bir şey yoxdur; əksinə, qol şişkinliyi və hissiyyat itkisi riskini əlavə edir. Buna görə təlimat qərarın əməliyyatdan əvvəl, multidisiplinar şuranın iştirakı ilə və xəstə ilə birlikdə verilməsini istəyir (tədqiqat nəticələrini düzgün oxumaq, türk dilində).

Əməliyyatdan əvvəl kimyaterapiya alan xəstələrdə nə dəyişir?

Bəzi xəstələrdə kimyaterapiya əməliyyatdan əvvəl verilir; bu yanaşma şişi kiçildə və qoltuqaltındakı zədələnməni tamamilə aradan qaldıra bilər (əvvəl əməliyyat, yoxsa kimyaterapiya?, türk dilində). Təlimatın bu hissədəki əsas tövsiyəsi sentinel biopsiyanın kimyaterapiyadan əvvəl deyil, sonra aparılmasıdır; əvvəl aparmağın müalicə qərarlarına əlavə töhfəsi göstərilməyib.

Əvvəlində qoltuqaltı təmizdirsə kimyaterapiyadan sonra sentinel biopsiya aparılır. Limfa düyünləri təmizdirsə və ya yalnız müalicəyə cavabla uyğun lifli toxuma ehtiva edirsə, əlavə müalicə lazım deyil; iki və ya daha çox limfa düyünündə fibroz varsa, şüa müalicəsi düşünülə bilər. Zədələnmə 0,2 mm-dən kiçikdirsə, boşaldılma əvəzinə şüa müalicəsi tövsiyə oluna bilər. Daha böyük zədələnmədə isə boşaldılma hələ də standartdır.

Əvvəlində zədələnmə sübut edilibsə və kimyaterapiyadan sonra limfa düyünləri görüntüləmədə normala dönübsə, sentinel biopsiya ilə birlikdə işarələnmiş limfa düyününün də çıxarıldığı hədəfli disseksiya aparıla bilər. Təlimat yalançı mənfi nəticəni azaltmaq üçün ikili işarələyicinin istifadəsini və işarələnmiş düyün tapılmazsa ən azı üç limfa düyününün çıxarılmasını tövsiyə edir. Çıxarılan limfa düyünlərində zədələnmə qalmayıbsa, şüa müalicəsi standart yanaşmadır; 0,2 mm-dən yuxarı zədələnmə qalıbsa, boşaldılma tövsiyə olunur. Kimyaterapiyadan sonra limfa düyünləri hələ də anormal görünürsə, sentinel biopsiya uyğun deyil və birbaşa boşaldılma aparılır.

Xüsusi hallar

• In situ xəstəlik (DCIS): Döşü qoruyan əməliyyat edilən məhdud DCIS-də sentinel biopsiya rutin olaraq lazım deyil. Mastektomiya ediləcəksə, orta və yüksək dərəcəli DCIS-də biopsiya eyni əməliyyatda aparılmalıdır; çünki döş çıxarıldıqdan sonra sentinel düyünü tapmaq mümkün olmur. Əllə hiss olunan kütlə yaradan və ya 5 sm-dən geniş DCIS-də və mikroinvaziya olan hallarda qərar fərdidir (in situ və invaziv xərçəng, DCIS-də döşü qoruyan cərrahiyyə; hər ikisi türk dilində).
• Hamiləlikdə döş xərçəngi: Qoltuqaltı normal olan hamilələrdə sentinel biopsiya aparılmalıdır. İşarələyici olaraq radioaktiv maddə hamiləliyin hər dövründə təhlükəsiz sayılır, mavi boya isə istifadə olunmamalıdır. Zədələnməsi sübut olunmuş hamilələrdə standart yanaşma boşaldılmadır.
• Eyni döşdə residiv: Əvvəllər döşü qoruyan əməliyyat və sentinel biopsiya aparılmış xəstələrdə yenidən sentinel biopsiya texniki olaraq mümkündür və ikili işarələmə tövsiyə olunur. Halların təxminən üçdə birində limfa axını qeyri-adi yol izləyə bilər.
• İnflamator döş xərçəngi: Sürətlə irəliləyən bu tipdə standart yanaşma kimyaterapiyadan sonra boşaldılma və ardınca geniş şüa müalicəsidir; sentinel biopsiya bu halda kifayət qədər qiymətləndirilməyib.
• Kişi döş xərçəngi: Qoltuqaltı təmiz olan T1-T2 şişlərdə sentinel biopsiya tövsiyə olunur. Zədələnmə 2 mm-dən kiçikdirsə, əlavə müalicə lazım deyil; 2 mm-dən yuxarı zədələnmədə əlavə müalicə tövsiyə olunur və mastektomiyadan sonra şüa müalicəsi alacaq xəstələrdə şüa boşaldılmadan üstün tutulur.

Patologiya və radiologiya: hesabatda nələrə baxılır?

Təlimat sentinel limfa düyünlərinin əməliyyat otağından ayrı və etiketli qablarda göndərilməsini, işarələnmiş limfa düyününün də öz qabında olmasını istəyir. Laboratoriyada hər limfa düyünü 2 mm aralıqlarla dilimlənərək bütövlükdə yoxlanmalıdır; hesabatda alınan və zədələnmiş limfa düyünlərinin sayı göstərilməlidir. Rutin immunohistokimya lazım deyil. Kimyaterapiyadan sonra patologiyanın klipsin tapılıb-tapılmadığını və müalicəyə cavabı göstərən fibroz dəyişiklikləri hesabata yazması istənir (patologiya nəticəsinə görə müalicə planı, türk dilində). Əməliyyat zamanı limfa düyünü yoxlamasında dondurulmuş kəsik toxunma sitologiyasından daha həssasdır; molekulyar üsul olan OSNA-nın isə kimyaterapiyadan sonra istifadəsi uyğun görülmür.

Bu təlimatı oxuyarkən nələrə diqqət etməli?

• Milli təlimat: Tövsiyələr Böyük Britaniyadakı səhiyyə sisteminə, cihaz təsdiqlərinə və tədqiqat şəbəkəsinə görə yazılıb. Türkiyədəki təcrübə resurslara və geri ödəmə şərtlərinə görə fərqlənə bilər.
• Hər tövsiyə eyni gücdə deyil: Təlimatda hər maddə üçün sübut səviyyəsi (I-V) və tövsiyə gücü (A-E) verilib. Bəzi maddələr böyük randomizə edilmiş tədqiqatlara, bəziləri isə yalnız ekspert rəyinə əsaslanır.
• Mübahisəli sahələr var: Diaqnozda zədələnməsi sübut edilmiş xəstələrdə hədəfli disseksiyanın boşaldılmanı əvəz edib-edə bilməyəcəyi hələ bilinmir; təlimat buna görə xəstələri tədqiqata yönəldir.
• Əhatə məhduddur: Tövsiyələr erkən mərhələli xəstəlik üçündür. Tədqiqat meyarlarından kənarda qalan xəstələrdə qərar multidisiplinar şurada fərdi qaydada verilməlidir.
• Yeni tədqiqatlar davam edir: ATNEC, TADPOLE, POSNOC və ALLIANCE tədqiqatlarının nəticələri gələcək illərdə bəzi tövsiyələri dəyişə bilər (şişin biologiyası, yoxsa klinik risk?, türk dilində).

Türkiyədə vəziyyət

Həkiminizə verə biləcəyiniz suallar

• Qoltuqaltı ultrasəsim aparılıbmı; şübhəli görünən limfa düyünü varmı və neçə dənədir?
• Mənim vəziyyətimdə hansı əməliyyat planlaşdırılır: sentinel biopsiya, hədəfli disseksiya, yoxsa boşaldılma?
• Sentinel biopsiyanın nəticəsi müalicə planımı dəyişəcəkmi; dəyişməyəcəksə, bu əməliyyat lazımdırmı?
• Zədələnmə çıxarsa, əlavə müalicə olaraq şüa müalicəsi, yoxsa əlavə əməliyyat düşünüləcək?
• Qolumda şişkinlik riskim nədir; əməliyyatdan əvvəl qol ölçülməsi aparılacaqmı və necə izlənəcəyəm?

Tez-tez verilən suallar

Sentinel limfa düyünü biopsiyası nədir?

Döşdən gələn limfa mayesinin ilk çatdığı bir və ya bir neçə limfa düyününün radioaktiv maddə və/və ya mavi boya ilə işarələnib çıxarılmasıdır. Adətən 1-3 limfa düyünü alınır. Məqsəd bütün qoltuqaltını boşaltmadan xəstəliyin yayılıb-yayılmadığını anlamaqdır.

Sentinel biopsiyada zədələnmə çıxarsa qoltuqaltı boşaldılırmı?

Həmişə yox. Zədələnmə 2 mm-dən kiçikdirsə, əlavə müalicə lazım deyil. Bir və ya iki limfa düyünündə daha böyük zədələnmə varsa, aşağı riskli xəstələrdə əlavə müalicə lazım olmaya bilər; lazım görülərsə, çox vaxt boşaldılma əvəzinə qoltuqaltına şüa müalicəsi üstün tutulur.

Qoltuqaltı əməliyyatından sonra qolda şişkinlik (limfödem) riski nə qədərdir?

Riski müəyyən edən ən vacib amil çıxarılan limfa düyünü sayıdır. AMAROS tədqiqatında 5-ci ildə qol şişkinliyi qoltuqaltı boşaldılması edilənlərdə %24,5, şüa müalicəsi alanlarda %11,9 tapıldı. Yalnız sentinel biopsiyada risk nəzərəçarpacaq dərəcədə daha aşağıdır.

Sentinel biopsiya heç aparılmaya bilərmi?

Seçilmiş xəstələrdə bəli. 70 yaşdan yuxarı, ciddi müşayiət edən xəstəliyi olan və aşağı riskli şişi olan xəstələrdə; həmçinin 60 yaş və yuxarı, menopozdan sonrakı, T1, aşağı dərəcəli, hormon reseptoru müsbət və HER2 mənfi şişi olub döşü qoruyan əməliyyat və şüa müalicəsi planlaşdırılan xəstələrdə biopsiyadan imtina etmək düşünülə bilər.

Lüğət

Sentinel limfa düyünü

Şiş bölgəsindən gələn limfa mayesinin ilk çatdığı, "ilk süzgəc" rolunu oynayan limfa düyünü.

Sentinel limfa düyünü biopsiyası (SLNB)

İşarələyici maddələrlə tapılan bu ilk limfa düyünlərinin çıxarılıb yoxlanması.

Qoltuqaltı boşaldılması (ALND)

Qoltuqaltındakı 1 və 2-ci səviyyə limfa düyünlərinin hamısının çıxarıldığı əməliyyat.

Hədəfli disseksiya (TAD)

Sentinel limfa düyünləri ilə birlikdə diaqnozda zədələnməsi göstərilib işarələnən limfa düyününün də çıxarılması.

Təcrid olunmuş şiş hüceyrələri

Limfa düyünündə 0,2 mm və aşağı çox kiçik şiş hüceyrə qrupları; mərhələləndirmədə zədələnmə sayılmır.

Mikrometastaz

Limfa düyünündə 0,2-2 mm arası şiş ocağı.

Makrometastaz

Limfa düyünündə 2 mm-dən böyük şiş ocağı.

Kapsuldan kənara yayılma

Limfa düyünündəki şişin düyünün xarici qişasını aşıb ətraf yağ toxumasına uzanması.

Limfödem

Limfa dövranının pozulması nəticəsində qolda ortaya çıxan, daimi ola bilən şişkinlik.

Yalançı mənfilik

Əslində zədələnmə olduğu halda çıxarılan limfa düyünlərində tapılmaması.