کنار آمدن با پیامدهای روانی و اجتماعی سرطان سر و گردن HPV مثبت

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و ارتباط آن با کارسینوم سلول سنگفرشی یا تخت، شایع‌ترین سرطان ناحیه سر و گردن، یکی از موضوعات جدید سرطان‌شناسی است و توجه تمام گروه‌های فعال در حوزه سرطان را جلب کرده است.

قابل توجه است که سرطان‌های سر و گردن HPV مثبت معمولاً در افراد جوان‌تر، آماده از نظر جسمی و بدون مشکل سلامتی دیگر دیده می‌شوند. حتی این نوع سرطان سر و گردن ممکن است با عوامل خطری مانند سیگار یا الکل مرتبط نباشد. بیماران دارای سرطان سر و گردن مرتبط با HPV، که میانگین سنشان کمتر از بیماران سرطان کلاسیک سر و گردن است، ممکن است هنگام تشخیص و فهمیدن ارتباط آن با HPV احساس آسیب‌پذیری کنند. اگرچه ناراحتی روانی در این روند تشخیص و درمان بسیار مهم است، مطالعات بسیار کمی به آن می‌پردازند.

پزشکان رسیدگی‌کننده به سرطان‌های سر و گردن مرتبط با عفونت HPV باید مهارت‌های ارتباطی ویژه این بیماری و نیز سلامت جنسی، حمایت روانی‌اجتماعی و رفع نگرانی‌های دیگر درباره HPV را توسعه دهند. این نوشته را برای راهنمایی پزشکان و نیز بیماران سرطان سر و گردن و نزدیکانشان آماده کردیم.

فراوانی و اهمیت سرطان‌های سر و گردن مرتبط با HPV

میزان سرطان سلول سنگفرشی یا تخت سر و گردن مرتبط با عفونت HPV در بیست سال گذشته بسیار افزایش یافته است. سهم موارد HPV مثبت در سرطان‌های سر و گردن بین سال‌های 2002 و 2011 در مردان % 47 و در زنان % 38 افزایش یافته است.

در میان سرطان‌های سر و گردن، به‌ویژه فراوانی سرطان زبان، کام و تونسیل یا لوزه رو به افزایش است. عوامل خطر سرطان سر و گردن HPV مثبت عبارت‌اند از شرکای جنسی متعدد، میانسالی، سیگار و سطح اجتماعی‌اقتصادی پایین.

این سرطان‌های اوروفارنکس، یعنی داخل دهان و حلق، با سابقه 6 یا بیشتر شریک جنسی در طول زندگی و 4 یا بیشتر شریک جنسی دهانی مرتبط شناخته شده‌اند. سرطان لوزه با داشتن 4 یا بیشتر شریک جنسی دهانی در طول زندگی و شروع رابطه دهانی در سن پایین‌تر در روابط همجنس‌گرایانه مردان مرتبط بوده است. در زنان، سرطان قاعده زبان با رابطه دهانی ارتباط داشته است. بااین‌حال اگرچه خطر با شرکای متعدد بیشتر است، با یک شریک جنسی نیز وجود دارد.

- موضوع مرتبط: علائم سرطان‌های سر و گردن

ارتباطی میان تغییرات رفتار جنسی در طول زمان و افزایش خطر سرطان سر و گردن مرتبط با HPV یافت شده است.

بر اساس داده‌های جوامع آسیایی، HPV به‌ویژه زیرنوع HPV 16 می‌تواند هم با سزارین و هم زایمان طبیعی از زنان باردار به نوزاد منتقل شود. بااین‌حال مطالعاتی در متون وجود دارد که سزارین انتقال HPV از مادر به نوزاد را % 46 کاهش داده است، اما در % 15 نوزادان متولدشده با سزارین از مادران HPV مثبت نیز HPV ظاهر شده است. مطالعات جدیدتر نتیجه گرفته‌اند در انتقال HPV از مادر به نوزاد، بین سزارین و زایمان طبیعی تفاوتی وجود ندارد.

- موضوع مرتبط: آیا HPV در بارداری از مادر به نوزاد منتقل می‌شود؟ چگونه منتقل می‌شود و آیا می‌توان پیشگیری کرد؟ (با جزئیات)

توصیه‌ها هنگام درمان بیماران سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن مرتبط با HPV

متخصصان سرطان که بیماران سرطان سر و گردن HPV مثبت را درمان می‌کنند باید موارد زیر را در نظر داشته باشند:

• صحبت درباره تشخیص، 
• اطلاع دادن مثبت بودن HPV در سرطان سر و گردن بیمار (در بافت تومور با PCR و بررسی HPV DNA می‌توان این تشخیص را داد)،
• آمادگی پاسخ به پرسش‌های مشخص درباره HPV و رفتار جنسی،
• رسیدگی به واکنش‌های هیجانی بیمار،
• ارزیابی نیازهای روانی‌اجتماعی بیمار.

از نظر ارتباط، متخصصان سرطان باید درباره رابطه سرطان سر و گردن و عفونت HPV صحبت کنند. چون HPV عفونتی منتقله از راه جنسی است، احساس گناه و نگرانی ممکن است پذیرش روند تشخیص سرطان را برای بیماران دشوار کند. واکنش همسران و خویشاوندان نیز ممکن است کنار آمدن با تشخیص را دشوارتر کند.

- موضوع مرتبط: ارتباط بیمار، نزدیکان بیمار و پزشک چگونه باید باشد؟

شیوه گفت‌وگوی متخصصان سرطان هنگام آگاه کردن بیمار از تشخیص می‌تواند سطح و ماهیت ارتباط بعدی را تحت تأثیر قرار دهد. برای آمادگی در برابر همه ابهام‌های تشخیص سرطان سر و گردن HPV مثبت و پرسش‌های متعدد آینده، می‌توان مطالب آموزشی ارائه کرد و راه‌های ارتباطی را باز نگه داشت.

متخصصان سرطان و دیگر پزشکان باید آماده صحبت درباره عوامل خطر، راه‌های انتقال HPV و گاهی نگرانی‌های جنسی باشند.

متخصصان سرطان ممکن است ناچار شوند درباره عفونت‌های منتقله جنسی و عادت‌های جنسی پیشین مشاوره دهند و به نگرانی‌های رابطه جنسی، ویروس و خطر انتقال آن و گاهی وفاداری رسیدگی کنند.

چگونه و چه زمانی ممکن است به عفونت دهانی HPV مبتلا شده باشم؟

HPV ممکن است از برخی افراد دارای عفونت، به پوست یا مخاط شما، یعنی بخش‌های مرطوب مانند داخل دهان، به‌ویژه با تماس جنسی دهانی، واژینال یا مقعدی، منتقل و منتشر شود.

انتقال HPV از راه بوسیدن دهانی محل بحث است. انتقال با اشتراک وسایلی مانند اسباب‌بازی جنسی، سیگار، رژ لب یا مسواک ممکن است. اگرچه عفونت دهانی HPV کمتر از عفونت مقعد و ناحیه تناسلی شایع است، دانستن دقیق محل شروع بسیار دشوار است. ممکن است عفونت را سال‌ها یا دهه‌ها پیش گرفته باشید؛ یعنی HPV می‌تواند مدت زیادی پیش از ظهور سرطان منتقل شده باشد.

بر اساس برخی پژوهش‌ها رابطه دهانی منبع اصلی عفونت HPV-16 اوروفارنکس یا داخل دهان و حلق است. گزارش‌های بسیاری نیز ارتباط رابطه دهانی و سرطان‌های اوروفارنکس مرتبط با HPV را نشان می‌دهند. اگرچه درباره رابطه علت‌ومعلولی شواهد روشنی وجود دارد، سرطان‌زایی و جزئیات مولکولی فرایند ایجاد سرطان روشن نشده است.

پزشکان باید بدون بازخواست فعالیت جنسی بیمار، رابطه علت‌ومعلولی عفونت HPV و سرطان‌های سر و گردن و اهمیت آن را توضیح دهند.

با استفاده از کاندوم می‌توان خطر انتقال عفونت HPV را کاهش داد، اما داده‌های موجود ناسازگارند و نمی‌توان گفت کاندوم قطعاً مانع انتقال HPV می‌شود. متأسفانه در انتقال HPV دهانی، راه قطعی برای پیش‌بینی اینکه عفونت چه کسی خودبه‌خود برطرف و چه کسی برعکس به سرطان مبتلا می‌شود وجود ندارد.

در افراد مبتلا به عفونت HPV، طی 2 سال، دستگاه ایمنی، در %90 موارد عفونت را کنترل می‌کند.

- موضوع مرتبط: رابطه جنسی و زندگی جنسی در سرطان

در خانواده / همسرم سرطان سر و گردن HPV مثبت تشخیص داده شده، چه کنم؟

کارکنان سلامت باید حمایت و اطلاعاتی فراهم کنند که زندگی جنسی بیمار را عادی‌سازی کند. ارتباط وضعیت HPV بیمار و سرطان باید بی‌طرفانه و بدون قضاوت بیان شود تا احتمال احساس گناه به حداقل برسد. بسیاری از بیماران سرطان سر و گردن HPV مثبت شرکای متعدد ندارند؛ همچنین HPV ممکن است از شرکای پیشین گرفته شده، در طول زندگی حمل شود و سال‌ها نهفته بماند.

باید بدانید این ویروس از تماس جسمی معمول منتقل نمی‌شود. همچنین هیچ داده‌ای ثابت نکرده که استفاده مشترک از توالت باعث انتقال شود. اگر سرطان سر و گردن HPV مثبت با موفقیت درمان شده باشد، احتمال انتقال عفونت به شرکای آینده نیز پایین است.

آیا به‌دلیل سرطان HPV مثبت من، همسرم نیز در خطر بالای سرطان است؟ برای محافظت چه باید کرد؟

زنان، غربالگری اسمیر سرویکس (دهانه رحم) را باید در معاینات معمول زنان به‌طور منظم انجام دهند. برای شریک مرد هیچ آزمایش استاندارد غربالگری HPV وجود ندارد. خطر سرطان در همسر فرد پس از تشخیص سرطان HPV مثبت همچنان محل بحث است. در برخی مطالعات، سرطان دهانه رحم در زنان، که تقریباً تمام موارد آن بر اثر عفونت HPV است، با افزایش 2.4 تا 2.7 برابری خطر سرطان زبان و لوزه HPV مثبت در شرکای مرد آن‌ها همراه گزارش شده است. اما مطالعات دیگر نشان می‌دهند خطر عفونت دهانی HPV در شرکای بیماران سرطان سر و گردن HPV مثبت در مقایسه با جمعیت عمومی افزایش نمی‌یابد.

پس از درمان سرطان معمولاً HPV DNA در سلول‌های داخل دهان شناسایی نمی‌شود، اما عفونت می‌تواند پنهان یا نهفته بماند و بعداً دوباره فعال شود.

HPV مثبت بودن سرطان من چه معنایی دارد؟

می‌دانیم مدت زندگی و پیامدهای بیماری در سرطان‌های سر و گردن HPV مثبت نسبت به HPV منفی مطلوب‌تر است. وضعیت HPV مثبت تومور میزان بقا را بسیار افزایش می‌دهد و مثبت بودن HPV مهم‌ترین عامل پیش‌آگهی یا پیش‌بینی سیر بیماری برای سرطان سر و گردن است.

آیا خطر دارد ابتلا به HPV به ایدز یا عفونت HIV منجر شود؟

HIV که باعث ایدز می‌شود و HPV دو ویروس متفاوت‌اند و ارتباط مستقیمی ندارند. هر دو می‌توانند از راه جنسی منتقل شوند؛ اگر هنگام فعالیت جنسی از محافظی مانند کاندوم استفاده نکنید، ممکن است HIV بگیرید، اما HPV و HIV ارتباطی ندارند.

- موضوع مرتبط: سرطان‌ها و دیگر بیماری‌های مرتبط با عفونت HIV (با جزئیات)

ارتباط دخانیات و الکل با سرطان‌های سر و گردن چگونه است؟

مصرف سیگار و الکل دو عامل خطر مستقل و عمده سرطان سر و گردن‌اند. بااین‌حال سرطان HPV مثبت می‌تواند صرف‌نظر از مصرف سیگار و الکل ایجاد شود. سیگار خطر عفونت HPV ناحیه سر و گردن را افزایش می‌دهد. همچنین پیش‌آگهی، یعنی سیر و پیامد بیماری، در سرطان سر و گردن HPV مثبت افراد سیگاری عموماً نامطلوب‌تر است.

ترکیب مصرف سیگار و الکل خطر سرطان سر و گردن را هم در افراد HPV مثبت و هم HPV منفی افزایش می‌دهد.

- موضوع مرتبط: 4 توصیه برای ترک سیگار – رویکردهای کنونی

برای فرزندانم چه اقدام پیشگیرانه‌ای می‌توانم انجام دهم و آیا واکسن HPV مؤثر است؟

واکسن‌های HPV، برای درمان HPV و بیماری‌های مرتبط با آن نیستند، بلکه برای پیشگیری توصیه می‌شوند. توصیه می‌شود واکسن HPV پیش از آغاز زندگی جنسی فعال تزریق شود. در بسیاری از کشورها به دختران و پسران 11-14 ساله تزریق می‌شوند و از زیرنوع‌های HPV ایجادکننده زگیل تناسلی، سرطان دهانه رحم، سر و گردن و دیگر سرطان‌های ناحیه مقعد و تناسلیمحافظت می‌کنند.

- موضوع مرتبط: پسران نیز باید واکسن HPV بگیرند – داستانی آموزنده

امروزه 3 نوع واکسن HPV وجود دارد: واکسن 2 ظرفیتی، واکسن 4 ظرفیتی و واکسن HPV با ظرفیت 9.

در کشور ما، چهارظرفیتی واکسن HPV Gardasil (علیه انواع HPV 6، 11، 16، 18) و دوظرفیتی واکسن Cervarix (علیه HPV 16 و 18) وجود دارند. واکسن نه‌ظرفیتی در سال 2014 از FDA تأیید گرفت.

بااین‌حال روشن نیست واکسن HPV در سن بالاتر، مثلاً 18-45 سال، محافظت کافی در برابر بیماری‌های مرتبط ایجاد می‌کند یا خیر. اگرچه مطالعات مثبتی وجود دارد، هنوز تأییدی برای استفاده در سنین بالاتر موجود نیست.

افزون بر واکسن‌های پیشگیرانه، واکسن درمانی HPV نیز موضوع پژوهش‌های ادامه‌دار است. برای این هدف، در وضعیت‌های هنوز غیرسرطانی اما در معرض خطر سرطانی شدن، یعنی تغییرات سلولی دهانه رحم نتایج پیش‌بالینی واکسن درمانی HPV مثبت به نظر می‌رسند، اما برای این وضعیت نیز هنوز تأیید استفاده وجود ندارد.

حمایت روانی‌اجتماعی در بیماران دارای تشخیص سرطان سر و گردن HPV مثبت

واکنش‌های هیجانی هنگام بیان تشخیص سرطان سر و گردن HPV مثبت می‌توانند با واکنش به سرطان سر و گردن ناشی از مصرف سیگار و الکل بسیار متفاوت باشند.

کارکنان سلامت باید برای بهترین رسیدگی به وضعیت‌هایی مانند سرزنش خود، احساس قضاوت شدن و نگرانی در روابط خصوصی زنان مبتلا به HPV آموزش ببینند. برای به حداقل رساندن پیامدهای منفی روانی‌اجتماعی HPV باید مشاوره مبتنی بر شواهد و بیمارمحور ارائه شود. واکنش‌های هیجانی معمول بیماران هنگام تشخیص سرطان سر و گردن (اضطراب، شوک، ترس، شرم) می‌توانند مانع فهم این وضعیت پزشکی شوند و درک تشخیص HPV نیز دشوارتر باشد.

بیماران ممکن است راه‌های مختلفی برای کنار آمدن با تشخیص، درمان و نتایج ایجاد کنند:

• انکار خود و کم‌اهمیت شمردن تشخیص HPV با واکنش‌های هیجانی،
• تجربه احساسات شدید هنگام درمان که گاهی با خشم و پرخاشگری ادامه می‌یابد،
• به‌ویژه بیماران دارای حرکت محدود و نیازمند مراقبت ممکن است رنج بیشتری احساس کنند و نیروی مبارزه با بیماری را نیابند.

ارزیابی نیازهای روانی‌اجتماعی بیمار از آغاز تا پیشرفت درمان

برای پزشکان، شناسایی دشواری‌های روانی‌اجتماعی مرتبط با تشخیص سرطان HPV مثبت مسئله مهمی است.

نیازهای روانی‌اجتماعی بیماران سرطان سر و گردن HPV مثبت را می‌توان از موارد مرتبط با HPV در سرطان‌های زنانبرآورد کرد. درباره HPV و زگیل تناسلی، غربالگری سرطان دهانه رحم و آزمایش‌های HPV توصیه‌های راهنمایی وجود دارد.

مطالعه بالینی کوچکی روی 10 نفر پس از درمان سرطان اوروفارنکس مرتبط با HPV نشان داد این افراد احساساتی مانند گناه، خشم، اندوه، درماندگی و شرم از ماهیت انتقال جنسی HPV دارند.

بیماران عفونت HPV ممکن است از ترس تغییر ظاهر بدن به‌علت زگیل یا وضعیت‌های دیگر مانند سرطان سر و گردن، ناراحتی روانی، مشکلات شغلی مانند بیکاری و ناتوانی در یافتن کار، دشواری‌های روانی‌اجتماعی و روانی‌جنسی مرتبط با اختلالات شناختی و اختلال عملکرد جنسی داشته باشند و این وضعیت می‌تواند بر پایبندی به درمان سرطان اثر بگذارد.

- موضوع مرتبط: افسردگی و اضطراب در بیمار مبتلا به سرطان – علل، علائم و درمان

در پژوهشی میان 837 فرد دارای عفونت HPV اما بدون سرطان سر و گردن مرتبط با آن، در 489 نفر آثار جدی روانی‌اجتماعی HPV گزارش شد. بیش از سه‌چهارم پاسخ‌دهندگان احساس خشم یا افسردگی و دوسوم احساس شرم گزارش کردند. HPV همچنین بر فعالیت جنسی اثر منفی داشت. اکثریت بزرگ افراد نارضایتی خود را از مشاوره ارائه‌دهندگان سلامت درباره موضوعات هیجانی و جنسی بیان کردند.

آموزش

متخصصان سلامت فعال در سرطان‌های سر و گردن باید برای کاهش خلأهای دانش درباره سرطان‌های HPV مثبت از منابع مختلف اطلاعات ارائه کنند. آموزش باید بر بیماری، درمان، شکایت‌های احتمالی و رفتارهای جنسی مرتبط با افزایش خطر انتقال HPV تمرکز کند. این آموزش می‌تواند با ارائه بروشور و ویدیو درباره سرطان سر و گردن و برنامه واکسیناسیون HPV به بیماران و بستگانشان انجام شود. نمونه‌ای در زیر قابل مشاهده است:

همچنین ارائه و دریافت اطلاعات سرطان سر و گردن از اینترنت موضوع دیگری است که باید به آن توجه کرد. این سرطان‌ها از حوزه‌های تخصصی دوردست پزشکی‌اند که حتی کارکنان سلامت اطلاعات کمی درباره آن‌ها دارند؛ هنگام تهیه مطالب برای بیمار و نزدیکان او، با وجود ماهیت دشوار بیماری‌های این ناحیه، باید به قابل فهم و راهنمای درست بودن محتوا و نیز بازخورد بیماران توجه شود.

مشاوره

مشاوره برای حمایت هیجانی را می‌توان با ارائه اطلاعات از راه فنون پیشرفته کنار آمدن، کتابچه‌ها، وب‌سایت‌های دقیق و / یا مشاوره پزشکی فراهم کرد.

باید بر اثر روانی‌اجتماعی تشخیص سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن HPV مثبت تأکید و منابع مناسب برای پرسش‌های بیماران ارائه شود. بیماران به‌دلیل اثر تشخیص بر زندگی جنسی سردرگم‌اند. متخصص سرطان در صورت نیاز می‌تواند در جلسه دومی درباره حریم خصوصی و موضوعات جنسی پیشنهاد مشاوره دهد.

نتیجه

HPV دارای زیرنوع 16 است که با سرطان سلول سنگفرشی سر و گردن در افراد جوان، غیرسیگاری یا بدون مصرف الکل و از نظر جنسی فعال مرتبط شناخته شده است. روشن شدن ارتباط HPV و سرطان سر و گردن، درمان این سرطان‌ها و رویکرد به بیماران را تغییر داد. پزشکان درمان‌کننده سرطان سر و گردن HPV مثبت باید در کار روزانه، مهارت‌های ارتباطی جدیدی با تمرکز بر خطر عفونت، موضوعات جنسی مانند عادت‌ها و زندگی خصوصی و آموزش توسعه دهند. واکنش هیجانی به صحبت درباره HPV ممکن است برای بیماران ناراحت‌کننده باشد و باعث شود پرسش‌های خصوصی درباره HPV و رابطه جنسی از پزشکان بپرسند.

بسیاری از مراکز سرطان در ارائه حمایت روانی‌اجتماعی در این زمینه ضعیف‌اند و تلاش می‌کنند به‌جای پرسش‌نامه‌های تأییدشده با رویکرد فردی وضعیت را مدیریت کنند. بااین‌حال توسعه اطلاعات و مشاوره بیمارمحور و ارائه راهنماهای بین‌المللی می‌تواند پزشکان را در حمایت از بیماران سرطان سر و گردن مرتبط با HPV به درمانگرانی مطمئن‌تر و تواناتر تبدیل کند.

*