serviks-kanseri

Serviks – rahim ağzı kanseri nedir? Nedenleri – risk faktörleri nelerdir?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült

Serviks yani rahim ağzı, dişi üreme organı olan rahim veya dölyatağının alt tarafındaki dar olan kısımdır. Rahim ve rahim ağzı, mesane ve rektum arasında vajinanın üst kısmında pelvis yani idrar boşluğunda bulunur. Bu bölge aynı zamanda vajinaya açılan doğum kanalının bir parçasıdır. Rahim ağzı yüzeyi, skuamöz yani yassı hücrelerden oluşur. Bu yassı hücreler, rahim kanalındaki glandüler hücrelerle birleşerek skuamo-kolumnar birleşme bölgesini oluşturur. Birleşme bölgesi dışında kalan rahim ağzı bölümü ise, transformasyon bölgesidir.

Rahim ağzı kanseri, servikal hücreler kontrol dışı büyümeye başladığında ortaya çıkar. Bu hücreler kontrol dışı büyümeye başladığında, tüm serviks boyunca gelişir ve yayılır. Komşu organlara da ilerleyerek zarar verebilir. Ayrıca, kan dolaşımı yoluyla vücudun diğer bölgelerine ve lenf sistemine ulaşabilir.

Bazen, rahim ağzı yüzeyinden alınan hücreler, anormal görünebilir ancak kanser olmayabilir. Yine de bu anormal hücreler, kansere uzanan bir takım değişikliklerin başlangıcı olabilir. Biz bu tür anormal hücreleri “prekanseröz; kansere dönüşme eğilimi yüksek” olarak adlandırırız ve skuamöz intraepitelyal lezyon, displazi, servikal intraepitelyal neoplazi veya situ karsinom gibi değişik terimler ile şiddetini derecelendiririz. Prekanseröz lezyonlar, sadece serviks yüzeyinde bulunur. Anormal hücreler, rahim ağzının (serviks) derinlerine yayılmaya başladığında rahim ağzı (serviks) kanseri olarak adlandırılır.

Skuamöz hücreli karsinom

Rahim ağzı kanseri, nasıl göründüğüne bağlı olarak sınıflandırılır. Skuamöz hücreli karsinom ve adenokarsinom olmak üzere iki tür rahim ağzı kanseri vardır. Ancak bu kanser türünün %80-%90’ı skuamöz hücreli karsinom olarak karşımıza çıkar ve genellikle rahim ağzının dış yüzeyinde bulunan skuamöz hücreli epitelyum hücrelerinden köken alır. Yakından bakıldığında yassı hücre biçiminde olduğu için yassı hücreli kanser olarak da adlandırılmaktadır.

Adenokarsinom

Serviksin iç kısmında mukus üreten glandüler hücreler yer almaktadır. Bu hücrelerin kanseri, rahim ağzının (serviks) adenokarsinomu olarak adlandırılır.

Ender de olsa rahim ağzı kanserlerinde, hem yassı hücreli karsinom hemde adenokarsinom kanser türlerinin birarada görüldüğü de olmuştur. Bu kanser türüne, adenoskuamöz karsinom veya birleşik karsinom denir.

Serviks (rahim ağzı) kanserinde risk faktörleri nelerdir?

Hastalığa yakalanma şansını değiştiren herşey bizler için risk faktörüdür. Bu nedenle yaşam tarzımıza, edindiğimiz alışkanlıklarımıza, maruz kaldığımız tüm çevresel etkenlere dikkat ederek kanser hastalığında etkisi olan risk faktörlerini azaltmamız mümkündür.

Sigara içmek, alkol kullanmak gibi bazı risk faktörleri, yaşamın içinde edindiğimiz alışkanlıklardandır ve değiştirilebilir. Kişinin yaşı ve ailesel geçmişi gibi bazı risk faktörleri de vardır ki değiştirilemez. Öte yandan, riske sahip olmanız kansere yakalanacağınız anlamına gelmez. Ya da herhangi bir risk faktörü yokken kanser olmanız mümkündür denilebilir.

Bu sebeple, rahim ağzı (serviks) kanserinde etken risk faktörlerini bilmeniz önemlidir. Bu sayede, hayatınızda yapacağınız ufak değişikliklerle riski azaltabilirsiniz. rahim ağzı (serviks) kanseri ile ilgili bazı risk faktörlerine sahipseniz, sık aralıklarla rutin kontrollerinizi ihmal etmemelisiniz. Böylece, kanserde erken tanı ve etkin bir tedavi olanağına sahip olabilirsiniz.

Bazı risk faktörleri var ki, rahim ağzı (serviks) kanserinin gelişmesinde etkin rol oynamaktadır.

Düşük sosyoekonomik durum

Ekonomik gücü az olan kadınlar, rutin yaptırmaları gereken Pap testlerini aksatmakta buda tanı ve tedavi şansını azaltmaktadır.

HPV enfeksiyon etkisi

İnsan papillom virüs enfeksiyonu, rahim ağzı kanserindeki en önemli nedendir. İnsan papillom virüsü, 100’den fazla farklı virüsten oluşur. Bazı HPV türleri (HPV 6 ve HPV 11), el ve ayaklarda siğile sebep olurken; diğerleri genital siğil oluşturur. Bazıları ise, rahim ağzı kanserine neden olur. Rahim ağzı kanserine yol açtığı bilinen HPV virüsleri; HPV 16 ve HPV 18’dir.

Oldukça yaygın görülen HPV virüsü genellikle cinsel yolla bulaşır ve bireyin cinsel hayatına başlamasıyla ortaya çıkar. Çoğu HPV enfeksiyonu kendiliğinden iyileşse de, bazıları devam eder ve anüs, penis, vajina, vulva ve serviks bölgesinde kanseröz veya prekanseröz değişiklikler oluşturabilir. Devam eden enfeksiyon, kişiyi kanser tehditi ile karşı karşıya bırakabilir.

Klamidya bakterisi

Klamidya Trakomatis, rahim ağzı kanseri nedeni olarak sıkça karşılaşılan ve cinsel yolla bulaştığı bilinen diğer bir enfeksiyondur. Rahim ağzı kanserinde, klamidya’nın rolünü belirlemek için İsveçli araştırmacılar tarafından bir çalışma yapılmıştır. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda klamidya’nın HPV enfeksiyonuna iki kat fazla yol açtığı belirlenmiştir. Bunun yanında kondom kullanımının HPV enfeksiyon oranını azalttığı da bilinmektedir.

İnsan immünyetmezlik virüsü (HIV) etkisi

1’inci tür (HIV 1) ve 2’inci tür (HIV 2) İnsan immünyetmezlik virüsü, bağışıklık yetersizliği sendromuna (AIDS) bağlı olarak gelişir. HIV 1 veya HIV 2 ile oluşan enfeksiyon, bağışıklık sistemini bastırarak rahim ağzı kanserinin gelişiminde etken rol oynayabilir.

Sigara

Sigara kullanmanın, rahim ağzı kanser riskini arttırdığı ile ilgili bulgulara rastlanmıştır. Sigara kullanımı ile rahim ağzı kanseri arasındaki bağlantı, sigara kullanan kadınlarda devam eden HPV enfeksiyonunu arttırdığı şeklinde açıklanabilir.

Doğum ve faal cinsel yaşam faktörleri

Kadınlarda erken evlilik, fazla sayıda doğum yapma ve cinsel yaşama erken başlayarak sık eş değiştirme, HPV enfeksiyonuna zemin hazırlamakta, rahim ağzı kanseri riskini arttırmaktadır.

Kalıtsal veya genetik faktörler

Ailede daha önceden rahim ağzı kanserinin görülmesi, kişide genetik olarak HPV enfeksiyonuna karşı direncin düşük olmasına yol açtığı düşüncesini ön plana çıkartmıştır. Buda, daha önce rahim ağzı kanseri akrabaları olanların 2-3 kat fazla risk altında olduğunu göstermektedir.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan