Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Memorial Antalya Hastaneler Grubu Onkoloji Merkezi Başkanı "Kanser alanındaki en büyük eksiklik, halka yönelik sade ve anlaşılabilir bilgiye ulaşılamamasıdır. Web sitemiz ile bu eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum."

Anasayfa - Kanser Haberleri - Temel onkoloji - Kemoterapi ve Akıllı İlaçlar - Kemoterapi nedir kısaca - nasıl yapılır? Kemoterapi neden gereklidir?
Kemoterapi nedir kısaca - nasıl yapılır? Kemoterapi neden gereklidir?

Kemoterapi nedir kısaca - nasıl yapılır? Kemoterapi neden gereklidir?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
12.12.2017

Kemoterapi, kanserin en yaygın tedavilerinden biridir. Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek, vücudun diğer bölgelerine yayılmasını ve büyümesini engellemek için kullanılan belirli ilaçları içerir.

Kemoterapi tedavide tek başına, radyoterapi ile kombine veya ameliyat öncesi-sonrası uygulanabilir.

Kemoterapi uygulama şekli ve kullanılacak ilaçlar kanser türüne, evresine ve hastanın genel durumuna bağlı değişiklik gösterir.

Kemoterapi neden gereklidir?

Tümör ameliyatla tamamen çıkarılsa bile vücudunuz hala kanser hücrelerine sahip olabilir. Bu hücreler yeni tümörler oluşturabilir veya kanseri vücudunuzun diğer bölgelerine yayabilir. Kemoterapi ilaçları bu hücrelerin yok edilmesine, küçülmesine veya kontrol altına alınmasına yardımcı olur. Bu şekilde ameliyat sonrası koruyucu amaçla kemoterapi uygulamasına adjuvan tedavi diyoruz.

Bazen tümör, tanı anında ameliyatla alınamayacak boyutlarda veya yaygınlıkta olur. Bu tür kanserlere bölgesel olarak ilerlemiş evre diyoruz. Bölgesel ileri evre kanserlerde tümörü küçültüp ameliyatı kolaylaştırmak ve uzun vadede hastalık tekrarı riskini en aza indirmek için verilen küçültücü kemoterapilere neoadjuvan tedavi diyoruz.

4. evre kanserlerde ise şikayetlerin giderilmesi (örneğin kemik matastazına bağlı ağrı) ve yaşam süresine katkıda bulunmak amacıyla palyatif kemoterapi uygulanır.

Kemoterapi nasıl çalışır / etki eder?

Kemoterapi ilaçları birkaç farklı şekilde çalışırlar;

• Hücreler üzerine direk öldürücü etki. Buna, kanser biliminde sitotoksisite ve hücre öldürücü etkiye sahip ilaçlara da sitotoksik ilaçlar denmektedir. Sitotoksik ilaçlar çoğunlukla hücre bölünmesi mitozu engelleyici şekilde çalışırlar. Hem kanserli hem de sağlıklı hücreler etkilenir, fakat kanserli hücreler çok daha hızlı ve sık bölündüğü için daha fazla etkilenir.

• Tümörlerin kendi kan damarlarını oluşturmasına engel olarak (anti-anjiyogenez),

• Kanser hücrelerinde mutasyon yapıcı (mutajenik) etki. Ağır hasar alan hücreler ya ölür veya kardeş bir kanser hücresi yapacak kabiliyeti kaybeder.

Kemoterapi ilaçlarının çeşitleri var mıdır?

Kanser tedavisinde kullandığımız düzinelerce kemoterapi ilacı vardır. Her ilaç grubu kanser hücrelerine farklı etki eder.

• Bazı ilaçlar kanser hücrelerinin DNA'sına hasar vererek çoğalmalarına engel olur. Bunlara alkilleyici ajan denir ve en eski kemoterapi türüdür. Lösemi, lenfoma, multipl miyelom ve sarkomun yanı sıra meme, akciğer, over (kadın yumurtalık) ve testis kanseri gibi birçok farklı kanser türünün tedavisinde yoğun bir şekilde kullanılırlar. Siklofosfamid, melfalan ve temozolomid alkilleyici ajanlara örnektir. Bu ilaçların düşük de olsa sekonder (ikincil) kanser yapma riski mevcuttur; bu riski azaltmak için, ilaçlar mümkün olan en düşük etkin dozlarda verilebilmektedir. Karboplatin, sisplatin veya oksaliplatin gibi platin grubu alkilleyici ajanların ikincil kanserlere neden olma riski çok daha düşüktür.

- Devrim yaratan kanser ilacı Sisplatin ve şaşırtan öyküsü

• Bazı kemoterapi ilaçları ise hücrelerin normal metabolizmasına müdahale ederek büyümeyi durdurur. Bu ilaçlara antimetabolit denir. Sıklıkla meme, over, bağırsak, lösemi ve diğer kanser türlerini tedavi etmek için bunları tek başlarına veya diğer kemoterapi ilaçları ile kombine ederek kullanırız Bu ilaçlar arasında 5-fluorourasil (5-FU), 6-mercaptopurin, sitarabin, gemsitabin ve metotreksat bulunmaktadır.

Antrasiklin grubu kemoterapi ilaçları, kanser hücrelerinin içinde bulunan ve DNA'nın kopyalanmasını sağlayan enzimlerin çalışmasını engelleyerek etki eder. Birçok kanser türünde kullanılırlar. En bilineni adriamisin ve epirubisindir.

Mitotik inhibitörler adı verilen ilaçlar, mitozu engelleyerek kanser hücrelerinin çoğalmasını engeller. Bu ilaçlara mikrotübül inhibitörler de denir. Bu grubun en bilinenleri taksanlardır. Paklitaksel ve dosetaksel gibi anti-mitotoik ilaçlar, hücrenin iskeletini oluşturan mikrotübüllerin çalışmasını engeller ve esnekliğini bozar.

Topoizomeraz inhibitörleri olarak da bilinen başka bir kemoterapi türü, kanser hücrelerinin bölünmesine ve büyümesine yardımcı olan enzimlere saldırmaktadır. Etoposid, irinotekan ve topotekan bu gruba örnektir.

Steroidler, vücudunuzun kendi hormonları gibi davranan ilaçlardır. Birçok kanser türünün tedavisinde yararlıdırlar ve kemoterapi sonrasında bulantı ve kusma yaşamamıza yardımcı olabilirler. Ayrıca bazı ilaçlara karşı allerjik reaksiyonları önleyebilirler. Reçete ettiğimiz steroidlerden bazıları prednizon, metilprednizolon ve deksametazondur (kordexa).

- Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma önlenebilir! Nedeni ve tedavisi

Kanser tedavisinde kullanılan başka ilaçlar var mıdır?

Kemoterapi sık uygulanan bir kanser tedavisidir. Günümüzde genellikle hedefe yönelik akıllı ilaçlar, hormon tedavisi (örneğin meme ve prostat kanserinde) ve immünoterapi gibi yöntemler de kullanılır. Kemoterapiden farklı olarak, bu tür ilaçlar kanser hücrelerine saldırıp sağlıklı hücrelere zarar vermemeyi daha iyi bir şekilde başarabilmektedir. Bu sayede yan etkiler de daha hafif görülebilir. Bu ilaçlar tek başlarına veya kemoterapi ile kombine kullanılabilir.

Kemoterapi nasıl yapılır / uygulanır?

Kemoterapi birçok yolla uygulanabilir. En yaygın uygulama yolları:

İntravenöz (İV): Kemoterapilerin klasik uygulama yoludur. Kemoterapi direk olarak bir venin (toplar damar) içine verilir. Bunun için sıklıkla ön kol veya el sırtındaki toplar damarlar veya venöz port (büyük toplar damarlar içerisine yerleştirilen plastik boru şeklinde bir kateter ve cilt altına yerleştirilen bir rezervuar) tercih edilir.

İntra-arteryel (İA): İntraarteryel kemoterapi, tümörü besleyen atardamarlar aracılığıyla kemoterapi ilacının direkt olarak tümöre verilmesidir. Normal kemoterapide, ilaç branülle ya da bir port aracılığıyla kol toplardamarından verildiğinden, önce akciğer ve kalbe gider daha sonra da yoğunluğu gittikçe azalarak vücudun her yerine eşit olarak dağılır. Vücutta bir çok organa yayılmış olan ileri evre kanserlerde bu tür kemoterapi (intravenöz) tercih edilir. Ancak, bazan tümör vücudumuzda tek bir bölgede ya da organda olabilir. Bu tür hastalarda, tümörü besleyen damarlardan intraarteryel kemoterapi uygulanırsa, tüm kemoterapi ilacı direkt olarak tümörün içine verilebilir. Böylece, hem tümörün içine çok daha yüksek yoğunlukta kemoterapi verilmiş olur hem de kemoterapi ilacı vücuda daha az dağıldığı için sistemik yan etkiler azalır.

- Rektum kanserinde intraarteryel kemoterapi sonuçlarımız

İntraperitoneal (İP): Karın içi organlar bir eldiven misali periton adı verilen zarla kaplıdır. Bu zarın biri karın içi organları saran, diğeri karın önyüzünü kaplayan iki yaprağı ve bu iki zarın arasında periton boşluğu vardır. Özellikle bazı kanserler (over kanseri gibi) bu zar üzerinde yayılım yapmaya eğilimlidir. Bu nedenle periton zarlarının arasına kemoterapi ilaçlarını uygulaması yöntemi geliştirilmiştir.

- Tekrarlayan yumurtalık (over) kanserinde sıcak kemoterapi (hipertermik kemoterapi) ile birlikte ameliyat

Oral (ağızdan) hap şeklinde: Bu çeşit kemoterapi ilaçları hap, kapsül veya sıvı şekilde olur. Yeni nesil hedefe yönelik akıllı ilaçların çoğu bu şekilde ağız yoluyla alınır.

Tedavinin işe yaradığını nasıl anlarsınız?

Tedavi sırasında ve sonrasında vücudunuzun tepkisine bakılır. Belli aralıklarla kanser tıbbında kullanılan radyolojik görüntüleme yöntemleri uygulanarak tümörünüz küçülüyor mu yoksa büyümeye devam mı ediyor ortaya konur. Ayrıca genel durumunuz, yan etkiler ve tedaviyi tolere edip etmediğiniz gözlenir. Tedaviniz işe yaramıyor gibi görünüyorsa, size farklı bir doz veya başka tedaviler önerilir.

.

Not: Yazımızın resmi Kemoterapi ve Sanat Merkezimize aittir. Kanser sürecinde sanat faaliyetler, hem tedavi döneminin hem sonrasının çok daha olumlu geçmesine katkıda bulunuyor, ayrıca yaşamlara renk katıyor.

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Beğenmedim
Gönder
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Kanser Haberleri
Kanser tedavisinde az bilinen önemli yan etkiler
Kanser tedavisinde az bilinen önemli yan etkiler
2017’de akciğer kanseri tedavisini değiştiren 4 önemli gelişme
2017’de akciğer kanseri tedavisini değiştiren 4 önemli gelişme
Stresin sağlık üzerindeki etkileri – Stresle başa çıkma yolları
Stresin sağlık üzerindeki etkileri – Stresle başa çıkma yolları
Akdeniz diyetinden bir haber daha: agresif prostat kanserine karşı koruyabilir
Akdeniz diyetinden bir haber daha: agresif prostat kanserine karşı koruyabilir