Bevasizumab (Altuzan, Zirabev) Nedir, Hangi Kanserlerin Tedavisinde Kullanılır, Yan Etkileri?
Bu Makalede
Bevasizumab (Altuzan, Zirabev) nedir?
Son güncelleme: Ekim 2026
Bevasizumab, tümörün yeni kan damarı oluşturmasını sağlayan VEGF proteinini yakalayan, damardan verilen bir monoklonal antikordur. İleri evre kolon-rektum, akciğer, yumurtalık, rahim ağzı, böbrek, karaciğer kanserleri ve glioblastomda genellikle kemoterapi veya immünoterapiyle birlikte kullanılır. Türkiye'de orijinal ilaç Altuzan ile biyobenzerleri Zirabev, Mvasi ve Bevax bulunur.
- Ne yapar: Tümörü besleyen yeni damar oluşumunu (anjiyogenez) baskılar. Çoğu kanserde tek başına değil, kemoterapi veya immünoterapiye eklenerek verilir.
- Nerede işe yarar: Metastatik veya ileri evre hastalıkta yaşam süresini ya da hastalığın ilerlemeden geçen süreyi uzatır. Kolon, meme ve akciğer kanserinde ameliyat sonrası koruyucu tedavide yararı gösterilemedi.
- Türkiye'de ödeme: SGK, sağlık kurulu raporuyla metastatik kolon-rektum kanseri, glioblastom ve rahim ağzı kanserinde; atezolizumabla birlikte karaciğer kanserinde öder.
- Güvenlik: Her uygulamadan önce tansiyon ve idrarda protein kontrol edilir; ameliyattan en az 28 gün önce kesilir. Şiddetli karın ağrısı veya kanamada beklemeden başvurulur.
Bu konu neden önemli?
Bir tümör 1-2 milimetreden büyüyebilmek için kendi damar ağını kurmak zorundadır. Bevasizumab, bu süreci hedefleyen ve 2004'te ruhsat alan ilk ilaç olarak kanser tedavisinde yeni bir yaklaşımın kapısını açtı. Bugün birçok kanser türünde kullanılıyor; Türkiye'de ruhsat ve ödeme kapsamındaki en geniş kullanım alanı metastatik kolon-rektum kanseri.
İlacın etkisi kanser türüne ve hastalığın evresine göre belirgin farklılık gösterir: ileri evre hastalıkta yararlıyken ameliyat sonrası koruyucu tedavide çoğu çalışmada fayda sağlamadı. Ayrıca ruhsatlı endikasyonlar ABD, Avrupa ve Türkiye arasında farklıdır; biyobenzerlerin girişiyle maliyet de önemli ölçüde değişti. Hangi durumda kullanıldığını, nelere dikkat edileceğini ve SGK koşullarını bilmek, hem güvenlik hem erişim açısından önemlidir.
Bevasizumab nedir, nasıl etki eder?
Bevasizumab, vasküler endotelyal büyüme faktörüne (VEGF) bağlanan, insanlaştırılmış bir monoklonal antikordur. VEGF'in damar duvarındaki reseptörlere bağlanmasını engelleyerek tümörün yeni kan damarı oluşturmasını baskılar. Damardan infüzyonla, iki veya üç haftada bir verilir. Orijinal adı Avastin'dir; Türkiye'de Altuzan ve biyobenzerleri Zirabev, Mvasi ve Bevax adlarıyla satılır.
Oksijensiz kalan tümör hücreleri VEGF salgılar. VEGF, çevredeki damar duvarı hücrelerindeki reseptörlere bağlanarak yeni ve düzensiz damarların oluşmasını tetikler. Bevasizumab VEGF'i kan dolaşımında yakalayarak bu sinyali keser. Bir görüşe göre ilaç, tümördeki düzensiz damar yapısını geçici olarak "normalleştirerek" kemoterapinin tümöre ulaşmasını da kolaylaştırır; bu nedenle çoğu kanserde kemoterapiyle birlikte verilir. Yarılanma ömrü yaklaşık 20 gündür.
Şekil 1 · Bevasizumab nasıl etki eder?
Tümörün yeni damar oluşturma sinyali ve ilacın bu sinyali kestiği nokta.
Bevasizumab hangi kanserlerin tedavisinde kullanılır?
Onaylı endikasyonlar ülkeden ülkeye farklıdır. Türkiye'deki KÜB'lerde yalnızca üç kanser türü yer alır; diğer kullanımlar TİTCK'nın endikasyon dışı onayı veya listesiyle mümkündür.
| Kanser | ABD (FDA) | Avrupa | Türkiye KÜB | SGK |
|---|---|---|---|---|
| Metastatik kolon-rektum | Var | Var | Var | Var |
| Glioblastom (nüks) | Var | Yok | Var | Var |
| Rahim ağzı (serviks) | Var | Var | Var | Var |
| Karaciğer (atezolizumabla) | Var | Yok* | Atezolizumab ruhsatında | Var |
| Küçük hücreli dışı akciğer | Skuamöz dışı | Var | Yok | Yok |
| Yumurtalık, tüp, periton | Var | Var | Yok | Yok |
| Böbrek (interferonla) | Var | Var | Yok | Yok |
| Metastatik meme | 2011'de geri çekildi | Var | Yok | Yok |
*Avrupa'da bu kombinasyon atezolizumabın ürün bilgisinde yer alır; bevasizumabın endikasyon listesinde bulunmaz.
Hangi çalışmalar yarar gösterdi?
Kolon-rektum kanserinde bevasizumabın FOLFİRİ ile kullanımını bu yazımızda, ileri basamakta Lonsurf ile birlikte kullanımını bu yazımızda; rahim ağzı kanserindeki sonuçlarını bu yazımızda, yumurtalık kanserindeki FDA onayını bu yazımızda, karaciğer kanserindeki yerini ise ASCO rehberi yazımızda anlattık.
Ameliyat sonrası koruyucu tedavide neden kullanılmıyor?
Evre 3 kolon kanserinde NSABP C-08 ve 2.867 hastalık AVANT çalışmalarında bevasizumab eklenmesi hastalıksız yaşam süresini uzatmadı; AVANT'ta FOLFOX ile birlikte verildiğinde genel yaşam süresinde olumsuz bir sinyal bile görüldü. Meme kanserinde E5103 ve BEATRICE, akciğer kanserinde E1505 çalışmaları da yarar göstermedi. ABD ürün bilgisi, ilacın kolon kanserinin ameliyat sonrası tedavisinde kullanılmadığını açıkça belirtir. Yumurtalık kanserinde ameliyat sonrası kemoterapiyle başlanıp idame olarak sürdürülen kullanım ise ayrı bir durumdur ve hastalığın ilerlemesini geciktirir.
FDA onay tarihçesi
| Tarih | Onay |
|---|---|
| 26 Şubat 2004 | Metastatik kolon-rektum kanseri (ilk anti-VEGF ilaç); 2006'da ikinci basamak |
| 11 Ekim 2006 | Skuamöz dışı küçük hücreli dışı akciğer kanseri |
| Şubat 2008 / Kasım 2011 | Metastatik meme kanseri hızlandırılmış onayı / onayın geri çekilmesi |
| Mayıs 2009 | Nüks glioblastom (hızlandırılmış onay; tam onay Aralık 2017) |
| 2009 | Metastatik böbrek kanseri (interferon alfa ile) |
| Ağustos 2014 | Rahim ağzı kanseri |
| 2014, 2016, 2018 | Yumurtalık kanseri: platine dirençli, platine duyarlı ve ameliyat sonrası birinci basamak |
| 29 Mayıs 2020 | Karaciğer kanseri (atezolizumabla) |
| 2017-2025 | Biyobenzerler: Mvasi (2017, kanserde ilk biyobenzer), Zirabev (2019), Alymsys ve Vegzelma (2022), Avzivi (2023), Jobevne (2025) |
Bevasizumab nasıl uygulanır?
| Kanser | Doz ve aralık |
|---|---|
| Kolon-rektum | 5 veya 10 mg/kg iki haftada bir; Avrupa'da 7,5 veya 15 mg/kg üç haftada bir de kullanılır |
| Glioblastom, böbrek | 10 mg/kg iki haftada bir |
| Akciğer, rahim ağzı, karaciğer | 15 mg/kg üç haftada bir |
| Yumurtalık | 15 mg/kg üç haftada bir veya 10 mg/kg iki haftada bir (şemaya göre) |
- İnfüzyon süresi: İlk uygulama 90 dakikada verilir; iyi tolere edilirse ikincisi 60, sonrakiler 30 dakikada verilebilir. Günübirlik tedavi ünitesinde uygulanır.
- Ameliyat: Planlı ameliyattan en az 28 gün önce kesilir; büyük ameliyattan sonra en az 28 gün geçmeden ve yara iyileşmeden başlanmaz.
- Gebelik ve emzirme: Tedavi sırasında ve son dozdan sonra 6 ay etkili doğum kontrolü kullanılmalı, bu sürede emzirilmemelidir. İlaç yumurtalık işlevini baskılayabilir; çocuk sahibi olmayı düşünen kadınlar tedavi öncesi bu konuyu konuşmalıdır.
Bevasizumabın yan etkileri nelerdir?
ABD ürün bilgisine göre bevasizumabla %10'dan sık görülen yan etkiler burun kanaması, baş ağrısı, yüksek tansiyon, burun akıntısı, idrarda protein, tat değişikliği, cilt kuruluğu, kanama, gözyaşı artışı, sırt ağrısı ve ciltte pullanmadır. Saç dökülmesi, ağız yaraları ve kan sayımında düşüklük ise çoğunlukla birlikte verilen kemoterapiye bağlıdır.
| Ciddi yan etki | Sıklık | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Yüksek tansiyon (3-4. derece) | %5-18 | İlaçla kontrol; kriz veya kontrol edilemeyen durumda kalıcı bırakma |
| İdrarda protein (3-4. derece) | %0,7-7 | 24 saatte 2 g ve üzerinde ara; nefrotik sendromda bırakma |
| Ciddi kanama (3-5. derece) | %0,4-7 | Kalıcı bırakma |
| Atardamar pıhtısı (kalp krizi, inme) | %5 | Kalıcı bırakma |
| Bağırsak delinmesi | %0,3-3 | Kalıcı bırakma; acil cerrahi değerlendirme |
| Yara iyileşmesinde gecikme | %15* | İyileşene kadar ara |
| Yumurtalık yetmezliği | %34 | Tedavi öncesi doğurganlık danışmanlığı |
| Beyinde ödem sendromu (PRES) | <%0,5 | Kalıcı bırakma |
*Bevasizumab alırken ameliyat olan metastatik kolon-rektum kanserli hastalarda. Akciğer kanserinde skuamöz tipte ciddi akciğer kanaması %31 oranında görüldüğü için ilaç bu alt tipte kullanılmaz.
Şekil 2 · Her uygulamadan önce
Tedavi sırasında kontrol edilenler ve acil başvuru gerektiren belirtiler.
Avrupa ürün bilgisi, özellikle damardan kemik ilacı (bisfosfonat) alanlarda çene kemiğinde doku kaybı (osteonekroz) bildirildiğini ve tedavi öncesinde diş muayenesi yapılmasını önerir. Aspirin, kan sulandırıcı ve ağrı kesicileri kendi kendinize başlamayın; kanama riski açısından ekibinize danışın. Avrupa ürün bilgisine göre sunitinible birlikte kullanımda kan hücrelerinin parçalandığı ciddi bir tablo bildirilmiştir; kolon-rektum kanserinde anti-EGFR antikorlarıyla (setuksimab, panitumumab) birlikte kullanılmaz.
Biyobenzerler orijinal ilaç kadar etkili mi?
Biyobenzer, ruhsatlı bir biyolojik ilaçla yapı, etkinlik ve güvenlik açısından klinik olarak anlamlı farkı olmadığı gösterilmiş ilaçtır. Bevasizumab, FDA'nın kanser tedavisinde onayladığı ilk biyobenzerin (Mvasi, Eylül 2017) etken maddesidir; ABD'de bugün altı bevasizumab biyobenzeri var. Türkiye'de Zirabev, Mvasi ve Bevax, Altuzan'ın eşdeğeri olarak SGK tarafından aynı koşullarla ödenir. Biyobenzer kavramını biyobenzer ilaç yazımızda, ilk onayın hikâyesini bu yazımızda anlattık.
Türkiye'de bevasizumab: ruhsat, fiyat ve SGK geri ödemesi
| Ürün (firma) | 100 mg/4 mL | 400 mg/16 mL |
|---|---|---|
| Altuzan (Roche, orijinal) | 7.206,97 TL | 26.536,43 TL |
| Bevax (Abdi İbrahim) | 6.496,08 TL | 24.056,16 TL |
| Zirabev (Pfizer) | 5.058,63 TL | 20.268,54 TL |
| Mvasi (Amgen) | 5.016,56 TL | 19.621,85 TL |
- Ruhsat (KÜB): Metastatik kolon-rektum kanseri, temozolomid sonrası glioblastom ve rahim ağzı kanseri. Atezolizumabla karaciğer kanseri kullanımı atezolizumabın (Tecentriq) ruhsatında yer alır.
- SGK (SUT 4.2.14.C): Tıbbi onkoloji uzmanının bulunduğu sağlık kurulu raporuyla, ikinci ve üçüncü basamak hastanelerde uzman hekimlerce reçete edilir.
- Kolon-rektum: Birinci basamakta 5-FU/folinik asit veya FOLFİRİ ile; daha önce kullanılmadıysa ikinci ve sonraki basamaklarda; ameliyat sonrası kemoterapi almamış hastalarda birinci basamakta oksaliplatinli rejimlerle.
- Glioblastom: Temozolomid sonrası nüks veya ilerlemede, kemoterapiyle, ilerlemeye kadar.
- Rahim ağzı: Lokal tedaviye uygun olmayan nüks veya metastatik hastalıkta birinci basamakta paklitaksel-sisplatin veya paklitaksel-topotekanla.
- Karaciğer: 10 Temmuz 2025 SUT değişikliğiyle, daha önce sistemik tedavi almamış, Child-Pugh A, ECOG 0-1 hastalarda atezolizumabla birlikte (3 aylık rapor).
- Endikasyon dışı kullanım: TİTCK'nın 17 Mart 2023 tarihli onkoloji listesi, yumurtalık, rahim iç zarı (endometrium), mezotelyoma, bazı beyin tümörleri ve radyasyon nekrozu gibi durumlarda ayrıca onay alınmadan kullanıma izin verir. Bu liste SGK ödemesi anlamına gelmez.
Örnek kür maliyeti (70 kg, flakonlar tek kullanımlık): 5 mg/kg (350 mg, 1 × 400 mg) Altuzan ile 26.536 TL, Mvasi ile 19.622 TL; 15 mg/kg (1.050 mg, 2 × 400 + 3 × 100 mg) Altuzan ile 74.694 TL, Mvasi ile 54.293 TL.
Fiyatlar perakende satış fiyatıdır (31 Ağustos 2026 kaydı) ve değişebilir.
Sık sorulan sorular
- Bevasizumab kemoterapi mi?
- Hayır. Bevasizumab, tümörün damar oluşumunu hedefleyen bir monoklonal antikordur. Ancak çoğu kanserde kemoterapi veya immünoterapiyle birlikte verildiği için yan etkiler iki ilacın ortak tablosu olarak görülür.
- Bevasizumab saç döker mi?
- Bevasizumabın kendisi saç dökülmesine yol açmaz. Tedavi sırasında görülen saç dökülmesi genellikle birlikte verilen kemoterapiye bağlıdır. İlacın kendine özgü yan etkileri tansiyon yüksekliği, idrarda protein ve burun kanamasıdır.
- Altuzan yerine Zirabev veya Mvasi kullanmak güvenli mi?
- Evet. Biyobenzerler, orijinal ilaçla klinik olarak anlamlı fark olmadığı gösterildikten sonra ruhsat alır. Türkiye'de SGK üç biyobenzeri de Altuzan'la aynı koşullarda öder; ilaç değişikliğini onkoloğunuzla konuşarak yapın.
- Bevasizumab alırken ameliyat veya diş çekimi olabilir miyim?
- Planlı ameliyattan en az 28 gün önce ilaca ara verilir ve yara iyileşmeden yeniden başlanmaz. Diş çekimi veya diş eti ameliyatı planlanıyorsa önce onkoloji ekibinize danışın.
Sözlük
- Anjiyogenez
- Var olan damarlardan yeni kan damarlarının oluşması.
- VEGF
- Vasküler endotelyal büyüme faktörü; yeni damar oluşumunu başlatan protein.
- Biyobenzer
- Ruhsatlı bir biyolojik ilaçla klinik olarak anlamlı farkı olmadığı gösterilmiş benzer biyolojik ilaç.
DROZDOGAN Akademi Yorumu
Bevasizumab, damar oluşumunu hedefleyen tedavilerin ilki olarak 20 yılı aşkın süredir kullanılıyor. Yararı, doğru hastada ve doğru evrede kullanıldığında belirgin.
⚡ Neden önemli
Metastatik kolon-rektum, rahim ağzı ve karaciğer kanserinde yaşam süresini uzatan tedavilerin bir parçası. Biyobenzerlerle maliyet yaklaşık dörtte bir oranında düştü.
✅ Güncel kanıtlar
Faz 3 çalışmalarda metastatik hastalıkta genel yaşam süresi 2-6 ay uzadı; karaciğer kanserinde atezolizumabla birlikte standart tedavi haline geldi.
⚠️ Sınırlamalar
Ameliyat sonrası koruyucu tedavide yararı gösterilemedi. Yanıtı önceden tahmin eden bir biyobelirteç yok. Türkiye'de yumurtalık ve akciğer kanseri ödeme kapsamında değil.
🩺 Pratikte ne yapmalı
- Evde tansiyon takibi yapın.
- Her kür öncesi idrar tahlilini aksatmayın.
- Ameliyat ve diş işlemlerini ekibinize önceden bildirin.
- Şiddetli karın ağrısı veya kanamada beklemeyin.
❓ Açık sorular
Bevasizumabdan en çok kimin yararlanacağını gösteren bir test, ilerleme sonrası yeniden kullanımın yeri ve immünoterapiyle birlikte hangi kanserlerde fark yaratacağı hâlâ araştırılıyor.
Kısa hükmümüz: Bevasizumab ileri evre birçok kanserde kanıtlı bir tamamlayıcı tedavidir; erken evrede koruyucu amaçla yeri yoktur. Biyobenzerler orijinal ilaçla eşdeğer ve daha ekonomik bir seçenektir.
- Bu yazı Eylül 2026'da hazırlanmıştır. Endikasyon, doz ve yan etki bilgileri ABD (Eylül 2022) ve Avrupa ürün bilgilerine; Türkiye bilgileri Altuzan, Bevax ve Zirabev KÜB'lerine, SUT metnine ve ilaç fiyat veri tabanlarına dayanır.
- Doğrulanamayanlar: Türkiye ruhsat tarihleri (Altuzan ve biyobenzerler); TİTCK endikasyon dışı listesindeki bevasizumab maddelerinin güncel içeriği ve listenin 2023'ten sonra güncellenip güncellenmediği; ABD'de 2006 ikinci basamak kolon ve 2009 böbrek kanseri onaylarının kesin günü.
- Genel bilgiye dayananlar: Tümörün belirli bir boyutu aşmak için damar ağına ihtiyaç duyması, damar "normalleşmesi" hipotezi ve aspirin ile ağrı kesicilere ilişkin pratik öneriler.
- Şemalar ve Akademi yorumu bize aittir. Bu yazı kişisel tıbbi tavsiye değildir.
Kaynaklar
- FDA. AVASTIN (bevacizumab) prescribing information, 09/2022. accessdata.fda.gov
- EMA. Avastin: EPAR product information. ema.europa.eu
- Avastin FDA onay tarihçesi. drugs.com
- FDA approves bevacizumab as frontline ovarian cancer treatment after surgery. OncLive, 2018. onclive.com
- GOG-240 final overall survival. ASCO Post. ascopost.com
- IMbrave150: atezolizumab plus bevacizumab in unresectable HCC. ASCO Post, 2020. ascopost.com
- Cheng AL ve ark. Updated efficacy and safety data from IMbrave150. J Hepatol. 2022. sciencedirect.com
- André T ve ark. AVANT: bevacizumab in adjuvant treatment of stage III colon cancer. Ann Oncol. sciencedirect.com
- Allegra CJ ve ark. NSABP C-08. J Clin Oncol. 2011. doi:10.1200/JCO.2010.30.0855
- BEATRICE final results. Ann Oncol. sciencedirect.com
- Wakelee HA ve ark. E1505: adjuvant chemotherapy with or without bevacizumab in NSCLC. PMC5789803
- ABD'de onaylı biyobenzerler listesi. drugs.com
- Altuzan KÜB. ilacprospektusu.com
- SUT 4.2.14 (ilacabak üzerinden). ilacabak.com
- SUT değişikliği, Resmî Gazete 10.07.2025, sayı 32952. saglikaktuel.com
- TİTCK Ek Onayı Alınmadan Kullanılabilecek Endikasyon Dışı İlaç Listesi Onkoloji Ek Listesi, 17.03.2023. teb.org.tr
- Altuzan eşdeğerleri ve fiyatları. ilacrehberi.com
Bu yazı size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardımcı olur.
Okuyucu Yorumları
Yorumunuzu Paylaşın
Adınız ve yorumunuz yalnız yönetici onayından sonra yayımlanır. E-posta adresiniz hiçbir zaman ziyaretçilere gösterilmez.
İlk yorumu siz yazın.