Bevasizumab (Altuzan, Zirabev) nedir, hangi kanserin tedavisinde kullanılır, yan etkileri?
Bevacizumab Nedir?
Bevacizumab, tümör hücrelerinin büyümesini sağlayan kan damarlarının oluşumunu durdurarak etkisini gösteren, insan kaynaklı bir monoklonal antikor yapısında hedefe yönelik kanser ilacıdır. Roche firması tarafından geliştirilmiş olup ticari ismi Avastin’dir. Türkiye’de Altuzan adıyla ruhsatlandırılmıştır.
Bevacizumab, kanser tedavilerinde damar oluşumunu engelleyen ilk biyolojik ajan olarak 2004 yılında tıp tarihinde önemli bir dönüm noktası oluşturmuştur. Günümüzde hem orijinal hem de biyobenzer formları (örneğin Zirabev, Mvasi) birçok ülkede kullanılmaktadır.
Nasıl Etki Eder?
Bevacizumab, vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) adlı bir proteini hedef alır. VEGF, tümörlerin kendi beslenmesini sağlamak için yeni damarlar oluşturmasını tetikler. Bevacizumab bu proteine bağlanarak, onun damar içi reseptörlerle etkileşimini engeller. Böylece tümör dokusuna oksijen ve besin ulaşımı azalır; tümörün büyümesi ve metastaz yapması yavaşlar.
Bu mekanizma anjiyogenez inhibitörü olarak adlandırılır. Bevacizumab, kemoterapi ilaçlarının tümöre daha etkin ulaşmasına da yardımcı olur.
Bu Tedavinin Amaçları Nedir?
Bevacizumab tedavisinin amacı, hastalığın evresine göre değişir:
- Erken evrelerde: Cerrahi ve kemoterapiye destek olarak tam şifa (kür) sağlamak.
- İleri evrelerde (metastatik hastalıkta): Tümör büyümesini yavaşlatmak, yaşam süresini uzatmak ve yaşam kalitesini artırmak.
- Hastalık kontrolü sağlanabildiği sürece tedavi uzun süre (aylar–yıllar) devam ettirilebilir.
Onaylı Endikasyonları Nelerdir?
- Metastatik kolon veya rektum kanseri
- Küçük hücreli dışı akciğer kanseri (kemoterapi ± immünoterapi ile)
- Metastatik meme kanseri (seçilmiş olgularda)
- Beyin tümörü (glioblastoma multiforme)
- Metastatik böbrek hücreli karsinom
- Metastatik serviks kanseri
- Metastatik over, fallop tüpü veya primer periton kanseri
FDA Onay Tarihçesi
Bevacizumab, 26 Şubat 2004’te ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından metastatik kolorektal kanser tedavisi için onaylanmıştır. Bu, kanser tedavilerinde damar oluşumunu hedefleyen ilk antikor onayıdır.
- 2006: Küçük hücreli dışı akciğer kanseri
- 2009: Glioblastom (GBM)
- 2014: Serviks kanseri
- 2018: Over kanseri
- 2020 sonrası: Çeşitli biyobenzer formların (Zirabev, Mvasi,Bevax) onaylanması
Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından da benzer tarihlerde ruhsatlandırılmış, Türkiye’de 2005’te Altuzan olarak onaylanmıştır.
Doz ve Uygulama Şeması
| Endikasyon | Doz | Uygulama Aralığı |
|---|---|---|
| Metastatik kolon/rektum | 5 mg/kg veya 7.5 mg/kg | 14 veya 21 günde bir |
| Akciğer kanseri | 15 mg/kg | 21 günde bir |
| Meme, böbrek, glioblastom | 10 mg/kg | 14 günde bir |
| Serviks, over | 15 mg/kg | 21 günde bir |
İlk infüzyon 90 dakika, sonraki kürlerde 60 ve ardından 30 dakikaya düşürülebilir. Genellikle günübirlik kemoterapi ünitesinde uygulanır.
Bevacizumab Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Tedavi sırasında kan basıncı düzenli ölçülmelidir. İlk haftalarda hipertansiyon gelişebilir.
- Ameliyattan en az 28 gün önce kesilmeli, ameliyattan sonra yara iyileşmesi tamamlanmadan yeniden başlanmamalıdır.
- Ağız hijyenine, sıvı alımına ve dengeli beslenmeye özen gösterilmelidir.
- Ödem, ani nefes darlığı veya baş ağrısı gelişirse doktora başvurulmalıdır.
- Alkol kullanımı ve gereksiz ağrı kesici (NSAİİ) kullanımı kısıtlanmalıdır.
Tedavi Öncesi Kontroller ve Visit Arası İzlem
- Her kür öncesi tam kan sayımı ve biyokimya testleri yapılmalıdır.
- Proteinüri riski nedeniyle idrar tahlili düzenli yapılmalıdır.
- Radyolojik görüntülemeler (BT, MRG, PET-BT) genellikle 6-8 haftada bir tekrarlanır.
- Evde tansiyon takibi önerilir.
Hasta Seçim Kriterleri
- Genel performans durumu iyi (ECOG 0–2 arası) hastalar tercih edilir.
- Kan basıncı kontrol altında olmalıdır.
- Aktif kanama, ciddi cerrahi yara veya bağırsak delinmesi öyküsü olmamalıdır.
- Yeterli böbrek ve karaciğer fonksiyonları bulunmalıdır.
- Gebelikte ve emzirmede kontrendikedir.
SGK Geri Ödeme Durumu ve Türkiye Ruhsatı
- SGK tarafından geri ödemesi bulunan endikasyonlar:
- 5-florourasil/folinik asit veya 5-florourasil/folinik asit/irinotekan ile kombine olarak metastatik kolon veya metastatik rektum kanserinin birinci basamak tedavisinde kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır.
- Daha önceki basamaklarda bevasizumabın kullanılmadığı metastatik kolon veya metastatik rektum kanserinin ikinci ve sonraki basamak tedavilerinde 5-florourasil/folinik asit veya 5-florourasil/folinik asit/irinotekan ile kombine olarak kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır.
- Daha önce adjuvant amaçlı kemoterapi almamış olan metastatik kolon veya metastatik rektum kanserli hastalarda, birinci basamak tedavi olarak okzaliplatin ile kapesitabin veya 5-florourasil/folinik asit ile kombine olarak kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır.
- Malign glioma (DSÖ evre IV)–glioblastoma tedavisinde; histolojik olarak glioblastoma multiforme tanısı almış ve bir seri temozolomid sonrası nüks gelişmiş veya progresyon göstermiş hastalarda kemoterapi ile birlikte progresyona kadar kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır. Bu tedavi ile progresyon gelişen hastalarda kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanmaz.
- Serviks kanseri tedavisinde; lokal tedavilere uygun olmayan rekürren/persistan veya metastatik serviks kanseri olan erişkin hastaların birinci basamak tedavisinde paklitaksel ve cisplatin veya paklitaksel ve topotekan ile kombine olarak progresyona kadar kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanır. Daha önce radyo duyarlaştırıcı haricinde sistemik kemoterapi tedavisi almış ve progresyon göstermiş hastalarda kullanılması halinde bedeli Kurumca karşılanmaz.
Titck ek onayı alınmadan kullanılabilecek endikasyon dışı bevacizumab
- Daha önce sistemik tedavi görmemiş, ecog performans durumu 0 ve 1 olan, child-pugh skoru a olan, metastatik veya lokorejyonel tedaviye uygun olmayan rezeke edilemeyen hepatoselüler karsinomlu yetişkin hastaların tedavisinde atezolizumab ile kombine kullanımı
- Folfox bevacizumab sonrası progresyonu takiben sonraki basamak tedavisinde folfırı bevacizumab kullanımı; folfırı bevacizumab sonrası progresyonu takiben sonraki basamak tedavisinde folfox bevacizumab kullanımı uygundur.
- Daha önce bevacizumab içeren tedaviye yanıtlı olan hastalarda araya başka bir sıra sistemik tedavi girmesinden sonra rechallenge bevacizumab tedavisinin daha önce kullanılan kemoterapiden farklı olan ya da daha önce kullanılan kemoterapi ile aynı olan kemoterapi rejimleri ile birlikte kullanımı bir seri kullanımı uygundur.
- Kemoterapi bevacizumab tedavisi ile yanıtlı olan hastalarda fufa veya kapesitabin ile birlikte idame bevacizumab kullanımı uygundur.
- Endometrioid tip hastalıkta daha önce bevasizumab almamış rekürren ya da metastatik hastalıkta karboplatin ve paklitaksel ile kombine kullanımı uygundur. yanıtlı hastalarda bevacizumab idame tedavisi kullanımı uygundur.
- İleri evre endometriyum kanseri: çoklu sıra kemoterapi almış ve daha önce bevasizumab kullanmamış hastalarda monoterapi olarak kullanımı uygundur.
- İleri evre endometriyum kanseri (seröz alt tip): platin içeren kemoterapi ile tedavi edilmiş olan hastalığın ilk rekürrensinde daha önce bevasizumab veya vegf reseptörünü hedefleyen ilaçlar ile tedavi edilmemiş hastalarda kemoterapi ile kombinasyon halinde, 7.5mg/kg dozda 21 günde bir olacak şekilde progresyona kadar kullanımı uygundur.
- İleri evre serviks kanseri: 1. veya 2. basamakta sisplatin alamayacak durumda olan hastalarda karboplatin paklitaksel ile birlikte kullanımı uygundur.
- İleri evre serviks kanseri: 2. basamak ve sonrasında topotekan ile birlikte kullanımı uygundur.
- İleri evre serviks kanseri: Daha önceden bevacizumab kullanmamış ve kemoterapi alamayacak hastalarda monoterapi olarak kullanımı uygundur.
- Granüloza hücreli tümör (over kanseri): Over, seks kord, stromal tümörlerde iki basamak kemoterapi ve bir basamak hormon tedavisi altında progrese olan hastalarda kullanımı uygundur.
- İleri evre epitelyal over/fallop tüpü/primer periton kanseri: Platin içeren kemoterapi ile tedavi edilmiş olan over kanserinin ilk rekürrensinde daha önce bevasizumab veya vegf reseptörünü hedefleyen ilaçlar ile tedavi edilmemiş hastalarda kemoterapi ile kombinasyon halinde, 7.5-15mg/kg dozda 21 günde bir veya 10 mg/kg dozda 14 günde bir olacak şekilde progresyona kadar kullanımı uygundur.
- Epitelyal over/fallop tüpü/primer periton kanseri: Evre ııı-ıv high grade seröz-müsinöz clear cell ve carsinosarcoma alttiplerinde adjuvan tedavide 7.5 mg/kg dozunda 21 günde bir karboplatin ve paklitaksel ile birlikte kullanımı uygundur.
- İleri evre epitelyal over/fallop tüpü/primer periton kanseri: Nüks metastatik over kanserinde bevacizumabın eşlik ettiği kemoterapi toksisite nedeniyle kesildiğinde, progresyona kadar bevacizumab monoterapisi kullanımı uygundur.
- İleri evre epitelyal over/fallop tüpü/primer periton kanseri: Başlangıçtaki bevacizumab tedavisini en az 6 ay kullanmış ve yanıtlı olan hastalarda beyond progression ya da rechallenge bevacizumab tedavisinin bir defaya özel olmak üzere tekrar 7.5-15mg/kg dozda 21 günde bir veya 10 mg/kg dozda 14 günde bir kullanmı uygundur.
- İleri evre plevral/peritoneal/perikard/testis mezotelyoma: 1. basamakta bevacizumab pemetrekset platin kombinasyon tedavisinin kullanımı uygundur. yanıtlı olan hastalarda bevacizumab idame tedavisinin kullanımı uygundur.
- İleri evre plevral/peritoneal mezotelyoma: 1. basamakta pemetrekset harici kemoterapi almış ve sonrasında hastalığı progrese olmuş olan hastalarda bevacizumab pemetrekset platin kombinasyon tedavisinin kullanımı uygundur. yanıtlı olan hastalarda bevacizumab idame tedavisinin kullanımı uygundur.
- İleri evre soliter fibröz tümör: ikinci basamakta ve sonrasında kullanımı uygundur.
- İleri evre hemanjiyoendotelyoma: tirozin kinaz inhibitörü (sorafenib, sunitinib, imatinib, aksitinib) veya kemoterapi sonrası progresyonda kullanımı uygundur
- İleri evre hemanjiyoperisitoma: temozolamid ile birlikte kullanımı uygundur.
- Gbm: 2. basamak bevacizumab ve irinotekan sonrası progresyon gözlenmeyen ve yanıtlı olan hastalıkta idame tedavide kullanımı uygundur.
- Gbm: Temozolamid sonrasında progresyon gösteren hastalarda bevacizumab monoterapisi veya bevacizumab irinotekan kombinasyon tedavisi kullanımı uygundur.
- Gbm: 3. basamakta kullanımı uygundur.
- Atipik menenjiyoma: Lokal tedaviye uygun olmayan hastalarda kullanımı uygundur.
- Ependimoma: 3. basamakta ve sonrasında kullanımı uygundur.
- Radyasyon Nekrozu: Görüntüleme tetkiklerinde radyasyon nekrozu bulgusu olan ve klinik olarak semptomatik olan hastalarda 7.5 mg/kg dozunda 15 günde bir dört kürlük dozda kullanımı uygundur.
- Türkiye ruhsatı 2005 yılında Roche tarafından alınmıştır; biyobenzer Mvası ve Zirabev ise 2020’de ruhsatlandırılmıştır. Bevax olarak da 2021 de ruhsat almıştır.
- Aralık 2025 itibarı ile Altuzan 100 mg flk 6.270,90 TL, Altuzan 400 mg flk 23.089,75 TL dir.
Tanıya Göre Kürlük Maliyet (Aralık 2025)
Fiyatlar: 100 mg flakon: 6.270,90 TL • 400 mg flakon: 23.089,75 TL
Hesaplama örneği: 70 kg hasta, flakonlar tek kullanımlık kabul edilmiştir.
- Kolorektal kanser (5 mg/kg, 2 haftada 1): 350 mg → 1×400 mg flakon ≈ 23.089,75 TL / kür
- Kolorektal kanser (7,5 mg/kg, 3 haftada 1): 525 mg → 1×400 mg + 2×100 mg ≈ 35.631,55 TL / kür
- Renal hücreli karsinom / Glioblastom (10 mg/kg, 2 haftada 1): 700 mg → 1×400 mg + 3×100 mg ≈ 41.902,45 TL / kür
- Akciğer, over, serviks (15 mg/kg, 3 haftada 1): 1050 mg → 2×400 mg + 3×100 mg ≈ 64.992,20 TL / kür
Not: Kür maliyeti tek uygulama maliyetidir. Hasta kilosu ve flakon kombinasyonuna göre değişebilir.
İlaç Etkileşimleri
- Bevacizumab klasik kemoterapiler gibi CYP450 enzimleriyle metabolize edilmediğinden ilaç-ilaç etkileşimi düşüktür.
- Kanama riskini artırabileceği için antikoagülanlar, aspirin, NSAİİ’ler ile birlikte dikkatli olunmalıdır.
- Platin türevleriyle birlikte kullanıldığında proteinüri riski artabilir.
- Yara iyileşmesini geciktiren ajanlarla eşzamanlı kullanım sakıncalıdır.
Yan Etkiler ve Yönetimi
Yaygın (%30’dan fazla):
Güçsüzlük, ağrı, karın ağrısı, bulantı, kusma, iştahsızlık, kabızlık, üst solunum yolu enfeksiyonu, beyaz kan hücresi düşüklüğü, proteinüri, burun kanaması, ishal, saç dökülmesi, ağız yaraları.
Orta sıklıkta (%10–29):
Nefes darlığı, baş dönmesi, yüksek tansiyon, kilo kaybı, kas ağrısı.
Nadir ancak ciddi:
Bağırsak perforasyonu, yara iyileşmesinde gecikme, şiddetli kanama, hipertansif kriz, nefrotik sendrom, konjestif kalp yetmezliği.
Bu yan etkiler geliştiğinde tedavi geçici olarak durdurulmalı ve onkoloji ekibi bilgilendirilmelidir.
Doz Modifikasyonları
- Hipertansiyon: Kontrollü hale getirilene kadar infüzyon ertelenebilir; gerekirse antihipertansif başlanır.
- Proteinüri >2 g/24 saat: Geçici durdurma önerilir, düzelince devam edilir.
- Ciddi kanama veya perforasyon: Tedavi kalıcı olarak kesilmelidir.
- Yara iyileşmesi gecikmesi: İyileşme tamamlanana kadar ertelenir.
Kaynakça
- Hurwitz H. et al. Bevacizumab plus irinotecan, fluorouracil, and leucovorin for metastatic colorectal cancer. New England Journal of Medicine. 2004;350:2335-2342.
- Ferrara N., Adamis A.P. Ten years of anti-VEGF therapy. Nature Reviews Drug Discovery. 2016;15:385-403.
- Roche Altuzan® Kısa Ürün Bilgisi (KÜB), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, 2024.
- Pfizer Zirabev® Summary of Product Characteristics, EMA, 2023.
- NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology, Colon, Cervix, Ovarian, CNS Cancers, v.2.2025.
1. Fuchs CS, Marshall J, Mitchell E, et al. Randomized, controlled trial of irinotecan plus infusional, bolus, or oral fluoropyrimidines in first-line treatment of metastatic colorectal cancer: results from the BICC-C Study. J Clin Oncol. 2007;30:4779-4786.
2. Hochster HS, Hart LL, Ramanathan RK, et al. Safety and efficacy of oxaliplatin and fluoropyrimidine regimens with or without bevacizumab as first-line treatment of metastatic colorectal cancer: results of the TREE study. J Clin Oncol. 2008;26:3523-3529.
3. Tewari KS, Sill MW, Long HG 3rd, et al. Improved survival with bevacizumab in advanced cervical cancer. N Engl J Med. 2014;370:734-743.
4. Socinski MA, Jotte RM, Cappuzzo F, et al. Atezolizumab for First-Line Treatment of Metastatic Nonsquamous NSCLC. N Engl J Med. 2018;378:2288-2301.
